Nissan Qashqai sükan səsi nədən yaranır?

Avtomobil sürərkən sükanın sakit və rahat işləməsi insanın özünü güvənli hiss etməsi kimidir. Amma bir gün sükanı döndərirsən və birdən qəribə səslər gəlməyə başlayır. Xışıltı, tıqqıltı, hətta cırıltı. Nissan Qashqai sahiblərinin tez-tez rastlaşdığı bu vəziyyət ilk baxışda xırda problem kimi görünə bilər. Amma sükan sistemi avtomobilin ən həssas və vacib hissələrindən biridir.
Sükan səsi sadəcə qulağa gələn narahatedici bir detal deyil. Bu səs avtomobilin sizə verdiyi xəbərdarlıqdır. Elə bil maşın danışır və deyir ki, mənim nəyimsə qaydasında deyil. Bu səsi vaxtında ciddiyə almamaq daha böyük xərclərə və təhlükəsizlik risklərinə yol aça bilər.
Əgər səs sükanı döndərərkən artırsa, vibrasiya ilə müşayiət olunursa və ya idarəetmə çətinləşirsə, bu artıq təhlükə siqnalıdır. Belə hallarda sükan mexanizmi sürücünün əmrlərinə gec reaksiya verə bilər. Bu da fövqəladə vəziyyətlərdə ciddi problem yaradar.
Bu məqalədə Nissan Qashqai sükan səsinin hansı səbəblərdən yarandığını, hansı hallarda təhlükəli olduğunu və problemi vaxtında necə müəyyənləşdirməyin mümkünlüyünü öyrənəcəksiniz.

Sükan sisteminin əsas iş prinsipi

Sükan sistemi avtomobilin idarə olunmasında ən əsas mexanizmlərdən biridir. Sürücünün verdiyi hər bir hərəkət bu sistem vasitəsilə təkərlərə ötürülür. Sükan çarxını çevirdiyiniz anda mexaniki və ya elektron komponentlər ardıcıl şəkildə işə düşür və avtomobilin istiqaməti dəyişir. Bu proses zahirdə sadə görünsə də, arxasında çox həssas və bir-biri ilə sıx bağlı detallar dayanır. Sistem bütöv bir mexanizm kimi çalışdığı üçün onun istənilən hissəsində yaranan boşluq, aşınma və ya uyğunlaşma pozuntusu səs, vibrasiya və idarəetmədə narahatlıq yarada bilər. Sükan sisteminin iş prinsipi düzgün başa düşüləndə, gələn səslərin haradan qaynaqlandığını anlamaq da daha asan olur.

Nissan Qashqai modellərində sükan səsinin səbəbləri

Nissan sahiblərinin ən çox qarşılaşdığı problemlərdən biri sükan çevrilərkən və ya avtomobil hərəkətdə olarkən yaranan qəribə səslərdir. Bu səslər bəzən zəif tıqqıltı, bəzən isə daha aydın və narahatedici formada özünü göstərir. Əksər hallarda sürücü səsə öyrəşməyə çalışır və bunu ciddi qəbul etmir. Halbuki sükan sistemində yaranan istənilən səs təsadüfi olmur və müəyyən texniki səbəblərə dayanır. Bu səbəblər vaxtında araşdırılmadıqda sükanın idarəetmə dəqiqliyi azalır, komfort itir və təhlükəsizlik riski artır. Qashqai modellərində bu səslərin kökü əsasən mexaniki aşınma, boşluqlar və yol şəraitinin yaratdığı əlavə yüklərlə bağlı olur.

Sükan çubuqları və şaravoy problemləri

Sükan çubuqları və şaravoylar sükan sistemində hərəkətin təkərlərə düzgün ötürülməsini təmin edən əsas birləşdirici hissələrdir. Bu detallar yol səthindən gələn bütün zərbələri birbaşa üzərinə götürür. Çuxurlu, qeyri-bərabər yollarda sürüş zamanı bu hissələrə düşən yük dəfələrlə artır. Zaman keçdikcə metal və rezin elementlər aşınır, elastikliyini itirir və aralarında boşluq yaranır. Məhz bu boşluq sükan çevrilərkən və ya yoldakı xırda maneələrdən keçərkən tıqqıltı səsi şəklində özünü büruzə verir. Bu səs ilk mərhələdə zəif və arada bir eşidilə bilər. Amma problem böyüdükcə səs də daha aydın və davamlı olur. Çubuq və şaravoy nasazlıqları vaxtında aradan qaldırılmadıqda sükanın dəqiqliyi zəifləyir. Təkərlərin istiqaməti sükan hərəkətinə gec cavab verə bilər.

