Mühərrikdə yağ azalmasının səbəbləri nədir?
Mühərrikdə yağ azalması avtomobilin ən kritik problemlərindən biri hesab olunur. Bu hal baş verdikdə həm mühərrikin aşınma tempi sürətlənir, həm də alışma sistemindən tutmuş mexaniki hissələrə qədər bütün quruluşlar əlavə yük altına düşür. Yağ səviyyəsinin qəfil azalması avtomobil sahibi üçün mühüm xəbərdarlıqdır. Çünki mühərrik yağının funksiyası yalnız sürtünməni azaltmaqla məhdudlaşmır, həm də soyutma, təmizləmə və korroziyadan qoruma kimi vacib rollar daşıyır. Yağ azalması zamanı bu funksiyalar lazımi səviyyədə icra olunmur və nəticədə mühərrik hissələri normal iş rejimini itirir. Mühərrikin içində yağ dövriyyəsinin pozulması, təzyiqin aşağı düşməsi, metal hissələrin birbaşa sürtünməyə məruz qalması kimi proseslər mühərrik ömrünü qısaldır və tezliklə bahalı təmir ehtiyacını yaradır.
Buna görə də yağ itkisinə səbəb olan amilləri vaxtında müəyyən etmək, onlara nəzarət etmək və profilaktik tədbirlər görmək mühərrikin uzunömürlü və stabil işləməsi üçün vacibdir. Bu yazıda yağ azalmasının ən geniş yayılmış səbəblərini, onların yaranma mexanizmini və qarşısının necə alınmalı olduğunu detallı şəkildə izah edirik.
Yağ sızmalarının yaratdığı problemlər
Yağ sızmaları mühərrikdə yağ azalmasının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri olmaqla həm avtomobilin işləmə performansını zəiflədir, həm də xarici hissələrdə çirklənmə, korroziya və ekoloji fəsadlar yaradır. Mühərrik konstruksiyası müxtəlif contalar, keçələr və qapanma mexanizmləri üzərində qurulduğu üçün hər hansı birində yaranan deformasiya yağın təzyiq altında olduğuna görə kənara sızmasına şərait yaradır. Yağ sızması adətən mühərrik altında damcıların görünməsi, avtomobil dayananda yerin yağlanması və ya hərəkət zamanı qoxu-hissiyyat dəyişiklikləri ilə özünü büruzə verir. Bu kimi hallar həm sürücünün təhlükəsizliyini riskə atır, həm də uzun müddət diqqətdən kənarda qalarsa mühərrikdə qızma və daxili zədələnmə yaradır. Sızmanın daha çox haradan qaynaqlandığını başa düşmək üçün mühərrikin alt hissəsi, filtr qovşağı, klapan qapağı və keçə yerləri diqqətlə yoxlanmalıdır. Çünki yağ sızması yalnız xarici axıntıya deyil, həm də mühərrikdə gizli şəkildə yağın tədricən azalmasına gətirib çıxara bilər.
Karternin sızdırması
Karter en alt hissədə yerləşdiyinə görə yol çökəklikləri, sərt daşlar və digər fiziki təsirlər nəticəsində zərbə ala bilər. Bu da karterdə çat, deşik və ya contada deformasiya yaradır. Karter qapağı və ya contasında meydana gələn kiçik bir problem belə mühərrik yağının damcı-damcı və ya daha sürətli formada axmasına səbəb olur. Çünki bu hissə yağın toplandığı nahiyə olduğu üçün təzyiqin azalması və yağ dövriyyəsinin pozulması üçün əsas giriş nöqtəsidir. Karter sızmasının ən tipik əlamətləri avtomobilin altında yağ ləkələrinin görünməsi, hərəkət zamanı yanmış yağ qoxusunun hiss olunması və mühərrik səslərində dəyişiklikdir. Əgər karter contası köhnəlmiş, sərtləşmiş və elastikliyini itirmişdirsə, yağ təzyiq altında daha asan sızır və nəticədə yağ səviyyəsi davamlı olaraq düşür. Bu problem xüsusilə köhnə avtomobillərdə və karteri yerə yaxın olan modellərdə daha çox özünü göstərir. Vaxtında aradan qaldırılmadığı halda karterdə yağın azalması mühərrikdə qızmaya, sürtünmənin artmasına və nəticədə ciddi mexaniki zədələnmələrə yol aça bilər.
