Podşipnik sıradan çıxanda hansı əlamətlər olur?
Avtomobil sürərkən eşitdiyiniz qəribə bir uğultu, yolda gedərkən hiss etdiyiniz səbəbsiz titrəmə və ya sükanın əvvəlki kimi rahat dönməməsi sizə nəsə deməyə çalışır. Çox vaxt sürücülər bu əlamətləri yolun vəziyyəti və ya təkərlə əlaqələndirir. Amma problemin kökündə gizli və səssiz bir detal dayanır. Söhbət podşipnikdən gedir. Kiçik ölçülü olmasına baxmayaraq, podşipnik sıradan çıxanda avtomobilin davranışı tamamilə dəyişir.
Podşipnik avtomobilin təkərlərinin, asqı sisteminin və bəzi fırlanan hissələrinin rahat və sürtünməsiz işləməsini təmin edən əsas mexaniki elementlərdən biridir. Onu avtomobilin oynağı kimi təsəvvür etmək olar. Podşipniklər metal kürəciklər və ya silindrik elementlər vasitəsilə sürtünməni minimuma endirir. Bu mexanizm fırlanmanı yüngülləşdirir, hissələrin qızmasının və aşınmasının qarşısını alır. Lakin zamanla yağsız qalma, çirk və yüklənmə bu balansı pozur.
Bu məqalədə podşipnik sıradan çıxanda yaranan səsli, fiziki və idarəetmə ilə bağlı bütün əsas əlamətləri öyrənəcəksiniz.
Podşipnik sıradan çıxmasının əsas səbəbləri
Avtomobildə heç bir detal səbəbsiz yerə sıradan çıxmır və podşipnik də bu qaydanın istisnası deyil. Bu detal adətən uzun müddət ərzində yığılan xırda təsirlərin nəticəsində zədələnir. Problem bir anda yox, mərhələli şəkildə özünü göstərir. İlk vaxtlar sürücü bunu hiss etməyə bilər, çünki podşipnik səssiz işləyən və diqqət çəkməyən hissələrdən biridir. Lakin istismar şərtləri düzgün olmadıqda, yol şəraiti ağır olduqda və ya texniki baxım laqeyd yanaşıldıqda, podşipnik tədricən öz funksiyasını itirməyə başlayır. Bu proses sanki səssiz gedən bir aşınma kimidir. Vaxtında müdaxilə olunmadıqda daha böyük mexaniki problemlərə yol açır. Podşipnikin sıradan çıxmasına təsir edən əsas faktorları anlamaq isə problemin qarşısını almağın ən doğru yoludur.
Yağsız qalma və sürtünmə problemi
Podşipnik üçün yağ həyati əhəmiyyət daşıyır və onu insan orqanizmi üçün su ilə müqayisə etmək tam yerinə düşür. Yağ, metal hissələr arasında qoruyucu qat rolunu oynayaraq sürtünməni azaldır və fırlanma prosesini hamar edir. Yağsız qalan podşipnikdə isə metal birbaşa metala toxunur, sürtünmə kəskin artır və temperatur sürətlə yüksəlir. Bu istilik daxili kürəciklərin və yuvaların deformasiyasına səbəb olur. Nəticədə podşipnik öz formasını və funksiyasını itirir. Uzun müddət yağsız işləyən podşipnik sanki quru mexanizm kimi hərəkət edir. Bu da qısa zamanda ciddi nasazlıq yaradır. Ən təhlükəli tərəfi isə odur ki, yağ problemi çox vaxt gözlə görünmür. Sürücü yalnız səs və titrəmə başlayanda bunun fərqinə varır.
Zərbə və keyfiyyətsiz yol şəraiti
Yol şəraiti podşipnikin ömrünə birbaşa təsir edən əsas amillərdən biridir. Çuxurlarla dolu yollar, kəskin bordürlərə dəyən təkərlər və davamlı zərbələr podşipnikə normaldan artıq yük verir. Xüsusilə sürətlə çuxura düşmək zamanı yaranan ani zərbə daxili mexanizmdə mikro çatlar yarada bilər. Bu çatlar zamanla böyüyür və podşipnikin səssiz işləməsini mümkünsüz edir. Keyfiyyətsiz yol şəraitində istifadə olunan avtomobillərdə podşipniklərin daha tez sıradan çıxması təsadüfi deyil. Bu vəziyyət sanki eyni nöqtəyə dəfələrlə vurulan zərbə kimidir. Nəticədə ən dözümlü metal belə zəifləyir. Sürücülər çox vaxt bu təsiri kiçik hesab etsələr də, podşipnik üçün bu zərbələr uzunmüddətli və dağıdıcı nəticələr doğurur.