Sükan reykasında boşluqlar

Sükan reykası sükan sisteminin mərkəzi mexanizmi sayılır və bütün hərəkətin koordinasiyası burada baş verir. Bu hissədə yaranan ən kiçik boşluq belə sürücü tərəfindən dərhal hiss olunur. Sükanı azca döndərərkən gələn xırda səs, boşluq hissi və ya sükanın əvvəlki kimi dəqiq reaksiya verməməsi reykada problem olduğuna işarədir. Bu vəziyyəti insan bədənində ritm pozuntusu ilə müqayisə etmək olar. Əvvəl xırda dəyişiklik hiss olunur. Amma diqqət yetirilməzsə vəziyyət ağırlaşır. Sükan reykasında boşluq adətən uzunmüddətli istifadə, yol zərbələri və mexaniki aşınma nəticəsində yaranır. Bu boşluq artdıqca səs daha tez-tez eşidilir və idarəetmə zamanı sükanın etibarlılığı azalır. Belə bir problem gecikdirildikdə artıq yalnız səs deyil, bütöv mexanizmin dəyişdirilməsi ehtiyacı ortaya çıxa bilər.

Sükan mexanizminin quruluşu

Sükan mexanizmi sükan çarxından başlayaraq təkərlərə qədər uzanan ardıcıl bir mexanizm zənciridir. Bu zəncirin ilk halqası sürücünün əli ilə çevirdiyi sükan çarxıdır. Buradan hərəkət sükan milinə, daha sonra sükan reykasına ötürülür. Sükan reykası bu hərəkəti yanlara doğru mexaniki qüvvəyə çevirir və sükan çubuqları vasitəsilə təkərlərə yönləndirir. Şaravoylar və digər birləşdirici hissələr bu hərəkətin elastik və stabil ötürülməsini təmin edir. Hər bir detalın öz rolu var və onlar bir-birini tamamlayır. Bu hissələrdən hər hansı biri boşaldıqda və ya aşındıqda mexanizmin bütövlüyü pozulur. Nəticədə sükan çevrilərkən xırda tıqqıltılar, xışıltılar və ya boşluq hissi yaranır. Bu səs əslində sistemin sizə verdiyi xəbərdarlıqdır və problemin mənbəyini vaxtında tapmaq üçün ciddi siqnaldır.

Hidravlik və elektrik sükan fərqləri

Nissan Qashqai modellərində iki əsas sükan texnologiyasına rast gəlinir və bu fərq səslərin xarakterinə birbaşa təsir edir. Hidravlik sükan sistemində əsas yük xüsusi maye və nasos üzərindədir. Sükan çevrildikdə nasos təzyiq yaradır. Bu təzyiq sükan reykasının daha rahat hərəkət etməsinə kömək edir. Bu sistemdə yağ səviyyəsi azaldıqda və ya nasos zəiflədikdə sürtünmə artır və xışıltıya bənzər səslər meydana çıxır. Elektrik sükan sistemində isə mexaniki hissələrlə yanaşı sensorlar və elektrik mühərriki ön plana çıxır. Sükan hərəkəti sensorlar vasitəsilə oxunur və motor tərəfindən dəstəklənir. Bu sistemdə səs daha çox elektron yüklənmə, motorun gərgin işləməsi və ya sensor məlumatlarının uyğunsuzluğu nəticəsində yaranır. Yəni hidravlik sükanlarda səs daha çox mexaniki və maye ilə bağlı olur. Elektrik sükanlarda isə səbəb texnoloji və elektron xarakter daşıyır. Bu fərqi bilmək problemi düzgün analiz etmək üçün vacibdir.

Sükan döndərərkən gələn xışıltı səsi

Sükan çevrilən anda qulağa gələn xışıltı səsi Nissan Qashqai sahiblərinin tez-tez qarşılaşdığı və çox vaxt səbəbini tam anlamadığı problemlərdən biridir. Bu səs adətən sükan hərəkəti ilə birbaşa əlaqəli olur. Avtomobil dayanarkən və ya aşağı sürətlə manevr zamanı daha aydın hiss edilir. Xışıltı səsi mexanizmin içində sürtünmənin artdığını göstərən açıq işarədir. Sükan sistemi normal şəraitdə səssiz və axıcı işləməlidir. Əgər hər çevirmədə səs eşidilirsə, bu artıq sistemin rahat işləmədiyini göstərir və diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Vaxtında reaksiya verilmədikdə bu xırda səs daha ciddi mexaniki nasazlıqların başlanğıcı ola bilər.