Yağ filtrinin boşalması və ya sıradan çıxması
Yağ filtri mühərrikdə dövr edən yağın təmizlənməsi üçün əsas komponentlərdən biridir və onun düzgün quraşdırılmaması, materialının keyfiyyətsiz olması və ya contasında nasazlıq yaranması mühərrikdə yağ itkisinin başlıca səbəblərindən biri sayılır. Yağ filtri dəyişdirildikdən sonra lazımi qədər sıxılmayıbsa, eyni zamanda filterin contası qırılıbsa və ya quraşdırma zamanı köhnə contanın qalıqları çıxarılmayıbsa, yağ təzyiq altında kənara sızmağa başlayır. Bu zaman yağ mühərrikin altına toplanır və avtomobil dayananda damcı şəklində yerə tökülür. Filtr nasazlığı sızmanı artırmaqla yanaşı, mühərrik daxilində yağ dövriyyəsinə mane olur. Yağlanmanın zəifləməsi nəticəsində mühərrik hissələri sürətlə aşınır. Uzun müddət diqqətdən kənarda qalan bu problem mühərrikdə güc azalmasına, qızmaya, yağ təzyiqi lampasının yanmasına və hətta mühərrikin sıradan çıxmasına qədər çata bilər.
Mühərrik contalarının köhnəlməsi
Mühərrikin içində və xarici hissələrində yerləşən contalar yağın, soyuducu mayenin və qazların doğru istiqamətdə hərəkətini təmin edir. Zamanla temperatur dəyişiklikləri, təzyiq artımı və materialın yorulması nəticəsində bu contalar sərtləşir, elastikliyini itirir və çatlayır. Silindr başlığı contası, klapan qapağı contası və krank keçələri kimi mühüm yerlərdə contanın sıradan çıxması yağın mühərrikin müxtəlif hissələrinə sızmasına səbəb olur. Bu sızma bəzən xaricə çıxıb damcı formasında görünsə də, çox vaxt daxili hissələrə yayılaraq yağın yandırılmasına, tüstülənməyə və mühərrikin çirklənməsinə gətirib çıxarır. Conta nasazlığı mühərrikin performansını azaltmaqla yanaşı, daxili təzyiq balansını pozur və val mexanizminə əlavə yük yaradır. Əgər bu hal uzun müddət ərzində aradan qaldırılmasa, mühərrikdə ciddi mexaniki zədələnmələr, qaz-su qarışması, temperatur artımı və yağ təzyiqinin kritik səviyyəyə düşməsi kimi problemlər müşahidə oluna bilər. Buna görə də mühərrikdə yağ qoxusu, tüstülənmə və sızma əlamətləri hiss edildikdə contaların vəziyyəti mütləq yoxlanmalıdır.
Yağın yanma kamerasına düşməsi
Mühərrikdə yağ azalmasının ən ciddi və təhlükəli səbəblərindən biri yağın birbaşa yanma kamerasına keçməsidir. Bu hal mühərrikin həm mexaniki vəziyyətində problemlərin olduğunu göstərir, həm də yanma prosesinin tam pozulduğunu göstərən əlamət hesab olunur. Yağın silindrlərə düşməsi nəticəsində həm tüstülənmə artır, həm yağ sərfi kəskin yüksəlir, həm də mühərrik performansı xeyli zəifləyir. Yanma kamerasına düşən yağ yüksək temperaturda yandığı üçün eqzozdan mavi rəngli tüstü çıxır. Bu, problemin ən tipik göstəricisidir. Yağın yanması zamanı çirkli çöküntülər silindr divarlarına, klapanlara, şam başlıqlarına və hətta katalizator sisteminə qədər yayılır. Bu çöküntülər vaxt keçdikcə mühərrikin sıxılmasını zəiflədir, vibrasiyanı artırır və yanacaq sərfiyyatını yüksəldir. Yağın yanma kamerasına düşməsi yalnız bir texniki nasazlıq deyil, həm də mühərrikin köhnəlməyə başladığını, ya da ağır iş şəraitində uzun müddət istismar olunduğunu göstərən mühüm siqnaldır. Problemi vaxtında aradan qaldırmaq mühərrikin daha böyük zədələr almasının qarşısını almaq üçün son dərəcə vacibdir.
