Eyni modeldə fərqli il problemləri nə deməkdir?
Avtomobil dünyasında model anlayışı çox vaxt yanlış başa düşülür. Bu da alıcıların qərar vermə prosesində çaşqınlıq yaradır. Bir avtomobilin kapotunda, sənədlərində və ya bazar elanlarında eyni model adı yazılsa da, bu onun bütün illərdə eyni texniki quruluşa malik olduğu anlamına gəlmir.
İstehsalçılar model adını illərlə dəyişmədən saxlaya bilər, lakin bu müddət ərzində avtomobilin daxilində çoxsaylı texniki və konstruktiv yeniliklər edilir. Bu yeniliklər bəzən inkişaf məqsədi daşıyır, bəzən isə istehsal xərclərini azaltmaq və ya normativ tələblərə uyğunlaşmaq üçün həyata keçirilir. Nəticədə eyni adla tanınan avtomobillər fərqli illərdə tamamilə başqa xarakter nümayiş etdirə bilir.
Bir çox hallarda eyni model adı altında bir neçə nəsil istehsal olunur. Nəsil dəyişdikdə dizayn, platforma və əsas texnologiyalar açıq şəkildə fərqlənir. Amma daha maraqlı məqam odur ki, bəzən nəsil dəyişmədən, yəni eyni platforma üzərində qalaraq da mühüm texniki yeniliklər edilir. Bu dəyişikliklər mühərrik detallarında, transmissiyada, elektron idarəetmədə və ya asqı sistemində ola bilər. İlk baxışda görünməyən bu xırda müdaxilələr avtomobilin etibarlılığına və istifadə təcrübəsinə ciddi təsir göstərir. Bir il problemsiz tanınan versiya, başqa bir il əlavə edilmiş yeni detal səbəbindən tənqid oluna bilər. Əvvəl zəif hesab olunan bir hissə sonradan təkmilləşdirilərək problemi tam aradan qaldıra bilər. Model adını deyil, onun hansı nəsilə və hansı istehsal ilinə aid olduğunu bilmək vacibdir.
İstehsal ili avtomobil üçün sadəcə kağız üzərində yazılan tarix deyil, onun hansı texniki qərarlarla istehsal edildiyini göstərən mühüm göstəricidir. Zavodlar hər il yeni emissiya normalarına, təhlükəsizlik standartlarına və bazar tələblərinə uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalır. Bu uyğunlaşma prosesində bəzi materiallar dəyişdirilir. Bəzi komponentlər yenilənir və bəzən daha ucuz alternativlər seçilir. Hər dəyişiklik avtomobilin davranışına təsir edir.
Daha ətraflı məlumat almaq üçün məqalənin davamını diqqətlə oxuyun.
Eyni model fərqli il problemləri niyə yaranır?
Avtomobil heç vaxt tam sabit və dəyişməz bir məhsul deyil. O, istehsal xəttindən çıxan andan etibarən real istifadə şəraitində formalaşmağa başlayır. Zavodda aparılan testlər nə qədər geniş olsa da, minlərlə fərqli sürücü, fərqli yol şəraiti, iqlim və istifadə vərdişlərini tam əhatə etmək mümkün deyil. Məhz buna görə avtomobil bazara çıxdıqdan sonra onun zəif və güclü tərəfləri aydın görünür. İstehsalçı bu reaksiyalara uyğun olaraq dəyişikliklər edir. Lakin bu dəyişikliklər hər zaman uğurlu olmur. Bəzən problemi aradan qaldırmaq üçün edilən müdaxilə yeni və gözlənilməz nasazlıqların ortaya çıxmasına səbəb olur.
