Yaşıl, qırmızı və sarı rəngli hidravlika yağlarını qarışdırmaq olarmı?
Hidravlika yağı hidravlik sistemin işləməsi üçün əsas elementdir. Bu yağ təzyiqin ötürülməsini təmin edir, mexaniki hissələr arasında sürtünməni azaldır və sistemin stabil işləməsinə kömək edir. Nasoslar, silindrlər və klapanlar bu yağ vasitəsilə hərəkət edir.
Yağ keyfiyyətli olmasa, sistem düzgün işləməz. Hissələr bir-birinə sürtünər, qızma baş verər. Zamanla ciddi nasazlıqlar ortaya çıxar. Hidravlika yağı sistemi paslanmadan qoruyur. Çöküntülərin yaranmasının qarşısını alır və mexanizmlərin ömrünü uzadır.
Texnikada hansı növ yağdan istifadə ediləcəyi istehsalçı tərəfindən müəyyən edilir və bu qaydaya əməl etmək vacibdir. Burada bir məqam da çox vacibdir. Sistemdə istifadə olunan ehtiyat hissələri düzgün yağla işləmədikdə tez sıradan çıxa bilər. Məhz buna görə yağ seçimi təsadüfi edilməməlidir. Hər zaman texniki göstəricilərə diqqət yetirilməlidir.
Hidravlika yağı mövzusu bir çox insan üçün hələ də qaranlıq qalır. Bəziləri düşünür ki, yağın yaşıl, qırmızı və ya sarı olması sadəcə marketinq məqsədi daşıyır və real texniki fərqi yoxdur. Amma əslində vəziyyət tamam fərqlidir. Rənglər təsadüfi seçilmir və hər biri müəyyən texniki göstəriciləri əks etdirir. Bu məqamı bilməmək isə sistem üçün ciddi risk yarada bilər. Çünki səhv yağ istifadəsi nasosun sıradan çıxmasına, klapanların tutulmasına və hidravlik gücün zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Hidravlika yağlarının rənglərlə fərqləndirilməsi
Hidravlika yağlarının fərqli rənglərdə olması təsadüfi seçim deyil və istehsalçılar bunu xüsusi məqsədlərlə tətbiq edirlər. Rənglər əsasən yağın kimyəvi tərkibini, hansı sahə üçün nəzərdə tutulduğunu və hansı standartlara uyğun istehsal edildiyini göstərmək üçün istifadə olunur. Bu, istifadəçilər üçün böyük rahatlıq yaradır, çünki texnikaya uyğun yağı seçmək daha asan olur. Rəng sayəsində usta və ya sürücü bir baxışla yağın növünü müəyyən edə bilir. Səhv seçim etmə ehtimalı azalır. Bu fərqləndirmə texniki xidmət zamanı çox önəmlidir. Çünki səhv yağ istifadəsi sistemdə ciddi problemlərə yol aça bilər. Rənglər həm də servis mərkəzlərində qarışıqlığın qarşısını alır və texniki prosesləri daha təhlükəsiz edir. Yəni hidravlika yağlarında rəng sadəcə vizual xüsusiyyət deyil, texniki məlumat daşıyan göstəricidir.
Yaşıl hidravlika yağı
Yaşıl rəngli hidravlika yağları əsasən bio əsaslı olur. Ətraf mühit üçün daha təhlükəsiz hesab edilir. Bu növ yağlar təbiətə daha az zərər verdiyi üçün kənd təsərrüfatı texnikalarında və meşə təsərrüfatında istifadə olunur. Torpaqla, su ilə təmas ehtimalı olan sahələrdə bu yağların istifadəsi üstünlük təşkil edir. Yaşıl yağlar təbii mənbələrdən əldə edilən komponentlərə əsaslandığı üçün sızma zamanı ətraf mühitə vurulan zərər minimum səviyyədə olur. Bu yağlar yüksək təzyiqə davamlıdır və hidravlik sistemlərdə stabil işləmə təmin edir. Uzunmüddətli istifadədə sistem hissələrinin aşınmasını azaldır və texnikanın ömrünü uzadır. Fermerlər və meşə təsərrüfatı ilə məşğul olan şəxslər bu növ yağlara daha çox üstünlük verirlər. Çünki həm texniki, həm də ekoloji baxımdan uyğun seçim sayılır.