Piston halqalarının köhnəlməsi
Piston halqaları mühərrikdə həm sıxılmanı qorumaq, həm də yağın yanma kamerasına keçməsinin qarşısını almaq üçün mühüm rola malikdir. Halqalar uzun müddət istismar nəticəsində aşınır, elastikliyini itirir. Silindr divarına tam yapışa bilmir. Nəticədə yağ halqalar arasından keçir və birbaşa kameraya daxil olur. Bu proses baş verdikdə yağın yanması nəticəsində egzozdan mavi tüstü çıxması əsas vizual əlamətdir. Motorun köhnəlməyə başladığından xəbər verir. Piston halqalarının boşalması mühərrik gücünün azalmasına, sıxılmanın aşağı düşməsinə, yanacaq sərfiyyatının artmasına və mühərrikin çətin işə düşməsinə səbəb olur. Yanma kamerasında yağ yandıqca şam başlıqları çirklənir. Mühərrikdə titrəmə başlayır və qığılcım əmələgəlməsi pozulur. Problemin daha dərinləşməsi silindr divarlarının cızılmasına, kompressiyanın itirilməsinə və mühərrik resursunun kəskin azalmasına gətirib çıxara bilər. Buna görə də piston halqalarının nasazlığı ən tez müdaxilə olunmalı mühərrik problemlərindən biri sayılır.
Klapan keçələrinin sıradan çıxması
Klapan keçələri mühərrikdə yağın silindrlərə daxil olmasının qarşısını alan ən vacib qoruyucu elementlərdən biridir. Bu keçələr zamanla sərtləşir, elastikliyini itirir və temperatur dəyişikliklərinə davam gətirmədiyi üçün çatlamaya başlayır. Keçə zədələndikdə yağ klapan boşluqlarından keçərək birbaşa yanma kamerasına düşür. Bu hal ən çox mühərrik yüksək dövrlərdə işlədikdə hiss edilir. Çünki təzyiq artır və yağ daha sürətli şəkildə kameraya keçir. Klapan keçələrinin sıradan çıxmasının nəticəsində mühərrikdə tüstülənmə artır. Yağ sərfi yüksəlir və silindr divarlarında qatı çöküntülər əmələ gəlir. Bu çöküntülər həm klapanların tam bağlanmasına mane olur, həm də yanma kabinəsində əlavə istilik yaradır. Mühərrik gedişində güc itkisi, qeyri-stabil iş, titrəmə və bəzən mühərrikin boş-boş səslə işləməsi kimi əlamətlər də meydana çıxır. Sərtləşmiş keçələr dəyişdirilmədikdə katalizator və lambda zondları kimi sistemlərdə də problemlər yaranır. Çünki yağın yanması bu cihazları zədələyir. Buna görə klapan keçələrinin vaxtında yenilənməsi mühərrikin sağlam işləməsi üçün mütləqdir.