İlk buraxılış problemləri
Yeni texnologiya və ya yeni mühəndislik həlli ilk dəfə tətbiq ediləndə kağız üzərində hər şey əla görünə bilər. Lakin real istifadə zamanı vəziyyət dəyişir. İlk buraxılış ilində istehsal olunan avtomobillər əslində genişmiqyaslı sınaq mərhələsindən keçmiş olur. Sürücülər bəzən bunu hiss etməsə də, bu avtomobillər zavod üçün dəyərli məlumat mənbəyidir. Mühərrikin davranışı, transmissiyanın reaksiyası, elektron sistemlərin uyğunluğu məhz bu mərhələdə tam aydın olur. Bu səbəbdən ilk il buraxılışlarında yağ sərfiyyatı, proqram xətaları, erkən aşınma və uyğunsuzluqlar daha çox üzə çıxır. İlk il alanlar istəmədən də olsa bu problemlərlə üzləşir. İstehsalçıya real geribildirim ötürmüş olur.
Sonradan edilən düzəlişlər
İstifadəçi şikayətləri artdıqca və zəif nöqtələr aydınlaşdıqca zavod müdaxilə etməyə başlayır. Bu müdaxilə bəzən mühərrik detallarının dəyişdirilməsi, bəzən proqram təminatının yenilənməsi, bəzən isə material keyfiyyətinin artırılması ilə həyata keçirilir. Bir neçə il sonra eyni modelin daha sabit, daha səssiz və daha etibarlı versiyası ortaya çıxır. Məhz buna görə avtomobil alarkən bəzi illər tövsiyə olunur. Digərləri isə ehtiyatla yanaşılması lazım olan illər kimi tanınır. Bu fərq istehsalçının zamanla topladığı təcrübənin nəticəsidir. Eyni modelin niyə fərqli illərdə fərqli problemlər yaratdığını açıq şəkildə izah edir.
Mühərriklə bağlı tipik fərqlər
Eyni model avtomobillər arasında ən tez hiss edilən və ən çox müzakirə olunan fərqlər məhz mühərrik hissəsində ortaya çıxır. Bunun əsas səbəbi mühərrikin avtomobilin bütün sistemlərini birləşdirən əsas güc mənbəyi olmasıdır. Kiçik bir detal dəyişikliyi belə mühərrikin səssizliyi, gücü, davamlılığı və istismar xərclərinə birbaşa təsir edir. İstehsalçı illər ərzində mühərriki həm ekoloji tələblərə uyğunlaşdırmağa, həm də xərcləri balanslaşdırmağa çalışır. Bu proses zamanı bəzi illər daha uğurlu alınır, bəzi illərdə isə gözlənilməz problemlər üzə çıxır. Sürücü eyni modelə sahib olduğunu düşünsə də, fərqli illərdə buraxılan avtomobillər tamamilə fərqli mühərrik davranışı göstərə bilər.
Yağ sərfiyyatı problemləri
Yağ sərfiyyatı məsələsi eyni modelin fərqli illəri arasında ən çox rast gəlinən problemlərdən biridir. Bunun əsas səbəbi porşen halqalarının quruluşu, istifadə olunan materialın keyfiyyəti və yağ kanallarının dizaynıdır. Bəzi istehsal illərində bu detallar daha uğurlu seçilir və mühərrik uzun müddət stabil işləyir. Digər illərdə isə halqaların tez aşınması və ya yağın yanma kamerasına sızması səbəbindən yağ sərfiyyatı artır. Maraqlısı odur ki, eyni mühərrik həcminə və eyni gücə malik avtomobillərdən biri problemsiz işlədiyi halda, digəri sürücünü daim yağ əlavə etməyə məcbur edə bilər. Bu fərq məhz istehsal ili ilə bağlı texniki qərarların nəticəsidir.
Zəncir və ya kəmər dəyişiklikləri
Eyni mühərrik ailəsi daxilində zəncir və kəmər seçimi də illərə görə dəyişə bilər. Zəncir daha uzunömürlü hesab edilsə də, bəzi illərdə istifadə olunan zəncir sistemi səsli işləyə və ya tez boşalma problemi yarada bilər. Kəmər isə daha səssizdir. Lakin vaxtında dəyişdirilmədikdə ciddi mühərrik zədələnməsinə səbəb ola bilər. İstehsalçı bəzən zəncirdən kəmərə və ya əksinə keçid edərək həm xərcləri, həm də texniki riskləri yenidən hesablayır. Bu dəyişiklik sürücü üçün istismar xərcləri, texniki xidmət intervalı və uzunmüddətli etibarlılıq baxımından böyük fərq yaradır. Məhz buna görə eyni modelin fərqli illərində mühərrik baxımı və saxlanma tələbləri ciddi şəkildə dəyişə bilir.