Səsli əlamətlər
Podşipnik nasazlığının ən erkən və ən aydın şəkildə hiss edilən əlaməti səsdir. Bu səs avtomobilin sürücüyə verdiyi ilk xəbərdarlıq kimi qəbul edilməlidir. Avtomobil sözlə danışa bilməsə də, mexaniki problemlərini səs vasitəsilə çox dəqiq ifadə edir. İlk mərhələdə bu səslər zəif və diqqət çəkməyən ola bilər. Lakin zaman keçdikcə daha davamlı və narahatedici hal alır. Ən təhlükəli məqam isə sürücülərin bu səsləri çox vaxt yol örtüyü, təkər və ya külək səsi ilə səhv salmasıdır. Halbuki podşipnikdən gələn səs adətən eyni ritmdə təkrarlanır və sürət artdıqca daha aydın hiss olunur. Bu səsləri vaxtında düzgün analiz etmək, böyük mexaniki problemlərin və əlavə xərclərin qarşısını almaq baxımından son dərəcə vacibdir.
Uğultu, vıyıltı və xışıltı səsləri
Podşipnik sıradan çıxmağa başlayanda ən çox rast gəlinən səslər uğultu, davamlı vıyıltı və metalvari xışıltı olur. Bu səslər adətən avtomobil hərəkətdə olarkən ortaya çıxır və sürət artdıqca daha da güclənir. Uğultu sanki uzaqdan gələn monoton bir səs kimi eşidilir və uzun müddət davam etdikdə sürücünü yorur. Vıyıltı isə daha incə, amma kəsici xarakter daşıyır. Xüsusilə sabit sürətdə özünü daha çox göstərir. Metalvari xışıltı səsi isə artıq problemin dərinləşdiyini göstərən ciddi siqnaldır. Maraqlı və eyni zamanda aldadıcı cəhət ondan ibarətdir ki, bu səslər bəzən təkər dəyişdirildikdən sonra belə itməz və sürücü problemi yanlış istiqamətdə axtarmağa davam edər. Əslində isə səs təkərdən deyil, onun mərkəzində gizlənən podşipnikdən gəlir.
Sürüş zamanı hiss edilən dəyişikliklər
Podşipnik nasazlığı yalnız qulaqla deyil, birbaşa sürüş zamanı hisslə də özünü büruzə verir. Avtomobili idarə edən şəxs zamanla maşının əvvəlki kimi axıcı getmədiyini, yolda qəribə davranışlar sərgilədiyini hiss edir. Bu dəyişikliklər ilk baxışda xırda görünsə də, əslində ciddi mexaniki problemin xəbərçisidir. Sürücü sanki avtomobillə yol arasında əvvəlki uyğunluğun itdiyini, maşının yola tam oturmadığını hiss edir. Bu vəziyyət sürüş rahatlığını azaldır və uzun yolda həm fiziki, həm də psixoloji yorğunluq yaradır.
Titəmə və balans pozuntusu
Podşipnikdə problem yarandıqda xüsusilə yüksək sürətdə avtomobildə titrəmə hiss olunur. Bu titrəmə bəzən sükan vasitəsilə əllərə, bəzən isə oturacaqdan bədənə ötürülür. Avtomobilin yolda axıcı şəkildə irəliləməməsi, xırda dalğalanmalarla hərəkət etməsi balans pozuntusunun açıq göstəricisidir. Bəzi hallarda maşın sanki öz-özünə sağa və ya sola meyillənir. Sürücü daim sükanı düzəltməyə məcbur qalır. Bu hiss avtomobilin ayağın altından sürüşürmüş kimi bir təəssürat yaradır və sürücüdə inamsızlıq formalaşdırır. Əslində isə bu davranışın səbəbi təkərlərin düzgün fırlanmaması və podşipnikin artıq yükü bərabər paylaya bilməməsidir.
Sükan və idarəetmədə yaranan problemlər
Podşipnik sıradan çıxanda bu nasazlıq yalnız təkər hissəsində qalmır. Birbaşa sükan və ümumi idarəetmə sisteminə də təsir göstərir. Avtomobilin bütün hərəkət mexanizmləri bir-biri ilə əlaqəli olduğu üçün podşipnikdə yaranan problem sükan üzərində hiss olunan dəyişikliklərlə özünü göstərir. Sürücü əvvəlki rahatlığı tapa bilmir, avtomobilin istiqamətinə nəzarət etmək üçün daha çox güc sərf etməli olur. Bu vəziyyət xüsusilə şəhər içində tez-tez manevr edilən zaman və ya dar yollarda sürüş zamanı daha aydın hiss edilir. Sükanın verdiyi bu siqnallar əslində avtomobilin daxili mexanizmlərində balansın pozulduğunu xəbər verir. Buna laqeyd yanaşmaq təhlükəsizliyi risk altına salır.
Sükanın ağırlaşması və qeyri-stabillik
Podşipnikdə nasazlıq yarandıqda sükan əvvəlki kimi yumşaq və axıcı dönmür. Sanki içəridə nəsə ilişib qalıbmış kimi hiss yaradır. Dönmə zamanı xırda səslərin eşidilməsi, sükanın müəyyən nöqtələrdə sərtləşməsi və ya boşluq hissi verməsi bu problemin tipik əlamətlərindəndir. Bəzi hallarda sükan gec reaksiya verir və sürücünün verdiyi komanda ilə avtomobilin hərəkəti arasında uyğunsuzluq yaranır. Bu qeyri-stabillik xüsusilə yüksək sürətdə və ya kəskin dönmələr zamanı daha təhlükəli hal alır. Nəticədə sürücünün yola nəzarəti zəifləyir və avtomobil əvvəlki kimi etibarlı hiss etdirmir.