Turbina nasazlığı
Turbolu mühərriklərdə yağın yanma kamerasına düşməsi çox vaxt turbina keçələrinin, yataqlarının və ya milin boşalması nəticəsində baş verir. Turbina yüksək temperatur və böyük təzyiq altında işlədiyi üçün onun içindəki yağlanma sistemi son dərəcə həssasdır. Əgər turboda boşalma yaranarsa, yağ turbinin daxilindəki hava axını ilə birlikdə silindrlərə yönəlir və birbaşa yanma prosesinə qarışır. Bu zaman həm yağ sərfi xeyli artır, həm də egzozdan mavi tüstü çıxmağa başlayır. Turbina nasazlığı yalnız yağ itkisi yaratmır, həm də turbinin fırlanma sürətini aşağı salır. Avtomobilin dinamikasını zəiflədir və mühərrikin çətin işə düşməsinə səbəb olur. Milin və keçələrin aşınması nəticəsində turboda yüksək səs, fitə bənzər hava səsi, güc itkisi, qaz verdikdə gecikmə və mühərrikin ağır işləməsi kimi əlamətlər meydana çıxır. Problemi vaxtında aradan qaldırmamaq turbina tam sıradan çıxmasına, kompressora yağ dolmasına və mühərrik daxilində yandırıcı çöküntülərin çoxalmasına səbəb olur. Turbolu mühərriklərdə istifadə olunan yağın keyfiyyəti və dəyişdirilmə intervalı bu səbəbdən xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki turbinin aşınması əsasən yağın keyfiyyətsizliyindən və gecikmiş texniki xidmətdən qaynaqlanır.
Yanlış yağ seçimi və texniki xidmətin gecikdirilməsi
Mühərrik yağı avtomobilin ən əsas qoruyucu elementlərindən biridir. Onun keyfiyyəti, düzgün seçilməsi və vaxtında dəyişdirilməsi mühərrikin ömrünə birbaşa təsir göstərir. Yağın tərkibi, qalınlığı, istiliyə davamlılığı və axıcılığı mühərrikin daxili hissələrinin normal işləməsi üçün vacib olduğu üçün yanlış seçilmiş yağ həm yağlanma effektini azaldır, həm sürtünməni artırır, həm də mühərrikin öz istiliyini idarə etməsinə mane olur. Texniki xidmətin gecikdirilməsi və aşağı keyfiyyətli yağdan istifadə olunması nəticəsində yağın qoruyucu təbəqəsi sürətlə nazilir. Yağ yanma kamerasına daha tez keçir və bununla da yağ sərfi artır. Mühərrikdə istifadə olunan yağın tərkibindəki əlavə komponentlər zamanla parçalanır. Yüksək temperatur və təzyiq altında öz xüsusiyyətlərini itirir və nəticədə mühərrik hissələri arasında sürtünmə yüksəlir. Bu isə bir tərəfdən mühərrikin qızmasını, digər tərəfdən metal hissələrin aşınmasını və uzun müddətdə mühərrik resursunun azalmasını qaçılmaz edir. Yağın keyfiyyətinə və dəyişdirilmə intervalına əməl edilmədikdə həm karterdə çöküntülər yığılır, həm filtr çirklənir, həm də yağ dövriyyəsi zəifləyir. Bu kimi hallar daha geniş problemlərə yol açaraq motorun səsini dəyişdirir. Kompressiyanı aşağı salır, güc itkisinə səbəb olur və nəticədə bahalı təmir ehtiyacı yaranır. Buna görə də yağ dəyişimi və texniki baxış heç vaxt gecikdirilməməli, yağ seçimi mühərrikin texniki tələblərinə uyğun olmalıdır.
Aşağı keyfiyyətli mühərrik yağı
Aşağı keyfiyyətli mühərrik yağı mühərrikdə ən təhlükəli təsirə malik gizli problemlərdən biridir. Çünki belə yağlar tərkibində lazımi qoruyucu maddələri daşımır, istilik altında tez parçalanır və öz viskozitesini qısa müddətdə itirir. Ucuz yağların istifadə olunması mühərrikdə sürtünməni artırır. Yağın qoruyucu funksiyasını zəiflədir və nəticədə yağ yanma kamerasına daha asan keçir. Bu yağlar yüksək temperaturda sürətlə buxarlanır, oksidləşir və çöküntü yaradır. SAE və API standartlarına cavab verməyən yağlardan istifadə edildikdə mühərrik içində qatranvari maddələr toplanır, kanallar tutulur və yağ dövriyyəsi zəifləyir. Bu proses mühərrikin daha tez qızmasına, metal səthlərin bir-birinə sürtünüb aşınmasına və performansın düşməsinə səbəb olur. Keyfiyyətsiz yağ həmçinin turbin, hidravlik qaldırıcılar və klapan mexanizmləri kimi həssas hissələrdə daha ciddi fəsadlar yaradır. Yağın çox tez azalması, mühərrik səsinin kəskinləşməsi, səs-küy artımı və egzoz tüstüsündə dəyişikliklər ən çox aşağı keyfiyyətli yağlarla əlaqələndirilir. Buna görə doğru yağ seçimi mühərrik sağlamlığının əsas şərtlərindən biridir.
