Mühərrikə antifriz yerinə su tökən zaman nə baş verir?
Bir çox sürücü təcili vəziyyətlərdə və ya mövzunun əhəmiyyətini tam anlamadığı üçün mühərrikə antifriz əvəzinə adi su tökməyi çıxış yolu hesab edir. İlk baxışda hər şey qaydasında kimi görünə bilər, avtomobil işləyir, temperatur göstəricisi normaldır. Lakin bu, aldadıcı bir rahatlıqdır. Bu qərarın nəticələri zamanla ortaya çıxır. Bəzən çox baha başa gələn texniki problemlərə yol açır.
Antifriz sadəcə rəngli və ya fərqli qoxulu bir maye deyil. O, mühərrikin səssiz qəhrəmanı hesab olunur və avtomobilin uzunömürlü işləməsində əsas rol oynayır. Antifrizin əsas vəzifəsi mühərrikin temperatur balansını qorumaqdır. Yəni o, mühərrikin nə həddindən artıq qızmasına, nə də soyuq havada donmasına imkan verir. Antifriz soyutma sisteminin bütün elementlərini qoruyaraq mühərrikin stabil və təhlükəsiz işləməsini təmin edir.
Mühərrik işə düşən andan etibarən yanma prosesi nəticəsində yüksək istilik yaranır. Bu istilik vaxtında və düzgün şəkildə idarə olunmasa, mühərrik üçün ciddi təhlükə yaradar. Antifriz soyutma sistemi vasitəsilə yaranan istiliyi mühərrikdən uzaqlaşdırır və onu optimal səviyyədə saxlayır. Beləliklə, mühərrik nə artıq qızır, nə də lazımi iş temperaturundan aşağı düşür. Bu balans mühərrikin daha səmərəli işləməsinə, yanacaq sərfiyyatının sabit qalmasına və mexaniki hissələrin daha az aşınmasına şərait yaradır.
Bu məqalədə mühərrikə antifriz əvəzinə su tökməyin qısa və uzunmüddətli fəsadlarını, bunun hansı risklər yaratdığını və mühərriki necə qorumaq lazım olduğunu aydın şəkildə öyrənəcək.
Su ilə antifriz arasındakı əsas fərqlər
Su ilə antifriz arasındakı fərqi sadə dillə desək, adi içməli su ilə tibbi serumun fərqinə bənzətmək olar. Hər ikisi mayedir və ilk baxışda oxşar təsir bağışlayır. Lakin funksional baxımdan tamamilə fərqli məqsədlərə xidmət edirlər. Su yalnız müvəqqəti soyutma effekti yaradır, antifriz isə mühərriki həm temperatur dəyişikliklərindən, həm də daxili aşınmadan qoruyan kompleks bir qoruyucu rolunu oynayır. Antifriz mühərrikin işləmə balansını qoruyur, su isə bu balansı uzun müddət saxlamaq gücündə deyil. Məhz bu fərq mühərrikin ömrü və stabil işləməsi baxımından həlledici sayılır.
Donma və qaynama nöqtələri
Su normal şəraitdə 0 dərəcədə donur və 100 dərəcədə qaynamağa başlayır. Bu, mühərrik üçün çox dar bir təhlükəsiz temperatur aralığı deməkdir. Qış aylarında su donaraq genişlənir və mühərrik blokunda ciddi zədələr yarada bilər. Yay aylarında isə yüksək temperaturda tez qaynadığı üçün soyutma sistemində buxarlanma və hava boşluqları əmələ gətirir. Antifriz isə çox aşağı temperaturda belə donmur və yüksək istilikdə qaynamadan stabil qalır. Bu xüsusiyyət mühərriki həm sərt qış şaxtalarında, həm də isti yay günlərində etibarlı şəkildə qoruyur və temperaturun nəzarətdən çıxmasının qarşısını alır.
Korroziyaya təsir
Adi suyun mühərrik üçün ən təhlükəli tərəflərindən biri korroziyanı sürətləndirməsidir. Su metal səthlərlə uzun müddət təmasda olduqda paslanma başlayır. Bu proses səssiz şəkildə, lakin sürətlə irəliləyir. Radiator, borular, su nasosu və mühərrik blokunun daxili hissələri zamanla zəifləyir. Antifriz isə tərkibində olan xüsusi əlavələr sayəsində metal səthlər üzərində qoruyucu qat yaradır. Bu qat paslanmanın qarşısını alır, çöküntülərin əmələ gəlməsini azaldır və soyutma sisteminin daha uzunömürlü olmasını təmin edir. Nəticədə antifriz istifadə olunan mühərriklərdə həm texniki nasazlıqlar azalır, həm də təmir xərcləri minimuma enir.