Təkər və asqı sistemində görünən əlamətlər
Podşipnik nasazlığı bəzən səs və hisslə deyil, birbaşa gözlə görünən dəyişikliklərlə özünü büruzə verir. Avtomobilin təkər və asqı sistemində yaranan qeyri-adi vəziyyətlər diqqətli sürücü üçün açıq xəbərdarlıq siqnalıdır. Təkərin yol ilə təması pozulduqda və asqı sistemi bərabər işləmədikdə, avtomobilin ümumi duruşu və hərəkəti də dəyişir. Bu dəyişikliklər vaxtında fərq edildikdə daha böyük mexaniki problemlərin qarşısını almaq mümkündür.
Təkərin qeyri-bərabər aşınması
Podşipnik sıradan çıxanda təkər ox üzərində düzgün fırlanmır və bu da təkərin səthində qeyri-bərabər aşınmaya səbəb olur. Təkərin bir hissəsinin digərinə nisbətən daha tez yeyilməsi, kənarlarda və ya müəyyən zolaqlarda aşınmanın artması bu problemin tipik göstəricisidir. Bu vəziyyət təkcə sürüş rahatlığını azaltmır, eyni zamanda yol tutumunu zəiflədir və əyləc məsafəsini uzada bilər. Qeyri-bərabər aşınma təkərin vaxtından əvvəl dəyişdirilməsinə səbəb olur. Ən əsası isə belə təkərlə sürüş təhlükəsizlik baxımından risklidir və podşipnik problemi aradan qaldırılmadan təkərin dəyişdirilməsi problemi kökündən həll etmir.
Podşipnik nasazlığı necə yoxlanılır?
Podşipniklə bağlı şübhə yarandıqda sürücülərin ən çox verdiyi sual budur. Bunu necə dəqiq yoxlamaq olar? Yaxşı xəbər odur ki, bəzən çox sadə üsullarla ilkin fikir əldə etmək mümkündür. Bu, problemin istiqamətini anlamağa kömək edir. Amma burada incə bir məqam var. Podşipnik nasazlığı bəzən elə gizli gedir ki, yalnız müəyyən şəraitdə özünü göstərir. Yəni düz yolda zəif səs verə bilər. Amma dönəndə və ya sürət artanda daha aydın hiss olunar. Ona görə yoxlama prosesini təkcə bir üsulla deyil, bir neçə əlaməti birlikdə qiymətləndirərək aparmaq daha məntiqlidir. Əgər siz səs, titrəmə, sükan qeyri-stabilliyi kimi əlamətləri artıq hiss edirsinizsə, yoxlama addımını gecikdirmək düzgün olmaz. Çünki podşipnik sıradan çıxdıqca problem digər hissələrə də yayıla bilər. Burada məqsəd təkcə diaqnoz qoymaq deyil, həm də riski vaxtında idarə etməkdir.
Sadə yoxlama üsulları və ustaya müraciət
İlkin yoxlama üçün ən sadə üsullardan biri təkəri qaldırmaq və əl ilə fırladaraq dinləməkdir. Təkəri fırladanda normal vəziyyətdə hərəkət axıcı və sakit olmalıdır, sanki təkər yağ kimi gedir. Əgər fırlanma zamanı xışıltı, sürtünmə səsləri, xırda tıqqıltılar gəlirsə və ya təkər sanki ilişirmiş kimi sərt dönürsə, bu, podşipnikdən şübhələnmək üçün ciddi səbəbdir. Digər sadə yoxlama isə təkəri iki əllə tutub yüngülcə silkələməkdir. Normalda boşluq minimal olmalıdır. Amma boşluq hiss edilirsə və təkər oynayırsa, bu da podşipnik və ya ona yaxın qovşaqlarda problem ehtimalını artırır. Səsin haradan gəldiyini anlamaq üçün qısa test-sürüş də kömək edə bilər. Sürəti mərhələli artırmaq, yüngül dönmələr etmək və səsin dəyişib-dəyişmədiyini müşahidə etmək çox zaman ipucu verir.
Bəzən eyni simptomlar təkər, şin, asqı detalı və ya əyləc mexanizmi ilə də bağlı ola bilər. Məhz buna görə dəqiq diaqnoz üçün peşəkar yoxlama ən doğru addımdır. Usta xüsusi avadanlıqla səsin mənbəyini daha dəqiq tapır. Boşluğu ölçür, fırlanma müqavimətini qiymətləndirir və problemin podşipnikdənmi, yoxsa başqa hissədənmi qaynaqlandığını dəqiq ayırd edir. Bu, həm vaxt itkisinin, həm də lazımsız xərcin qarşısını alır.