Yağın vaxtında dəyişdirilməməsi
Mühərrik yağının vaxtında dəyişdirilməməsi həm yağın fiziki, həm kimyəvi xüsusiyyətlərini zəiflədir, həm də onun qoruyucu rolunu demək olar ki, tamamilə aradan qaldırır. Yağ dəyişdirilmə intervalı keçdikcə yağın tərkibindəki deterqent və dispersant maddələr öz gücünü itirir, yağ qatılaşır, yanmış hissəciklər və çirk yağın içinə qarışaraq çöküntü əmələ gətirir. Bu çöküntülər həm karterdə toplanır, həm yağ kanallarını daraldır. Nəticədə mühərrikdə yağlanma prosesi qeyri-bərabər olur. Yağın köhnəlməsi həm də onun yanma ehtimalını artırır. Çünki yüksək temperaturda incəlmiş və xüsusiyyətini itirmiş yağ daha tez silindrlərə keçir və yanır. Bunun nəticəsində həm yağ sərfi artır, həm mühərrikin gücü azalır, həm də mexaniki aşınma çoxalır. Uzun müddət yağ dəyişdirilmədikdə mühərrikdəki sürtünmə səviyyəsi o qədər yüksəlir. Bu, həm krank mexanizminə, həm klapan sisteminə, həm də turbina kimi həssas hissələrə ciddi zərər verir. Yağ təzyiqi aşağı düşdükdə isə mühərrik sürətlə qızır. Bu, mühərrikin sıradan çıxması ilə nəticələnə bilər. Buna görə texniki baxış zamanı yağ dəyişimi ən vacib prosedurlardan biri hesab edilməli və gecikdirilməməlidir.
Avtomobilin ağır rejimdə işlədilməsi
Avtomobilin ağır rejimdə istismarı mühərrikin temperaturunu qaldıran və yağa düşən yükü artıran əsas faktorlardan biridir. Sürekli yüksək dövrlərdə sürmək, dağlıq ərazilərdə hərəkət etmək, ağır yük daşımaq, təkrar-təkrar sürətli sürətlənmə və isti havada kondisionerin güclü işləməsi mühərrikin iş temperaturunu ciddi şəkildə artırır. Bu zaman yağ həm daha sürətlə buxarlanır, həm də öz qalınlığını itirərək qoruyucu təbəqəni zəiflədir. Ağır yük altında işləyən mühərrikdə yağ daha çox yanır. Silindrlərə keçmə ehtimalı artır və nəticədə yağ səviyyəsi qısa müddətdə aşağı düşür. Yağın temperaturunun artması onun oksidləşməsini sürətləndirir. Bu da çöküntü və kirlənmə əmələ gətirir. Avtomobilin ağır rejimdə işlədilməsi xüsusilə turbolu mühərriklərdə daha ciddi təsir göstərir. Çünki bu tip mühərriklər yüksək istilik altında işləyir və yağın rolu daha kritik olur. Yük altında çalışan mühərrik həmçinin yağın tez-tez dəyişdirilməsini tələb edir. Çünki ağır rejim yağın kimyəvi tərkibini daha tez korlayır və onun iş qabiliyyətini azaldır. Bu səbəbdən sürücü belə şəraitdə avtomobili idarə edirsə, yağ dəyişdirmə intervallarını qısaltmalı və mühərrikin vəziyyətini daha tez-tez nəzarətdə saxlamalıdır.
