Lyuk drenajının tutulması hansı fəsadlara səbəb olur?
Lyukun birinci funksiyası salonun daha işıqlı olmasını təmin etməkdir. Xüsusilə gündüz saatlarında günəş şüaları birbaşa salonun içinə düşür və avtomobil daha aydın görünür. Bu həm sürücünün, həm də sərnişinlərin özünü rahat hiss etməsinə kömək edir.
İkinci əsas funksiyası təmiz havanın daxil olmasıdır. Pəncərələri açmadan belə, lyuku açmaqla salonun havasını dəyişmək mümkündür. Bu uzun səfərlərdə və isti havalarda çox faydalıdır. Üçüncü funksiyası isə sürüş zamanı komfort yaratmaqdır. Lyuk açıq olduqda içəridə hava dövranı yaranır. Sürücü özünü daha rahat hiss edir. Bütün bu üstünlüklər lyuku avtomobil üçün faydalı hissəyə çevirir.
Lyukun kənarlarında xüsusi kanallar yerləşir. Bu kanalların əsas vəzifəsi yağış və ya avtomobil yuyularkən lyukun ətrafına yığılan suyu toplamaqdır. Toplanan su drenaj boruları vasitəsilə avtomobilin altına ötürülür. Bu proses düzgün işlədikdə sürücü heç bir problem hiss etmir. Su sakitcə axıb gedir və salon tam quru qalır. Lakin drenaj sistemi tutulduqda su artıq axacaq yol tapmır və başqa istiqamətə yönəlir. Bu zaman su tavan üzlüyünün altına keçir və sonda ayaqaltına qədər enir. Bu sistemin işləməsi avtomobil üçün vacibdir, çünki suyun içəri dolmasının qarşısını məhz bu drenaj xətləri alır. Necə ki, əyləc sistemi sürüş təhlükəsizliyi üçün vacibdir, lyuk drenaj sistemi də salonun qorunması üçün lazımdır. Hər ikisi vaxtında baxım tələb edən mühüm hissələrdir.
Lyuk drenajının tutulması ehtiyat hissələri üzərində birbaşa və dolayı təsir yarada bilər. Bu təsir çox vaxt sürücülər tərəfindən dərhal hiss edilmir, çünki proses tədricən baş verir. Amma zaman keçdikcə problemlər açıq şəkildə ortaya çıxır. Artıq sadə təmizləmə ilə məsələ həll olunmur.
LYUK DRENAJI NİYƏ TUTULUR?
Lyuk drenajının tutulması bir çox sürücünün düşündüyündən daha tez-tez rast gəlinən problemdir. Əsas səbəb ətraf mühitdən gələn çirklərin zamanla drenaj kanallarında yığılmasıdır. Bu çirklər təkcə bir günün işi deyil, aylar və illər ərzində toplanaraq boruların içini doldurur. Nəticədə su üçün nəzərdə tutulmuş keçid bağlanır. Su axacaq yer tapa bilmədiyi üçün avtomobilin salonuna doğru istiqamətlənir. Bu proses səssiz baş verir. Çox vaxt sürücü yalnız ayaqaltına su dolduqdan sonra problemi hiss edir. Drenaj sisteminin təmiz saxlanmaması bu problemin əsas köküdür. İndi isə tutulmaya səbəb olan əsas amilləri detallı izah edək.
YARPAQ VƏ TOZ
Əgər avtomobili tez-tez ağacların altında saxlayırsansa, lyukun ətrafına yarpaqların düşməsi qaçılmazdır. Bu yarpaqlar əvvəlcə lyukun kənarlarında toplanır. Daha sonra isə yağış və küləyin təsiri ilə drenaj kanallarına sürüklənir. Yarpaqlar yaş olduqda bir-birinə yapışır və borunun içində yığılaraq tıxac yaradır. Zaman keçdikcə bu yarpaqlar çürüyür, xırdalanır və palçıq halına düşür. Bu isə drenaj borusunun içini daha da sıx doldurur. Təkcə yarpaq deyil, havada uçuşan toz da bu prosesə qoşulur. Toz hissəcikləri nəm mühitdə yapışqan kimi olur. Borunun daxili səthinə yapışaraq qat-qat çöküntü yaradır. Nəticədə əvvəl nazik olan boru getdikcə daralır. Sonda suyun keçməsinə imkan vermir. Sürücü bunu hiss etmir, çünki proses yavaş-yavaş baş verir. Bir gün güclü yağışdan sonra isə artıq drenaj sistemi yükü daşıya bilmir. Su içəri dolmağa başlayır.
