Niyə bəzi insanlar həmişə eyni avtomobil brendi alır ?

Avtomobil almaq çoxlarının düşündüyü kimi sadəcə mühərrik gücü, yanacaq sərfiyyatı və qiymət məsələsi deyil. Bu prosesin arxasında çox dərin psixoloji səbəblər dayanır. İnsanlar çox vaxt ürəkləri ilə qərar verir, sonra isə ağıl ilə bu qərarı əsaslandırmağa çalışır. Yəni əvvəl hisslər danışır, sonra məntiq işə düşür. Kimisi maşına baxanda özünü təsəvvür edir.
Sükan arxasında necə göründüyünü düşünür, kimisi də başqalarının ona necə baxacağını xəyal edir. Bu emosional proseslər seçimə ciddi təsir göstərir. İnsan bəzən özü də fərqinə varmadan bir markaya bağlanır. Bu bağ illərlə davam edə bilir və hər yeni avtomobil seçimində özünü göstərir.
Bir marka səni yolda qoymayıbsa, çətin vəziyyətdə problem çıxarmayıbsa, insanın gözündə artıq dost kimi görünür. Sən onunla minlərlə kilometr yol getmisən, ailəni aparmısan, səni təhlükəsiz şəkildə mənzilə çatdırıb.
Məsələn, uzun illər Toyota sürən biri üçün bu marka artıq sadəcə avtomobil deyil. O, bu maşınla xatirələr yaradıb, səfərlərə çıxıb, önəmli anlar yaşayıb. Eyni şey Mercedes sahibləri üçün də keçərlidir. Bu markanı sürən insan özünü güvənli hiss edir. Çünki bilir ki, maşın onu yarı yolda qoymayacaq. Bu emosional bağ o qədər güclü olur ki, başqa markaya keçmək sanki bu dostu satmaq kimi hiss olunur.
Bu məqalədə insanların niyə illərlə eyni avtomobil brendinə sadiq qaldığını, bunun arxasında duran psixoloji, maddi və sosial səbəbləri öyrənəcəksiniz.

Güvən və təcrübə

İnsan təcrübə etdiyi şeyə daha tez güvənir. Bir markanı artıq tanıyırsa, onun necə davrandığını, hansı problemləri çıxardığını, hansı üstünlükləri olduğunu bilirsə, yeni və tanımadığı markaya keçmək istəmir. Çünki yeni marka demək risk deməkdir. Risk isə əlavə xərc, əsəb və vaxt itkisi deməkdir. İnsan beynində belə bir mexanizm var: tanış olan təhlükəsizdir. Məhz bu düşüncə sürücünü yenə əvvəlki seçiminə qaytarır. Əgər bir avtomobil səni yolda qoymayıbsa, sənə sürpriz xərclər çıxarmayıbsa, bu marka artıq sənin üçün etibarlı dosta çevrilir.

İlk təcrübənin gücü

İlk avtomobil təcrübəsi insanın bütün gələcək seçimlərinə təsir edir. Təsəvvür et, ilk maşının Toyota Corolla olub və illərlə problemsiz sürmüsən. Yağı, filtri vaxtında dəyişmisən, başqa ciddi problem yaşamamısan. Bu zaman beynində belə bir fikir formalaşır: Toyota etibarlıdır. Sonra yeni maşın almaq istəyəndə avtomatik olaraq yenə Toyota modellərinə baxırsan. Digər markaları araşdırmaq belə ağlına gəlmir. Çünki sən artıq öz cavabını tapmısan. Bu psixoloji olaraq çox güclü təsirdir. İnsan bir dəfə müsbət təcrübə yaşadıqdan sonra onu təkrar etmək istəyir. Eyni restorana getmək, eyni ustaya müraciət etmək kimi, burada da eyni marka seçilir.

Toyota istifadəçilərinin davranışı

Toyota sahibləri arasında çox yayılmış bir düşüncə var: mən sadəcə sürmək istəyirəm, ustaya getmək yox. Bu cümlə çox şeyi izah edir. İnsan maşın alanda məqsədi hər həftə kapotu açmaq deyil, rahat şəkildə yoluna davam etməkdir. Toyota sahibləri bu rahatlığı yaşadıqları üçün yenə bu markaya qayıdır. Onlar üçün maşın stres mənbəyi deyil, əksinə rahatlıq vasitəsidir. Usta axtarmaq, qəfil xərclər, gözlənilməz nasazlıqlar onların həyatında az olduğu üçün bu marka ilə aralarında güclü bağ yaranır. Bu bağ illər keçsə də qırılmır.