Qırmızı hidravlika yağı
Qırmızı hidravlika yağları əsasən sintetik tərkibli olur. Daha çox avtomatik ötürücü sistemlərdə istifadə edilir. Bu yağlar yüksək temperatur və təzyiqə qarşı davamlıdır. Ona görə də ağır şəraitdə işləyən mexanizmlər üçün münasibdir. Avtomatik sürətlər qutusu olan nəqliyyat vasitələrində və bəzi xüsusi hidravlik sistemlərdə qırmızı yağlara rast gəlinir. Onların əsas üstünlüyü sürtünməni minimuma endirməsi və mexanizmlərin daha sakit işləməsini təmin etməsidir. Qırmızı yağlar həmçinin ötürücü hissələrin hamar işləməsinə kömək edir və ani zərbələrin qarşısını alır. Bu növ yağlar xüsusi qatqılarla zəngin olduğu üçün mexaniki hissələrin korroziyadan qorunmasına da töhfə verir. Servis mərkəzlərində bu yağlar ayrıca saxlanılır. Yalnız uyğun sistemlərdə istifadə olunur.
Sarı hidravlika yağı
Sarı rəngli hidravlika yağları adətən mineral əsaslı olur. Tikinti texnikalarında geniş istifadə edilir. Ekskavatorlar, yükləyicilər, kranlar və digər ağır texnika növlərində bu yağlara tez-tez rast gəlinir. Mineral əsaslı tərkibə malik olduğu üçün bu yağlar yüksək yük altında stabil işləmə təmin edir. Sarı yağlar adətən daha əlçatan qiymətə malik olur və texniki xidmət zamanı rahat tapılır. Bu yağlar hidravlik sistemdə sürtünməni azaldır. Hissələrin qızmasının qarşısını alır və təzyiqin stabil qalmasına kömək edir. Tikinti sahələrində texnika uzun müddət fasiləsiz işlədiyi üçün bu yağların davamlılığı böyük əhəmiyyət daşıyır. Ustalar sarı hidravlika yağlarını etibarlı və sınaqdan keçmiş seçim kimi qiymətləndirirlər.
Rəng fərqi nə deməkdir?
Hidravlika yağlarında rəng fərqi əsasən texniki məlumat vermək məqsədi daşıyır. Bu fərq yağın hansı tərkibə malik olduğunu, hansı sistemlər üçün nəzərdə tutulduğunu və hansı standartlara uyğun istehsal edildiyini göstərir. Rənglər istifadəçiyə düzgün seçim etməyə kömək edir və səhv yağ tökülməsinin qarşısını alır. Çünki hər sistem özünəməxsus tələblərə malikdir. Uyğun olmayan yağ istifadə edildikdə mexanizmlər sıradan çıxa bilər. Rənglər həmçinin texniki xidmət zamanı sistemdə hansı yağın olduğunu anlamağa imkan verir. Bu da yağ dəyişimi və əlavə etmə prosesini daha təhlükəsiz edir. Yəni rəng məsələsi texniki baxımdan çox ciddi əhəmiyyət daşıyır və buna diqqət yetirmək lazımdır.
Yağları qarışdırmaq mümkündürmü?
Hidravlika yağlarını qarışdırmaq texniki baxımdan mümkün olsa da, bu, qətiyyən tövsiyə edilmir. Çünki hər yağın tərkibi fərqlidir və bu fərqlər qarışdırıldıqda sistem üçün təhlükə yarada bilər. Yağlar bir-biri ilə uyğun olmadıqda mexaniki problemlər yarana bilər. Bu problemlər zamanla daha ciddi fəsadlara səbəb olur. Qarışdırma nəticəsində yağın xüsusiyyətləri dəyişə bilər. Bu da sistemin düzgün işləməməsinə gətirib çıxarar. Təzyiqin düşməsi, hissələrin tez aşınması və nasosların sıradan çıxması kimi problemlər yarana bilər. Buna görə də mütəxəssislər hər zaman eyni növ və eyni marka yağdan istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Əgər hansı yağın istifadə olunduğu məlum deyilsə, sistemi tam boşaldıb uyğun yağ əlavə etmək daha təhlükəsizdir.