PALÇIQ VƏ QUM
Yağışlı havalarda yollarda olan qum, torpaq və digər çirklər su ilə birlikdə havaya qalxır. Avtomobilin tavanına, xüsusilə də lyukun ətrafına yapışır. Bu çirklər əvvəlcə görünməz ola bilər. Amma zamanla drenaj kanallarının ağzında toplanır. Hər yağışda bir az da qum əlavə olunur. Bu yığım artdıqca drenaj keçidi daralır. Qum xırda olsa da, miqdarı çoxaldıqca ciddi problem yaradır. Üstəlik, qum su ilə qarışdıqda palçıq halına düşür. Borunun içində sərtləşir. Bu sərtləşmiş palçıq borunun divarlarına yapışaraq axını daha da çətinləşdirir. Bəzən sürücü elə düşünür ki, problem birdən ortaya çıxıb. Amma bu vəziyyət uzun müddət ərzində formalaşıb. Sadəcə son yağış bu prosesi sürətləndirib və nəticə göz qabağına çıxıb. Xüsusilə yağışlı mövsümlərdən sonra drenaj sisteminin yoxlanılması çox vacibdir.
ZAMANLA YARANAN TIXANMA
Drenaj boruları da digər avtomobil hissələri kimi baxım tələb edir. Əgər illərlə bu sistemə heç kim diqqət yetirməzsə, içəridə yığılan çirklər qalın qat əmələ gətirir. Bu qat zamanla sərtləşir və adi təmizləmə üsulları ilə çıxmayan hala gəlir. Sürücülərin çoxu yalnız problem yarananda hərəkətə keçir. Amma o vaxta qədər borunun içi artıq demək olar ki, bağlanmış olur. Uzun müddət təmizlənməyən drenaj sistemi əvvəlcə zəif axınla özünü göstərir. Sonra isə tam tutulur. Bu mərhələdə su artıq çölə çıxmaq əvəzinə avtomobilin içərisinə yönəlir. Ayaqaltına dolan su xalçanı isladır. Alt hissədə olan süngərləri nəmləndirir və quruma prosesi çox uzun çəkir. Bu nəm mühit isə həm xoşagəlməz qoxuya, həm də metal hissələrin zədələnməsinə səbəb olur.
AYAQALTINA SU DOLMASININ ƏSAS SƏBƏBİ
Lyuk drenajı tutulduqda su öz axar yolunu tapa bilmir. Normal halda yağış və ya yuma zamanı lyukun kənarlarında yığılan su drenaj boruları vasitəsilə avtomobilin altına ötürülür. Lakin borular bağlandıqda bu proses dayanır. Su toplanmağa başlayır və bir müddət sonra artıq sığmır. Nəticədə su ən zəif nöqtəni taparaq salonun içinə doğru hərəkət edir. Bu zəif nöqtələr adətən tavan üzlüyünün alt hissəsi, sütunlar və naqillərin keçdiyi yerlər olur. Sürücü çox vaxt bu prosesi dərhal hiss etmir, çünki su yavaş-yavaş axır və bir anda deyil, mərhələli şəkildə ayaqaltına dolur. Bir neçə gün ərzində az miqdarda su yığıla bilər və bu zaman problem diqqətdən kənarda qala bilər. Amma güclü yağışdan sonra artıq ayaqaltı tam islanır və vəziyyət açıq şəkildə görünür. Əsl səbəb isə hər zaman eynidir - drenaj sisteminin işləməməsi.
SU HARADAN GİRİR
Su avtomobilin salonuna birbaşa lyukdan tökülmür. Əksər hallarda su tavan üzlüyünün altına daxil olur və oradan aşağı doğru süzülür. Bu su əvvəlcə görünməz şəkildə hərəkət edir, çünki üzlük suyu gizlədir. Daha sonra su sütunların içi ilə axaraq aşağı enir və ayaqaltı hissəyə çatır. Sürücü çox vaxt suyun haradan gəldiyini anlaya bilmir, çünki damcılar birbaşa göz önündə olmur. Bəzən qapı rezinlərindən şübhələnirlər, bəzən ön şüşədən. Amma əsas mənbə çox vaxt məhz lyuk drenajıdır. Tavan üzlüyünün altında yığılan su bir nöqtədə toplanır və axmağa başlayır. Bu zaman ayaqaltı hissədə islanma yaranır. Əgər bu vəziyyət uzun müddət davam edərsə, xalçanın alt qatları da islanır və quruma prosesi çox çətinləşir. Bu isə əlavə problemlərə yol açır.