Mexaniki problemlərin az olması

Əgər bir avtomobil sənə az xərc çıxarıbsa, onu dəyişmək çox çətin olur. İnsan öz-özünə deyir. Mən niyə özümə problem yaradıram?. Bu maşın işləyir, məni yarı yolda qoymur, cibimi yandırmır. Bu zaman başqa markaya keçmək axmaqlıq kimi görünür. Çünki yeni maşın yeni risk deməkdir. Bəlkə daha çox xərc çıxaracaq, bəlkə tez-tez usta yolu görəcəksən. İnsan bu ehtimalları düşündükcə yenə köhnə tanışına sarılır. Mexaniki baxımdan stabil olan avtomobil sürücünün həyatını asanlaşdırır. Bu rahatlıq isə insanı eyni markada saxlayır.

Servis və ehtiyat hissələrinin əlçatanlığı

Maşın nə qədər yaxşı olsa da, əgər servisi tapılmırsa, ehtiyat hissəsi çətindirsə, sürücü üçün problem başlayır. İnsan rahatlıq istəyir. Maşın xarab olanda günlərlə hissə axtarmaq, müxtəlif ustalara getmək heç kimin xoşuna gəlmir. Bu səbəbdən insanlar bazarda yayılmış markalara üstünlük verir. Çünki bu markaların ustası da var, hissəsi də. Sürücü bilir ki, problem çıxsa, qapısının yaxınlığında həll yolu tapacaq. Bu rahatlıq isə markaya sədaqəti artırır.

Yerli bazarda yayğınlıq

Hyundai və Kia kimi markalar Azərbaycanda çox geniş yayılıb. Demək olar ki, hər rayonda bu markalar üçün servis var. Bu da sürücüyə böyük rahatlıq verir. Ehtiyat hissəsi tapmaq çətin deyil, qiymətlər də adətən münasib olur. İnsan bilir ki, problem çıxsa, bir telefon zəngi ilə ustasını tapacaq. Bu rahatlıq insanı yenə eyni markaya qaytarır. Çünki tanış mühit, tanış ustalar, tanış problemlər artıq qorxu yaratmır.

Hyundai və Kia nümunəsi

Bu markaların sahibləri çox rahatdır. Çünki istənilən rayonda bu maşınları anlayan usta tapmaq mümkündür. Hissə tapmaq üçün şəhər gəzməyə ehtiyac qalmır. Bir çox mağazada bu markalara uyğun ehtiyat hissələri mövcuddur. Bu da vaxt itkisini azaldır. İnsan işdən çıxıb saatlarla servis axtarmaq istəmir. Hyundai və Kia sahibləri bu rahatlığı yaşadıqları üçün yenə eyni markaya üstünlük verir. Çünki onlar üçün maşın problem yox, həll vasitəsidir. Bu düşüncə isə insanı illərlə eyni brendə bağlayır.

Ailə və ətraf mühit təsiri

İnsan heç vaxt tək qərar vermir. Onun ətrafında ailə, dostlar, qohumlar, iş yoldaşları var. Bu mühit istər-istəməz seçimlərə təsir edir. Avtomobil seçimi də istisna deyil. Bəzən insan özü fərqinə varmadan başqalarının təsiri ilə eyni markaya yönəlir. Çünki gördüyü, eşitdiyi, təcrübə etdiyi nümunələr onun beynində şablon yaradır. Bu şablon isə illərlə dəyişmir. Ailə daxilində hansı marka sürülürsə, o marka avtomatik olaraq doğru seçim kimi qəbul edilir. İnsan düşünür ki, ata, dayı, əmi, qardaş bu markanı sürübsə, deməli səbəbi var. Bu səbəblər bəzən texniki olur. Bəzən də sadəcə vərdişdən qaynaqlanır. Nəticədə isə eyni marka nəsildən-nəslə ötürülür.

Atadan oğula keçən brend seçimi

Bəzi ailələr var ki, illərlə Mercedes sürür. Ata C-Class sürüb, oğul E-Class alır, nəvə isə S-Class arzulayır. Bu artıq təkcə avtomobil seçimi deyil, ailə ənənəsinə çevrilir. Mercedes bu ailələr üçün keyfiyyət, etibar və status simvoludur. Ata oğluna deyir ki, mən bu markanı sürmüşəm, problem görməmişəm, sən də bunu seç. Oğul da atasına güvənir və eyni yolu gedir. Bu zaman artıq başqa markalara baxmaq belə ağıla gəlmir. Çünki ailə daxilində bu marka ilə bağlı yalnız müsbət təcrübələr paylaşılıb. Hər söhbətdə bu maşının rahatlığı, möhkəmliyi, uzunömürlü olması vurğulanır. Bu sözlər uşağın beynində iz buraxır. Böyüyəndə maşın alanda avtomatik olaraq Mercedes axtarır. Çünki şüuraltı səviyyədə bu marka onun üçün təhlükəsiz seçimdir.