Mühərrikdə daxili zədələr və köhnəlmə
Mühərrikdə daxili zədələr və köhnəlmə avtomobilin uzunmüddətli istismarı nəticəsində tədricən yaranan, lakin yağ azalmasına, yanma prosesinin pozulmasına və mühərrik performansının düşməsinə ciddi təsir edən əsas problemlərdəndir. Mühərrik minlərlə kilometr işlədikcə içəridəki metal hissələr arasında təbii aşınma yaranır. Bu aşınma həm sürtünməni artırır, həm də yağın yanma kamerasına keçməsini asanlaşdırır. Zamanla silindr divarlarında cızılmalar əmələ gəlir. Piston halqalarının sıxlığı azalır, klapan mexanizmlərində boşluqlar genişlənir və bütün bunlar yağ sızmalarını, tüstülənməni və güc itkisini artırır. Mühərrikin daxili hissələrinin köhnəlməsi yalnız fiziki aşınma ilə məhdudlaşmır. Həm də yağ dövriyyəsinin zəifləməsi, yüksək temperaturda işləmə, çirkli yağ və vaxtında aparılmayan texniki xidmət nəticəsində daha da sürətlənir. Bu cür zədələr mühərrikin kompressiyasını aşağı salır. Yanma prosesini qeyri-sabit edir və avtomobilin qaz qəbulunda gecikmə, səs artımı və işə düşmədə çətinlik kimi şikayətlərə səbəb olur. Daxili köhnəlmə xüsusilə yüksək yürüşlü avtomobillərdə daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Belə mühərriklərdə yağ sərfinin artması əksər hallarda qaçınılmaz olur. Bu səbəbdən mühərrikdə yaranmış daxili aşınmanın erkən diaqnostikası və vaxtında qarşısının alınması avtomobilin həm ömrünü uzadır, həm də bahalı əsaslı təmir ehtiyacını azaldır.
Silindr divarlarının aşınması
Silindr divarlarının aşınması mühərrikdə yağ azalmasının ən tipik və eyni zamanda ən təhlükəli səbəblərindən biridir. Mühərrik uzun müddət işlədişcə silindr divarları ilə piston halqaları arasında davamlı sürtünmə baş verir. Bu sürtünmə nəticəsində metal səthlər tədricən nazilir, cızılır və hamar strukturunu itirir. Aşınmış silindr divarları piston halqalarının tam sıxma funksiyasını zəiflədir və nəticədə yağ yanma kamerasına daha rahat keçir. Bu proses yüksək yürüşlü avtomobillərdə daha tez-tez müşahidə olunur. Çünki uzun illər boyu işləmə nəticəsində həm halqalar, həm də silindrlər öz orijinal formasını itirir. Silindr divarlarının aşınması mühərrikdə kompressiyanın aşağı düşməsinə, güc itkisinə, qızmaya meyilliliyə və egzozdan mavi rəngli tüstünün çıxmasına səbəb olur. Bu aşınma eyni zamanda mühərrikdə yağa qarşı tələbatı artırır, çünki divarlar yağ filmini saxlaya bilmir və yağ yanıb tükənir. Silindrlərin aşınması davam etdikcə mühərrikin titrəməsi artır, boş gedişdə qeyri-stabil iş müşahidə olunur. Hətta mühərrikin işə düşməsi belə çətinləşə bilir.