Yağ səviyyəsinin azalması

Hidravlik sükanla təchiz olunan Qashqai modellərində xışıltı səsinin ən yayğın səbəbi sükan mayesinin səviyyəsinin azalmasıdır. Bu maye sükan mexanizminin daxilində hissələrin bir-biri ilə sürtünmədən rahat hərəkət etməsini təmin edir. Yağ səviyyəsi düşdükdə metal hissələr arasında təmas artır. Nəticədə xışıltıya bənzər səs yaranır. Bu vəziyyəti susuz qalmış mexanizmə bənzətmək olar. Maye çatışmazlığı yalnız səs yaratmır. Sükanın daha ağır dönməsinə səbəb olur. Əgər uzun müddət bu vəziyyətdə istifadə davam edərsə, sükan reykası və nasos daha tez sıradan çıxır. Yağ səviyyəsinin azalması bəzən sızma ilə əlaqəli olur. Bu halda təkcə maye əlavə etmək problemi tam həll etmir. Sızmanın mənbəyini tapmaq və aradan qaldırmaq əsas şərtdir.

Hidravlik nasosun aşınması

Hidravlik nasos sükan sistemində təzyiq yaradan əsas elementdir. Onun işi sükanın yüngül və rahat çevrilməsini təmin edir. Nasos aşındıqda və ya daxili hissələri zəiflədikdə sanki gücü azalır. Bu zaman sükan döndərildikcə xışıltı və uğultuya bənzər səslər yaranır, sükan isə əvvəlki rahatlığını itirir. Nasosun aşınması tədricən baş verdiyi üçün sürücü çox vaxt buna alışır və problemi gec anlayır. Halbuki bu mərhələdə müdaxilə edilməzsə, nasos tam sıradan çıxa və sükan sistemi ciddi zədələnə bilər. Belə bir nasazlığı vaxtında aradan qaldırmaq həm maddi baxımdan daha sərfəlidir, həm də idarəetmə təhlükəsizliyini qoruyur.

Çuxur və döngələrdə eşidilən tıqqıltılar

Avtomobil çuxurdan keçərkən və ya döngəyə girərkən eşidilən tıqqıltı səsləri çox vaxt sükan problemi kimi qəbul edilir. Əslində isə bu səslərin mənbəyi hər zaman sükan sistemi olmur. Qashqai modellərində yolun qeyri-bərabərliyi zamanı asqı sistemi də böyük yüklərə məruz qalır. Bu yüklər səs şəklində özünü göstərə bilər. Səsin sükan tərəfdən gəlirmiş kimi hiss edilməsi sürücünü çaşdıra bilər. Amma problemin kökü daha dərində olur. Bu cür səslər xüsusilə aşağı sürətdə və tək-tək zərbələr zamanı daha aydın eşidilir.

Asqı elementlərinin təsiri

Asqı sistemi avtomobilin yol ilə təmasını yumşaldan və komfortu təmin edən əsas mexanizmdir. Amortizator dayaqları, rezin yastıqlar və birləşdirici elementlər zamanla aşınır və elastikliyini itirir. Bu aşınma nəticəsində yol zərbələri birbaşa metal hissələrə ötürülür və tıqqıltı səsi yaranır. Bu səs sükan çevrilərkən və ya döngələrdə daha çox hiss edilə bilər. Sürücü bu səsi sükan mexanizmi ilə əlaqələndirsə də, əsl səbəb asqı sistemindəki boşluqlar olur. Bu cür nasazlıqlar vaxtında aradan qaldırılmadıqda sükan sisteminə də əlavə yük düşür və problem zəncirvari şəkildə böyüyür.

Stabilizator rezinləri

Stabilizator rezinləri avtomobilin döngələrdə balansını qoruyan vacib detallardandır. Bu hissələr yol şəraitindən asılı olaraq daim gərginlik altında işləyir. Zamanla rezin sərtləşir, çatlayır və funksiyasını itirir. Bu baş verdikdə stabilizator metal hissələrlə birbaşa təmasda olur və nəticədə tıqqıltı səsi yaranır. Xüsusilə yavaş sürətlə döngəyə girərkən bu səs daha aydın eşidilir. İlk baxışda xırda detal kimi görünsə də, stabilizator rezinlərinin nasazlığı avtomobilin yol tutumuna və sükan stabilliyinə birbaşa təsir edir. Buna görə də bu cür səslər heç vaxt görməzdən gəlinməməlidir.