Antifriz əvəzinə niyə su tökürlər?
Bir çox sürücü mühərrikə antifriz əvəzinə su tökməyi ani və düşünülməmiş qərar kimi qəbul edir. Bu addımın arxasında adətən eyni səbəblər dayanır. Çox vaxt problemin nəticələri əvvəlcədən hesablamaq mümkün olmur. Sürücü üçün əsas məqsəd avtomobili hərəkətdə saxlamaq olur. Amma qısamüddətli rahatlıq uzunmüddətli texniki risklər yaradır. Məlumatsızlıq, tələskənlik və yanlış inanclar bu qərarın ən əsas səbəbləri sırasında yer alır.
Təcili vəziyyətlər
Yolda hərəkət zamanı soyutma mayesinin azalması və ya tamamilə bitməsi sürücünü çətin vəziyyətə sala bilər. Belə hallarda antifriz tapmaq mümkün olmadıqda, bir çox insan müvəqqəti çıxış yolu kimi suya müraciət edir. Qısa məsafə qət etmək üçün bu addım bəzən məcburi görünə bilər. İlk anda ciddi problem hiss olunmaya bilər. Lakin bu müvəqqəti həll uzun müddət davam etdikdə, soyutma sistemində balans pozulur. Metal hissələr qorunmasız qalır və mühərrik tədricən zərər görməyə başlayır. Yəni təcili vəziyyət üçün məqbul olan bu addım vərdiş halına çevrildikdə böyük texniki problemlərə yol açır.
Yanlış düşüncələr və miflər
Antifriz əvəzinə su tökülməsinin əsas səbəblərindən biri də yanlış düşüncələrdir. Bəzi sürücülər hesab edir ki, su da mühərriki soyudur, deməli əlavə qoruyucuya ehtiyac yoxdur. Bu yanaşma mühərrik üçün ən təhlükəli miflərdən biridir. Su yalnız soyutma effekti yaradır, lakin donmaya, qaynamaya və korroziyaya qarşı heç bir qoruma təmin etmir. Bu yanlış inanc səbəbindən sürücülər problemi ciddiyə almır. Nəticədə mühərrikin daxili hissələrində gözlə görünməyən, amma ciddi zədələr formalaşır. Zaman keçdikcə bu zədələr özünü bahalı təmir və mühərrik nasazlıqları ilə göstərir.
Mühərrikə su töküldükdə ilk mərhələdə nə baş verir?
Mühərrikə antifriz əvəzinə su töküldükdə ilk günlərdə ciddi bir problem hiss olunmaya bilər. Avtomobil normal işləyir, mühərrik səsi dəyişmir. Temperatur göstəricisi sürücünü narahat etməyən səviyyədə qalır. Bu mərhələ çox vaxt aldadıcı olur və sürücüdə hər şeyin qaydasında olduğu təəssüratı yaradır. Əslində isə bu, səssiz fırtınadan əvvəlki sakitliyə bənzəyir. Su mühərrikin daxilində qoruyucu funksiyaya malik olmadığı üçün problemlər dərhal üzə çıxmır. Lakin daxildə tədricən riskli proseslər başlayır.
Qısa müddətli təsirlər
İlk mərhələdə mühərrik su ilə də işləməyə davam edir və soyutma sistemi zahirən öz funksiyasını yerinə yetirirmiş kimi görünür. Temperatur göstəricisi normal səviyyədə qala bilər. Sürücü heç bir xəbərdarlıq əlaməti hiss etməz. Bu səbəbdən bir çox insan su istifadəsini təhlükəsiz hesab etməyə başlayır. Lakin bu mərhələ müvəqqətidir. Suyun antifriz kimi uzunmüddətli qoruma təmin etmədiyi bu dövrdə mühərrikin daxili hissələri artıq qorunmasız vəziyyətdə qalır.