PCV sisteminin nasazlığı
PCV sistemi mühərrikin içində yaranan krank qazlarını təmizləyərək hava girişinə geri yönəltmək üçün nəzərdə tutulmuş vacib ventilyasiya mexanizmidir. Bu sistemin əsas funksiyası mühərrikin iç təzyiqini balanslaşdırmaq, yanmış qazların daxilə toplanmasının qarşısını almaq və yağ buxarlarının nəzarətli şəkildə dövriyyədən keçməsini təmin etməkdir. PCV sistemi sıradan çıxanda və ya ventil tıxananda mühərrikdə daxili təzyiq yüksəlir. Bu təzyiq isə yağın keçələrdən, contalardan və hətta klapan boşluqlarından kənara sızmasına səbəb olur. Təzyiq artımı nəticəsində yağ yanma kamerasına daxil ola bilər və bu, tüstülənməni, yağ sərfini və mühərrikdə çirklənməni xeyli artırır. PCV nasazlığı yalnız yağ itkisinə deyil, həm də mühərrikdə qarışığın zənginləşməsinə, boş gedişdə qeyri-sabit işə, titrəməyə və qazı basdıqda gecikməyə səbəb olur. Tıxanmış PCV ventili karter qazlarını geri çevirə bilmədiyi üçün mühərrik daxilində çirkli və yağlı çöküntülərin yığılmasına şərait yaradır. Bu çöküntülər zamanla val mexanizmi, klapanlar və hətta hava giriş sistemi üçün təhlükə yaradır. PCV sistemi nasaz olan mühərriklərdə sızmalar daha çox olur. Yağ çubuğunda təzyiq artır, buraxılış borusunda tüstü güclənir və mühərrikin ümumi işləmə keyfiyyəti xeyli zəifləyir. Buna görə PCV ventili periódik olaraq yoxlanmalı, tıxanmalar aradan qaldırılmalı və nasazlıq aşkar edilərsə dərhal dəyişdirilməlidir.
Yağ azalmasının qarşısını necə almaq olar?
Mühərrikdə yağ azalması probleminin qarşısını almaq üçün vaxtında görülən profilaktik tədbirlər mühərrikin ömrünü uzatmaqla yanaşı, həm də bahalı təmir xərclərinin qarşısını alır. Mühərrik yağı avtomobilin əsas qoruyucu elementlərindən biri olduğu üçün onun səviyyəsinə, keyfiyyətinə və dəyişdirilmə intervalına nəzarət etmək mühərrikin sağlamlığının ayrılmaz hissəsidir. Yağ azalmasını vaxtında aşkar etmək mühərrikdə baş verə biləcək sızmaların, daxili aşınmaların və digər struktur problemlərin erkən diaqnostikasına imkan verir. Sürücülərin ən çox buraxdığı səhvlərdən biri yalnız yağ dəyişimi zamanı yağ səviyyəsini yoxlamaqdır, halbuki yağ həm gündəlik istismar şəraitindən, həm mühərrikin temperaturundan, həm də sürücülük vərdişlərindən asılı olaraq daha sürətli tükənə bilər. Mühərrikin yağ sistemi yüksək temperatur və təzyiq altında işlədiyinə görə ən kiçik nasazlıq belə yağın həm yanma kamerasına keçməsinə, həm də kənara sızmasına səbəb ola bilər. Buna görə profilaktik tədbirlər təkcə yağ səviyyəsini ölçməklə məhdudlaşmamalı, həm də mühərrikdəki bütün contaların, keçələrin, filtrin, PCV sisteminin, turbinin və digər əlaqəli mexanizmlərin vəziyyətinə nəzarəti əhatə etməlidir. Sürtmə gücünü azaldan, mühərriki təmiz saxlayan və hissələri korroziyadan qoruyan yağın düzgün seçilməsi mühərrikin daha səmərəli işləməsinə şərait yaradır. Sonda yağ azalmasının qarşısını almaq üçün mütəmadi nəzarət, düzgün məhsul seçimi və peşəkar servis mühərrikin uzunömürlü və problemsiz işləməsi üçün əvəzolunmazdır.