Kimyəvi uyğunluq
Hər hidravlika yağının tərkibində xüsusi qatqılar mövcuddur. Bu qatqılar yağın xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırmaq üçün əlavə olunur. Antikorroziya maddələri, köpük əleyhinə əlavələr və temperatur stabilizatorları buna misaldır. Müxtəlif yağlar qarışdırıldıqda bu qatqılar bir-biri ilə uyğunlaşmaya bilər. Nəticədə yağın qoruyucu xüsusiyyətləri zəifləyə və sistem hissələri zərər görə bilər. Kimyəvi uyğunsuzluq səbəbindən çöküntülər əmələ gələ bilər. Bu çöküntülər filtr və kanalları tıxaya bilər. Bu da sistemin normal işləməsinə mane olur. Buna görə də yağ seçərkən tərkibə və istehsalçı tövsiyələrinə diqqət yetirmək çox vacibdir.
Texniki risklər
Hidravlika yağlarının qarışdırılması ciddi texniki risklər yarada bilər. Ən çox rast gəlinən problemlərdən biri filtrin tıxanmasıdır. Qarışıq yağ çöküntü yarada bilər və bu çöküntülər filtrdən keçməyərək sistemi bloklaya bilər. Nasosun sıradan çıxma ehtimalı artır. Nasos düzgün yağla işləmədikdə daha çox yüklənir. Bu da onun tez sıradan çıxmasına səbəb olur. Sistem daxilində təzyiqin azalması da geniş yayılmış problemdir. Təzyiq aşağı düşdükdə texnika gücünü itirir və iş səmərəliliyi azalır. Bu problemlərin aradan qaldırılması isə həm vaxt aparır, həm də əlavə xərc tələb edir. Buna görə də yağları qarışdırmaq riskli hesab olunur. Bu addımdan çəkinmək lazımdır.
Qarışdırma hansı problemlərə səbəb ola bilər?
Hidravlika yağlarının qarışdırılması yalnız mexaniki problemlərlə məhdudlaşmır. Bu proses birbaşa maddi zərərlə də nəticələnə bilər. Çünki hidravlik sistemlərin təmiri adətən bahalı olur və xüsusi avadanlıq tələb edir. Qarışdırılmış yağ sistemin daxilində stabil işləmə rejimini pozur. Hissələr arasında sürtünmə artır və bu da aşınmanı sürətləndirir. Nəticədə nasoslar, klapanlar və silindrlər daha tez sıradan çıxır. Bu cür nasazlıqların aradan qaldırılması üçün texnika uzun müddət istifadədən kənarda qala bilər. Bu isə işin dayanmasına və əlavə xərclərin yaranmasına səbəb olur. Bəzi hallarda isə sistem tamamilə sökülüb yuyulmalı olur. Bu da həm vaxt, həm də maliyyə baxımından ciddi yük yaradır. Məhz buna görə mütəxəssislər yağların qarışdırılmasını riskli addım hesab edir. QIsası, bundan uzaq durmağı tövsiyə edirlər.
Köpüklənmə problemi
Qarışdırılmış hidravlika yağlarında ən çox rast gəlinən problemlərdən biri köpüklənmədir. Köpük əmələ gəldikdə sistem daxilində təzyiq sabit qalmaqda çətinlik çəkir. Bu da hidravlik mexanizmlərin normal işləməsinə mane olur. Köpüklənmə zamanı yağın hava ilə qarışması baş verir və bu, təzyiq ötürülməsini zəiflədir. Nəticədə silindrlər istənilən gücdə hərəkət etmir, mexanizmlər gec reaksiya verir və sistemdə sarsıntılar yaranır. Uzun müddət davam edən köpüklənmə nasosun həddindən artıq yüklənməsinə səbəb olur və onun ömrünü qısaldır. Bundan əlavə, köpüklü yağ sistemdə temperaturun yüksəlməsinə də təsir göstərə bilər. Temperatur artdıqca yağın qoruyucu xüsusiyyətləri azalır. Hissələr daha tez sıradan çıxır. Bu problem adətən yağların tərkibində olan qatqıların bir-biri ilə uyğun olmaması nəticəsində ortaya çıxır.