Dəyər itkisi və ikinci əl bazarı

İnsan maşın alanda yalnız bu günü yox, sabahı da düşünür. Öz-özünə sual verir: sabah satmalı olsam nə olacaq. Heç kim pulunu küləyə sovurmaq istəmir. Bu səbəbdən insanlar bazarda tez satılan, alıcısı bol olan modellərə üstünlük verir. Çünki belə maşınlar dəyərini daha yaxşı qoruyur. İnsan bilir ki, ehtiyac yaranarsa, maşını tez satacaq və böyük zərər etməyəcək. Bu düşüncə avtomobil seçimində çox güclü rol oynayır.

Satarkən zərər etməmək

Toyota Corolla və Hyundai Elantra bazarda ən tez satılan modellərdəndir. Bu maşınları alan insanlar bunu əvvəlcədən bilir. Çünki hər kəs bu modellərin rahat satıldığını deyir. İnsan düşünür ki, sabah maşını dəyişmək istəsəm, müştəri tapmaq çətin olmayacaq. Bu da ona psixoloji rahatlıq verir. Çünki avtomobil artıq yük kimi görünmür. Əksinə, lazım olanda pula çevrilə bilən aktiv olur. Bu düşüncə insanı yenə eyni modellərə qaytarır. Çünki risk etmək istəmir. Bəlkə başqa marka daha gözəldir, daha güclüdür. Amma satmaq çətin olacaqsa, sürücü tərəddüd edir. Bu tərəddüd isə yenə Toyota və Hyundai kimi modellərə yönəldir.

Bazarda sabit tələb

Volkswagen və Kia kimi markalar da bazarda daim tələb görür. Passat, Golf, Sportage, Cerato kimi modellər illərdir alıcı tapır. Bu markaların üstünlüyü ondan ibarətdir ki, insanlar onları tanıyır və etibar edir. Tanınan marka isə hər zaman alıcı tapır. Sürücü bunu bildiyi üçün növbəti dəfə də yenə eyni markaya üstünlük verir. Çünki bilir ki, bu maşın bazarda itib-batmayacaq. Tələb olan məhsul həmişə daha dəyərlidir. Bu da insanı həmin markaya bağlayır.

Dostların tövsiyəsi

Əgər dostların hamısı BMW və ya Audi sürürsə, sən də istər-istəməz bu markalara meyl edirsən. Çünki ətrafındakı hər kəs eyni təcrübəni yaşayır və sənə məsləhət verir. Problem çıxanda hamı başa düşür, nə olduğunu izah edir, hansı ustaya getməli olduğunu deyir. Bu isə böyük üstünlükdür. İnsan tək qalmır. Hər zaman məsləhət alacağı adam olur. Bu sosial dəstək sürücünü daha rahat edir. O bilir ki, maşınla bağlı çətinlik olsa, tək başına mübarizə aparmayacaq. Dostları kömək edəcək, yol göstərəcək. Bu səbəbdən də insan yenə həmin markaya yönəlir. Çünki artıq ətrafında bu markanı tanıyan bir çevrə formalaşıb. Bu çevrə isə onun qərarını birbaşa təsir edir.

Brend imici və status

Bəzi insanlar üçün avtomobil sadəcə bir yerdən başqa yerə getmək vasitəsi deyil. Bu, insanın kimliyini, həyat tərzini və cəmiyyət içindəki mövqeyini göstərən simvoldur. Maşın sanki səssiz danışan vizit kartıdır. Kimisi bunu qəbul edir, kimisi isə fərqinə varmadan bu oyunun içində olur. Məsələn, bahalı və tanınmış marka sürən adam avtomatik olaraq özünü daha güvənli hiss edir. Çünki ətrafdan aldığı baxışlar, münasibətlər dəyişir. İnsanlar sənə başqa cür yanaşmağa başlayır. Bu hiss isə çox güclü təsir yaradır. Bir dəfə bu duyğunu yaşayan insan ondan imtina etmək istəmir. Elə buna görə də brend imici və status məsələsi sürücünü yenə eyni markaya qaytarır. Çünki bu artıq təkcə maşın deyil, özünüifadə formasıdır.