Çuxur və döngələrdə eşidilən tıqqıltılar

Avtomobil çuxura düşəndə və ya döngəyə daxil olanda eşidilən tıqqıltı səsləri sürücünü dərhal narahat edir və çox vaxt bu səs birbaşa sükan sistemi ilə əlaqələndirilir. Əslində isə bu cür səslərin mənbəyi hər zaman sükan mexanizmi olmur. Nissan Qashqai modellərində yol səthinin qeyri-bərabərliyi zamanı yükün böyük hissəsi asqı sisteminin üzərinə düşür. Asqı sistemi yol zərbələrini udmaq və avtomobilin balansını qorumaq üçün çalışır. Bu mexanizmdə yaranan ən kiçik boşluq və ya aşınma belə çuxurdan keçərkən və döngədə olarkən səs şəklində özünü büruzə verir. Səsin sükan tərəfdən gəlirmiş kimi hiss olunması isə sürücünü yanlış istiqamətə yönəldə bilər. Əsl səbəbi tapmaq üçün sükanla yanaşı asqı elementlərinə də diqqətlə baxmaq vacibdir.

Asqı elementlərinin təsiri

Asqı sistemində amortizator dayaqları, rezin yastıqlar və müxtəlif birləşdirici hissələr avtomobilin komfortunu təmin edən əsas detallardır. Bu hissələr yolun bütün zərbələrini qəbul edir. Onları gövdəyə ötürməməyə çalışır. Zamanla bu elementlər aşınır, elastikliyini itirir və əvvəlki funksiyasını tam yerinə yetirə bilmir. Nəticədə yol zərbələri birbaşa metal hissələrə ötürülür və tıqqıltı səsləri yaranır. Bu səs xüsusilə çuxurdan keçərkən və sükan azca çevriləndə daha aydın eşidilir. Sürücü bu vəziyyətdə sanki sükan mexanizmində problem varmış kimi hiss edir. Əslində səs asqı sistemindən qaynaqlanır. Bu tip nasazlıqlar vaxtında aradan qaldırılmadıqda həm sürüş rahatlığı azalır, həm də sükan sisteminə əlavə yük düşür.

Stabilizator rezinləri

Stabilizator rezinləri avtomobilin döngələrdə tarazlığını qoruyan vacib elementlərdən biridir. Bu rezin hissələr stabilizator çubuğunu gövdəyə sabitləyir və hərəkət zamanı yaranan yükləri yumşaldır. Zaman keçdikcə rezin material sərtləşir, çatlayır və aşınır. Bu hal baş verdikdə stabilizator çubuğu rezin vasitəsilə deyil, birbaşa metal hissələrlə təmasda olur. Məhz bu metal-metal təması döngələrdə və xırda yol maneələrində tıqqıltı səsinin yaranmasına səbəb olur. Xüsusilə aşağı sürətlə döngəyə daxil olarkən bu səs daha aydın hiss edilir. Kiçik detal kimi görünməsinə baxmayaraq, stabilizator rezinlərinin vəziyyəti avtomobilin yol tutumuna və sükan stabilliyinə birbaşa təsir göstərir.

Sükan səsi soyuq havada niyə artır

Bir çox sürücü müşahidə edir ki, soyuq havalarda sükan və alt hissədən gələn səslər daha çox hiss olunur. Bu vəziyyət təsadüfi deyil və birbaşa materialların fiziki xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Temperatur aşağı düşdükcə avtomobildə istifadə olunan bəzi materialların davranışı dəyişir. Bu dəyişiklik səslərin artmasına şərait yaradır. Qış aylarında daha əvvəl zəif eşidilən səs birdən-birə aydın və davamlı hala gələ bilər. Bu, problemin birdən yarandığı anlamına gəlmir, sadəcə mövcud boşluqların daha hiss edilən formaya keçdiyini göstərir.