Temperatur balansının pozulması
Vaxt keçdikcə suyun zəif cəhətləri özünü göstərməyə başlayır. Su yüksək temperaturda tez qaynayır və buxarlanır, nəticədə soyutma sistemində hava boşluqları yaranır. Bu hava boşluqları istiliyin bərabər paylanmasına mane olur. Mühərrikin bəzi hissələri digərlərindən daha çox qızmağa başlayır. Temperatur balansının pozulması mühərriki daimi stress altında saxlayır. Soyutma sisteminin effektivliyini ciddi şəkildə azaldır. Bu mərhələdən sonra nasazlıqlar artıq qaçılmaz hala gəlir.
Uzunmüddətli fəsadlar
Mühərrikdə əsl problemlər məhz uzun müddət su istifadə edildikdən sonra ortaya çıxır. İlk vaxtlar hiss olunmayan risklər zamanla ciddi texniki nasazlıqlara çevrilir. Bu fəsadlar təkcə soyutma sistemini deyil, bütövlükdə mühərrikin əsas hissələrini əhatə edir və təmir xərclərini xeyli artırır.
Radiator və boruların zədələnməsi
Su istifadə edildikdə paslanma prosesi adətən radiatorun daxili hissəsindən başlayır. Metal səthlər qoruyucu qat olmadığı üçün tez aşınır və borular zəifləyir. Zamanla bu zəifləmə sızmalara, çatlara və soyutma mayesinin itirilməsinə səbəb olur. Radiator və boruların zədələnməsi mühərrikin daha tez qızmasına və ardıcıl problemlərin yaranmasına yol açır.
Mühərrik blokunda korroziya
Uzun müddət su ilə işləyən mühərriklərdə ən təhlükəli fəsadlardan biri korroziyadır. Su metal blokun daxilində mikroskopik çatlar yaradır və paslanma prosesi səssiz şəkildə irəliləyir. Bu zədələr əvvəlcə hiss olunmur, lakin zaman keçdikcə mühərrik blokunun strukturuna ciddi zərər verir. Bəzi hallarda bu korroziya geri dönməz olur. Mühərrikin əsaslı təmiri, hətta tam dəyişdirilməsi zərurəti yaradır.
Su tökülmüş mühərriki necə xilas etmək olar?
Mühərrikə antifriz əvəzinə su töküldüyü vaxtında aşkarlanarsa, ciddi və bahalı nasazlıqların qarşısını almaq mümkündür. Burada əsas məsələ gecikməməkdir. Nə qədər tez müdaxilə edilərsə, mühərrikin daxili hissələrində yaranacaq korroziya, çöküntü və istilik balansının pozulması bir o qədər az olar. Bir çox sürücü problemi görməzlikdən gəlir və avtomobili bu vəziyyətdə istifadə etməyə davam edir. Halbuki düzgün addımlar atılarsa mühərriki normal vəziyyətinə qaytarmaq mümkündür.
Düzgün təmizləmə prosesi
İlk və ən vacib mərhələ soyutma sisteminin tam şəkildə boşaldılmasıdır. Radiator, borular, mühərrik bloku və genişləndirici çən daxil olmaqla bütün sistemdə qalan su çıxarılmalıdır. Bundan sonra sistem xüsusi təmizləyici məhlullarla yuyulmalıdır ki, suyun yaratdığı pas, duz çöküntüləri və çirklər tam təmizlənsin. Sadəcə su ilə yumaq kifayət etmir, çünki bəzi çöküntülər metal səthlərə yapışmış vəziyyətdə qalır. Bu mərhələ diqqətlə və tələsmədən aparıldıqda, sonrakı problemlərin qarşısı böyük ölçüdə alınmış olur.
Antifrizin yenidən doldurulması
Təmizləmə prosesi bitdikdən sonra növbəti addım uyğun antifrizin doldurulmasıdır. Burada təsadüfi seçim etmək olmaz, çünki hər mühərrik üçün tövsiyə edilən antifriz növü və tərkibi fərqlidir. İstehsalçının müəyyən etdiyi spesifikasiyalara uyğun antifriz istifadə edildikdə soyutma sistemi yenidən balanslı şəkildə işləməyə başlayır. Antifriz təkcə temperaturu tənzimləmir, eyni zamanda metal hissələri qoruyur və sistemin uzunömürlü olmasını təmin edir. Düzgün doldurulduqdan sonra sistemdə hava qalmadığından əmin olmaq da vacibdir. Çünki hava boşluqları yenidən qızma problemlərinə səbəb ola bilər.