BMW

BMW sürən adam özünü doğrudan da fərqli hiss edir. Sanki üzərində görünməz bir kostyum var. Bu kostyum sənə özünəinam verir. Səni cəmiyyətdə bir pillə yuxarı qaldırır. Maşından düşəndə belə insanın duruşu dəyişir. Özünə baxışı fərqli olur. Çünki bilir ki, sürüdüyü avtomobil sadə deyil. Bu marka illərlə sürət, güc və status anlayışı ilə əlaqələndirilib. İnsan bir dəfə bu hissi yaşayanda, artıq başqa markaya keçmək istəmir. Çünki başqa avtomobildə özünü eyni cür hiss etməyəcəyini düşünür. Bu psixoloji bağ çox güclüdür. BMW sahibləri üçün maşın sadəcə metal parçası deyil, onların xarakterinin bir hissəsidir. Bu səbəbdən də növbəti seçimdə yenə BMW axtarırlar.

Sosial mühitdə qəbul

Audi və Mercedes sürən insanlar çox vaxt ətraf mühitdə daha ciddi qəbul olunur. Çünki bu markalar uzun illər boyu keyfiyyət və prestij simvolu kimi tanınıb. İnsanlar səni bu maşınla görəndə avtomatik olaraq sənə başqa gözlə baxır. Bəziləri səni daha uğurlu, bəziləri daha ağıllı, bəziləri isə daha imkanlı hesab edir. Bu yanaşma insanın xoşuna gəlir. Kim istəməz ki, cəmiyyət onu daha yüksək qiymətləndirsin. Ətraf mühit səni maşınına görə dəyərləndirirsə, sən də bu imici qorumaq istəyirsən. Çünki bu, artıq sənin sosial şəxsiyyətinin bir hissəsinə çevrilib. Buna görə də Audi və Mercedes sahibləri çox vaxt başqa markaya keçmək istəmir. Çünki bu, sanki öz statusundan imtina etmək kimi hiss olunur.

İnsanlar niyə dəyişiklikdən qorxur?

İnsan beyni təbiət etibarilə risk sevmir. Tanış olan hər zaman daha təhlükəsiz görünür. Sən artıq bildiyin şeyi idarə edirsən. Harada nə ola biləcəyini təxmin edə bilirsən. Amma yeni marka yeni suallar deməkdir. Bu maşın necədir, tez xarab olurmu, xərci çoxdurmu, ustası tapılacaqmı kimi saysız-hesabsız sual insanın beynini məşğul edir. Bu suallar isə insanı narahat edir. Narahatlıq da seçimdə əngəl yaradır. Ona görə də sürücü yenə köhnə tanışına qayıdır. Çünki artıq onu tanıyır, sürpriz gözləmir. Bu psixoloji rahatlıq insan üçün çox dəyərlidir.

Toyota və Hyundai

Toyota və Hyundai sahibləri çox vaxt riskdən qaçan insanlardır. Onlar yeni, tanınmayan markalara şübhə ilə yanaşır. Çünki düşünürlər ki, niyə özümü riskə atım, axı artıq işini görən bir maşınım var. Yeni marka yeni problem ehtimalı deməkdir. Bəlkə tez xarab olacaq, bəlkə hissəsi tapılmayacaq, bəlkə ustası çətin olacaq. Bu ehtimallar insanı qorxudur. Buna görə də sürücü yenə eyni markanı seçir. Çünki artıq bilir ki, Toyota və Hyundai onu yarı yolda qoymayacaq. Bu düşüncə insanın daxilində güclü təhlükəsizlik hissi yaradır. Bu hiss isə seçimə birbaşa təsir edir.

Brend sədaqətinin üstünlükləri

Brend sədaqəti insan üçün böyük rahatlıq yaradır. Sən maşının hər səsini tanıyırsan. Hansı səs normaldır, hansı səs problem xəbərçisidir artıq bilirsən. Sükan necə davranır, əyləc necə reaksiya verir, mühərrik hansı vaxtda necə işləyir sənə tanışdır. Bu tanışlıq insanı rahat edir. Çünki sürpriz gözləmir. Maşın sanki ailə üzvünə çevrilir. Hər xasiyyətini bilirsən. Bu rahatlıq isə stressi azaldır. Sürücü maşına mindikdə özünü güvənli hiss edir. Bu güvən isə insanın seçimlərini birbaşa istiqamətləndirir. Elə buna görə də brend sədaqəti formalaşır və illərlə davam edir.