Temperaturun materiallara təsiri

Soyuq havada rezin və plastik hissələr elastikliyini qismən itirir və bərkiyir. Bu bərkimə nəticəsində mexanizmlər arasındakı xırda boşluqlar daha açıq şəkildə hiss olunur. Normal şəraitdə yumşaq olan rezin hissə soyuqda sərtləşdiyi üçün zərbələri udmaqda çətinlik çəkir və səs yaranır. Bu vəziyyəti insan oynaqlarının soyuqda sərtləşməsi ilə müqayisə etmək olar. Hərəkət var, amma rahatlıq azalır. Sükan sistemində və asqı mexanizmlərində olan aşınmalar soyuq havada daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Buna görə də qış mövsümündə ortaya çıxan səslər çox vaxt mövcud problemin daha aydın hiss olunmasından qaynaqlanır, yeni nasazlıqdan yox.

Elektrik sükanlı Qashqai modellərində səs problemi

Elektrik sükan sistemi ilə təchiz olunan Nissan Qashqai modellərində yaranan səslər klassik mexaniki problemlərdən fərqli xarakter daşıyır. Bu sistemdə sükanın hərəkəti elektron siqnallar vasitəsilə oxunur və elektrik mühərriki tərəfindən dəstəklənir. Buna görə də eşidilən səs çox vaxt metal təmasının yox, elektron yüklənmənin nəticəsi olur. Sürücü sükanı döndərərkən yaranan uğultuya bənzər səs, adətən sistemin normadan kənar işlədiyini göstərir. Bu tip səslər aşağı sürətdə manevr zamanı və ya sükan tam çevrildikdə daha aydın hiss olunur. Elektrik sükanında səsin mənbəyini qulaqla müəyyən etmək çətin olduğu üçün bu problem daha diqqətli yanaşma tələb edir.

Sensor və motor yüklənməsi

Elektrik sükan sistemində sensorlar sükanın hərəkətini və tətbiq olunan gücü ölçür, motor isə bu məlumatlara uyğun olaraq dəstək verir. Sensorların verdiyi məlumat dəqiq olmadıqda və ya motor normadan artıq yükləndikdə sistem balansı pozulur. Nəticədə sükan çevrilərkən uğultuya bənzər, davamlı bir səs meydana çıxa bilər. Bu səs mexaniki nasazlıqdan fərqli olaraq daha yumşaq, amma davamlı xarakter daşıyır. Sensor və motorla bağlı problemlər xüsusi diaqnostika cihazları ilə yoxlanmalıdır. Çünki vizual baxışla səbəbi müəyyən etmək çox vaxt mümkün olmur. Bu tip nasazlıqlar vaxtında aşkar edildikdə sistemin bütöv şəkildə dəyişdirilməsinin qarşısı alınır.

Profilaktik baxım sükan səsini azaldarmı

Sükan sistemində yaranan səslərin böyük hissəsi vaxtında aparılan baxım və nəzarət sayəsində ya ümumiyyətlə ortaya çıxmır, ya da erkən mərhələdə aradan qaldırılır. Profilaktik yanaşma avtomobilin idarəetmə komfortunu qorumaqla yanaşı, bahalı təmir ehtiyacını da azaldır. Sükan mexanizmi bir neçə hissədən ibarət olduğu üçün ona kompleks şəkildə yanaşmaq lazımdır. Yalnız səs yarandıqdan sonra yox, öncədən nəzarət etmək ən düzgün addımdır.

Müntəzəm texniki yoxlamalar

Vaxtaşırı texniki baxış zamanı sükan sisteminin əsas elementlərinə diqqət yetirmək səs riskini ciddi şəkildə azaldır. Hidravlik sükanlı modellərdə yağ səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması, alt hissədə boşluqların olub-olmamasının yoxlanması və rezin elementlərin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Elektrik sükanlı versiyalarda isə kabel bağlantıları, sensorların işləmə vəziyyəti və sistemin ümumi balansı nəzərdən keçirilməlidir. Bu cür yoxlamalar problemləri erkən mərhələdə aşkar etməyə imkan verir. Sükan sisteminin etibarlı işləməsini təmin edir.

Sürücülər üçün praktik məsləhətlər

Sürücünün istifadə vərdişləri sükan sisteminin ömrünə birbaşa təsir göstərir. Çuxurlardan yüksək sürətlə keçməmək, sükanı yerində saxlayaraq maksimum çevirməmək və avtomobildən gələn qəribə səsləri görməzdən gəlməmək bu mexanizmin daha uzun müddət problemsiz işləməsinə kömək edir. Sükanın verdiyi hər bir səsə diqqətlə yanaşmaq avtomobilin təhlükəsizliyini və idarəetmə rahatlığını qorumağın ən sadə, amma ən təsirli yollarından biridir.