Viskozluğun dəyişməsi
Hidravlika yağlarının qarışdırılması nəticəsində viskozluq səviyyəsi dəyişə bilər. Viskozluq yağın axıcılıq dərəcəsini göstərir. Sistemin düzgün işləməsi üçün bu göstərici çox vacibdir. Qarışdırıldıqda yağ ya həddindən artıq duru, ya da çox qatılı hala gələ bilər. Duru yağ sistemdə lazımi təzyiqi təmin edə bilmir və mexanizmlər zəif işləyir. Qatılı yağ isə kanallardan çətin hərəkət edir. Bu da nasosun daha çox yüklənməsinə səbəb olur. Hər iki vəziyyət sistem üçün təhlükəlidir və hissələrin aşınmasını sürətləndirir. Viskozluğun dəyişməsi temperatur dəyişikliklərinə qarşı davamlılığı da azalda bilər. Bu isə ağır şəraitdə işləyən texnikalar üçün əlavə risk yaradır. Buna görə də hidravlika yağının viskozluq dərəcəsi istehsalçı tərəfindən tövsiyə olunan səviyyədə saxlanmalıdır.
Hər rəng hansı sistemlərdə istifadə olunur?
Hidravlika yağlarının rənglərinə görə istifadə sahələri də fərqlənir. Yaşıl rəngli yağlar əsasən ətraf mühitlə təmas ehtimalı yüksək olan texnikalarda istifadə olunur. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı maşınlarında bu növ yağlara üstünlük verilir. Qırmızı hidravlika yağları avtomatik ötürücü sistemlərdə və xüsusi hidravlik mexanizmlərdə tətbiq olunur. Bu yağlar yüksək temperatur və təzyiqə davamlı olduğu üçün ağır şəraitdə işləyən sistemlər üçün münasibdir. Sarı rəngli yağlar isə əsasən tikinti texnikalarında istifadə edilir. Ekskavatorlar, kranlar və yükləyici texnikalar üçün bu yağlar ən çox seçilən variantdır. Hər rəng öz istifadə sahəsinə uyğun seçilməli və başqa sistemlərdə tətbiq edilməməlidir. Bu yanaşma texnikanın uzunömürlü və problemsiz işləməsini təmin edir.
Qarışdırmadan əvvəl nələr yoxlanmalıdır
Hidravlika yağını dəyişməzdən və ya əlavə etməzdən əvvəl bir neçə vacib məqam mütləq yoxlanmalıdır. İlk olaraq, texnikanın texniki pasportuna baxmaq lazımdır. Orada hansı növ yağın istifadə olunmalı olduğu açıq şəkildə qeyd edilir. İstehsalçının verdiyi tövsiyələrə ciddi əməl etmək lazımdır. Sistemdə hazırda hansı yağın istifadə edildiyi dəqiqləşdirilməlidir. Əgər bu məlum deyilsə, yağ qarışdırmaq risklidir. Bu halda sistemi tam boşaldıb uyğun yağı əlavə etmək daha təhlükəsiz seçimdir. Yağın viskozluq dərəcəsi, tərkibi və standartları da nəzərə alınmalıdır. Bütün bu yoxlamalar aparıldıqdan sonra yağ seçimi edilməlidir.
İstehsalçı tövsiyələri
İstehsalçı tövsiyələri hidravlik sistemlərin təhlükəsiz işləməsi üçün əsas qaydadır. Əgər texniki sənəddə açıq şəkildə göstərilibsə ki, müəyyən yağlar bir-biri ilə qarışdırıla bilər. Yalnız bu halda belə addım atmaq olar. Əks halda qarışdırma qətiyyən məsləhət görülmür. Çünki istehsalçı sistemi hansı yağla test edibsə, həmin yağ ən uyğun variant hesab olunur. Tövsiyələrə əməl edilmədikdə sistemin zəmanəti də qüvvədən düşə bilər. Bu isə əlavə maddi itkilərə səbəb ola bilər. Ona görə də hər zaman texniki təlimata baxmaq və uyğun yağı seçmək ən düzgün yanaşmadır.