Mütəmadi yağ səviyyəsinin yoxlanılması
Yağ səviyyəsinin mütəmadi yoxlanılması mühərrikdə yaranan hər hansı problemi erkən müəyyən etməyin ən sadə və ən effektiv yollarından biridir. Hər 1000-1500 km-dən bir yağ çubuğunun yoxlanılması mühərrikdə sızma, yanma və ya daxili zədələnmə kimi halların vaxtında aşkar edilməsinə kömək edir. Yağ səviyyəsi gözləniləndən daha tez azaldıqda bu, çox vaxt mühərrikdə nasazlığın ilkin xəbərçisidir. Belə anda vaxtında tədbir görülərsə ciddi problemlərin qarşısı alınır. Yağı yoxlayarkən onun rəngi, qoxusu və qalınlığı da mühərrik haqqında vacib məlumat verir. Çox qaralmış və yanıq qoxusu gələn yağ mühərrikin həddindən artıq qızdığını, detallar arasında sürtünmənin artdığını və yağın artıq funksiyasını itirdiyini göstərir. Yağ çubuğunda səviyyə minimuma yaxınlaşdıqda mühərrik hissələri kifayət qədər yağlanmadığı üçün həm səslər dəyişir, həm də metal hissələrin aşınması sürətlənir. Daimi nəzarət sürücüyə avtomobilinin real texniki vəziyyətini daha yaxşı anlamağa və nasazlığı erkən mərhələdə aşkar etməyə şərait yaradır.
Keyfiyyətli yağ və filtr seçimi
Keyfiyyətli yağ və filtr seçimi mühərrikin uzunömürlülüyünün əsas şərtlərindən biridir, çünki markasız və standartlara uyğun olmayan yağlar yüksək temperatur və təzyiq altında öz xüsusiyyətlərini tez itirir. Mühərrikdə həm sürtünməni artırır, həm də çöküntü əmələ gətirir. İstehsalçının tövsiyə etdiyi SAE və API standartlarına uyğun yağlardan istifadə etmək mühərrikin düzgün yağlanmasını təmin edir. Yanma kamerasına yağ keçmə ehtimalını azaldır və çirk yığılmasının qarşısını alır. Dünyaca tanınmış yağ markaları mühərrik daxilində sabit təmizləmə, qoruma və soyutma funksiyasını yerinə yetirmək üçün xüsusi tərkibə malik olur. Bu isə həm mühərrikin səsini sakitləşdirir, həm gücünü sabit saxlayır, həm də sürtünməni minimuma endirir. Yağ filtrinin keyfiyyəti də mühərrik üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki filtr çirkli, köhnəlmiş və ya keyfiyyətsiz olduqda çirklər yağ kanallarına keçir, yağ dövriyyəsini zəiflədir və mühərrikin aşınmasını sürətləndirir. Düzgün seçilmiş yağ və filtr mühərriki həm sızmadan, həm qızmadan, həm də daxili çirklənmədən qoruyur.
Usta tərəfindən mütəmadi baxış
Mühərrikdə yağ azalması, tüstülənmə, güc itkisi, qeyri-sabit iş, artan səs və titrəmə kimi əlamətlər müşahidə edildikdə dərhal peşəkar ustaya müraciət etmək vacibdir. Təcrübəli usta mühərrikdə sızmanın haradan gəldiyini, yağın yanma kamerasına düşüb-düşmədiyini, PCV sisteminin işlək vəziyyətdə olub-olmadığını və mühərrikdə daxili aşınma dərəcəsini dəqiq müəyyən edə bilər. Usta tərəfindən aparılan mütəmadi diaqnostika həm contalardakı xırda çatları, həm keçələrin boşalmasını, həm də turbin və klapan mexanizmlərindəki ilkin nasazlıqları vaxtında aşkar edir. Mühərrik nasazlığı erkən mərhələdə müəyyən edildikdə həm təmir xərci azalır, həm də problem böyümədən aradan qaldırılır. Peşəkar baxışın ən böyük üstünlüyü odur ki, sürücünün özünün görmədiyi gizli problemlər xüsusi avadanlıq və təcrübə sayəsində üzə çıxır. Bu isə mühərrikin ömrünü uzadır, təhlükəsizliyi artırır və yağ sərfinin artmasının qarşısını effektiv şəkildə alır.