GÜNƏŞLİKDƏN DAMAN SU
Əgər günəşliyi endirəndə üzərindən su damırsa, bu artıq problemin ciddi mərhələyə çatdığını göstərir. Günəşlik tavan üzlüyünün bir hissəsidir və onun üzərinə su gəlməsi o deməkdir ki, üzlüyün altında artıq xeyli su yığılıb. Bu su hərəkət edərək ən yaxın çıxış nöqtəsini tapır və nəticədə günəşlikdən damcı şəklində görünür. Bu mərhələdə artıq sadə təmizləmə ilə problemi aradan qaldırmaq çətin ola bilər. Çünki borular tam tutulmuş vəziyyətdə olur. Bu zaman sürücü dərhal tədbir görməlidir. Əks halda su daha aşağı hissələrə yayılacaq və elektrik naqillərinə çatacaq. Günəşlikdən gələn su heç vaxt normal hal sayılmır və mütləq araşdırılmalıdır.
PROBLEMİN ƏLAMƏTLƏRİ
Lyuk drenajının tutulması özünü təkcə ayaqaltına su dolması ilə göstərmir. Bu problemin başqa əlamətləri də olur və diqqətli sürücü onları əvvəlcədən hiss edə bilər. Əlamətləri vaxtında tanımaq problemin böyüməsinin qarşısını almağa kömək edir. Bir çox sürücü yalnız gözlə görünən suyu görəndə narahat olur, amma daha əvvəl də siqnallar olur. Bu siqnalları düzgün başa düşmək vacibdir.
PİS QOXU
Salonun içindən gələn nəm qoxusu ilk xəbərdarlıq əlamətlərindən biridir. Əgər avtomobilə minəndə xoşagəlməz iy hiss edirsənsə, bu çox vaxt ayaqaltında yığılan sudan qaynaqlanır. Xalça və altındakı süngər islananda quruma prosesi uzun çəkir. Bu müddətdə rütubət yaranır və nəticədə pis qoxu formalaşır. Bəzi sürücülər bunu havalandırma problemi ilə əlaqələndirir. Amma əsl səbəb aşağı hissədə gizlənən sudur. Qoxu zamanla daha da kəskinləşir və avtomobilin içində qalıcı hala gələ bilər. Bu vəziyyət təkcə narahatlıq yaratmır, həm də sağlamlıq üçün xoş olmayan mühit formalaşdırır. Ona görə də bu əlamət heç vaxt diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
ŞÜŞƏLƏRİN TEZ BUXARLANMASI
Əgər avtomobilin şüşələri tez-tez dumanlanırsa, bu da daxildə rütubətin artdığını göstərir. Normal halda şüşələr yalnız soyuq havada və nəfəs nəticəsində bir az buxarlana bilər. Amma problem o zaman yaranır ki, şüşələr tez-tez və səbəbsiz dumanlanır. Bu, salonun içində gizli şəkildə su yığıldığını göstərir. Rütubət havaya qalxır və şüşələrin üzərində kondensasiya yaranır. Bu vəziyyət sürüş zamanı görünüşü azaldır. Təhlükəsizlik baxımından da risklidir. Sürücü məcbur qalır tez-tez şüşələri silsin və ya havalandırmanı gücləndirsin. Amma əsas problem aradan qaldırılmadıqca bu hal davam edəcək.
UZUNMÜDDƏTLİ ZƏRƏRLƏR
Lyuk drenajının tutulması vaxtında aradan qaldırılmadıqda problem təkcə ayaqaltına su dolması ilə bitmir. Əgər bu vəziyyət uzun müddət davam edərsə, avtomobilin müxtəlif hissələrində ciddi fəsadlar yaranmağa başlayır. Sürücü çox vaxt yalnız görünən problemi həll edir. Amma suyun yaratdığı daxili zərərlər gözlə görünmür. Bu da vəziyyəti daha təhlükəli edir. Uzunmüddətli nəm həm mexaniki, həm də elektrik hissələrinə mənfi təsir göstərir. Nəticədə əlavə xərclərə səbəb olur.
ELEKTRİK SİSTEMİNƏ ZƏRƏR
Ayaqaltı hissədə avtomobilin əsas naqil xətləri yerləşir. Bu naqillər müxtəlif sensorlara, idarəetmə bloklarına və digər vacib sistemlərə bağlıdır. Su bu hissəyə dolduqda naqillər nəm mühitdə qalır. Nəticədə oksidləşmə başlayır. Kontaktlar zəifləyir və qısaqapanma riski yaranır. Bəzi hallarda avtomobilin tablosunda səbəbsiz xəbərdarlıq işıqları yanmağa başlayır. Pəncərələr işləməyə bilər, mərkəzi kilid sıradan çıxa bilər. Hətta mühərrikin işə düşməsində problemlər yarana bilər. Bu problemlərin mənbəyi çox vaxt ayaqaltında gizlənən sudur. Elektrik sistemi su ilə təmasda olduqda zədələnmə prosesi sürətlənir və təmir xərci artır. Bəzən isə bütün naqil dəstinin dəyişdirilməsi lazım gəlir. Bu da ciddi maliyyə itkisi deməkdir. Ona görə də su problemi heç vaxt yüngül qəbul edilməməlidir.
PASLANMA RİSKİ
Ayaqaltının altında metal hissələr mövcuddur. Bu hissələr normal halda quru qalmalıdır. Amma su uzun müddət burada qaldıqda metal səthlər nəm mühitdə qalır və paslanma prosesi başlayır. Əvvəlcə səthdə xırda ləkələr görünür. Zaman keçdikcə isə bu ləkələr böyüyür və metal zəifləyir. Paslanan hissələr öz möhkəmliyini itirir və bu da kuzov üçün təhlükə yaradır. Bəzi hallarda pas görünən səthdə yox, içəridə gizli şəkildə inkişaf edir. Sürücü bunu hiss etmir, illər sonra metal hissələr ciddi zədələnmiş vəziyyətə düşür. Bu isə avtomobilin ümumi vəziyyətinə mənfi təsir göstərir və satış dəyərini azaldır. Pas problemi bir dəfə başladıqda onun qarşısını almaq çətinləşir. Ona görə də su problemini erkən mərhələdə həll etmək çox vacibdir.
NECƏ YOXLAMAQ OLAR?
Lyuk drenajının tutulub-tutulmadığını ev şəraitində də yoxlamaq mümkündür. Bunun üçün xüsusi avadanlıq lazım deyil. Sadə üsullarla vəziyyəti dəyərləndirmək olar. Bu yoxlamalar sayəsində problemi erkən mərhələdə aşkar etmək və böyük zərərlərin qarşısını almaq mümkündür. Əsas məsələ diqqətli olmaq və düzgün üsullardan istifadə etməkdir.
VİZUAL YOXLAMA
Əvvəlcə lyuku tam açmaq lazımdır. Sonra lyukun kənar hissələrinə diqqətlə bax. Burada yarpaq qalıqları, palçıq, toz və digər çirklər varsa, bu artıq xəbərdarlıq əlamətidir. Drenaj kanallarının giriş hissələri açıq görünməlidir. Əgər bu yerlər çirklə doludursa, deməli su normal axa bilmir. Barmağınla və ya yumşaq parça ilə bu hissələri yoxla. Əgər çirk yığımı hiss edirsənsə, drenajın tutulma riski yüksəkdir. Bu mərhələdə sadə təmizləmə ilə problemi aradan qaldırmaq mümkündür. Vizual yoxlama çox vaxt problemin ilk mərhələsini aşkar etməyə kömək edir.
SU TESTİ
Vizual baxışdan sonra su testi etmək faydalıdır. Bunun üçün az miqdarda su götür. Lyukun kənarlarına yavaş-yavaş tök. Su dərhal aşağı axmalı və avtomobilin altından çıxmalıdır. Əgər su yığılırsa və ya çox gec axırsa, bu drenaj borularının tutulduğunu göstərir. Bəzi hallarda su ümumiyyətlə axmır və kənarlarda qalır. Bu artıq ciddi tıxanıqlıq deməkdir. Su testi zamanı salonun içərisini də yoxlamaq lazımdır. Əgər haradasa damcı görünürsə, problem artıq daxilə keçib. Bu üsul çox sadədir, amma vəziyyəti aydın şəkildə göstərir. Testdən sonra dərhal tədbir görmək lazımdır ki, su problemi böyüməsin.