Elektronika və sensor problemləri
Müasir avtomobillərdə sürücülərin ən çox narazılıq etdiyi sahələrdən biri məhz elektron sistemlərdir. İllər keçdikcə avtomobillərə daha çox idarəedici modul, köməkçi sistem və avtomatik funksiya əlavə olunur. Bu isə rahatlıqla yanaşı mürəkkəbliyi də artırır. Eyni modelin bir ilində sadə və stabil çalışan sistemlər, növbəti il daha çox texnologiya ilə təchiz edildiyi üçün həssas və problemlərə açıq hala gələ bilər. Elektronika mexaniki hissələrdən fərqli olaraq gözlə görünməyən xətalar yaradır. Bu da sürücüdə etibarsızlıq hissi formalaşdırır. Avtomobil problemsiz hərəkət etsə belə, paneldə görünən siqnallar sürücünü daim narahat edə bilir.
Panel və xəbərdarlıq xətaları
Bəzi istehsal illərində paneldə görünən xəbərdarlıq işıqları real nasazlıq olmadan aktivləşir. Sensorlardan gələn yanlış məlumatlar nəticəsində mühərrik, əyləc və ya təhlükəsizlik sistemləri ilə bağlı xəbərdarlıqlar görünə bilər. Bu vəziyyət sürücünü həm psixoloji olaraq yorar, həm də lazımsız servis müraciətlərinə səbəb olar. Maraqlısı odur ki, eyni modelin başqa bir ilində bu problemlər ümumiyyətlə yaşanmır. Səbəb isə proqram təminatının stabilliyi və sensorların uyğunluq səviyyəsidir. Kiçik bir proqram fərqi belə panel davranışını tamamilə dəyişə bilir.
Elektron beyin fərqləri
Elektron beyin avtomobilin idarəetmə mərkəzi hesab olunur. O dəyişdikcə mühərrikin reaksiyası, ötürmələrin dəyişmə anı, yanacaq sərfiyyatı və hətta sürüş hissi belə fərqli olur. Eyni modelin bir ilində istifadə olunan elektron beyin daha sadə və etibarlı ola bilər. Növbəti il isə daha ağıllı, lakin daha həssas sistemlə əvəzlənə bilər. Bu dəyişikliklər sürücü tərəfindən bəzən komfort artımı kimi, bəzən isə gecikmə və qeyri-sabitlik kimi hiss olunur. İllər arasındakı bu fərq avtomobilin xarakterini köklü şəkildə dəyişə bilər.
Asqı və şassi problemləri
Asqı və şassi sistemi avtomobilin yolla münasibətini formalaşdıran əsas hissələrdir. Eyni modeldə il fərqi bu sahədə də özünü açıq şəkildə göstərə bilər. İstehsalçı bəzən daha rahat sürüş üçün yumşaq asqıya üstünlük verir, bəzən isə yol tutumunu artırmaq məqsədilə sistemi sərtləşdirir. Bu dəyişikliklər sürücünün avtomobillə qurduğu əlaqəni birbaşa təsir altına alır. Bir il rahat hesab olunan avtomobil, başqa il daha sərt və yol qüsurlarını daha çox hiss etdirən hala gələ bilər.
Komfort və yol tutumu fərqləri
Asqı sistemi dəyişiklikləri komfort və yol tutumu arasında balansı dəyişir. Bir istehsal ilində avtomobil çuxurları və yol dalğalarını daha yumşaq ötürür. Növbəti il isə eyni model daha sərt reaksiya verə bilər. Bu fərq xüsusilə uzun səfərlərdə və qeyri-bərabər yol şəraitində aydın hiss olunur. Sürücü eyni modeli sürdüyünü düşünsə də, tamam fərqli sürüş hissi yaşayır. Məhz buna görə bəzi illər rahatlığı ilə, digərləri isə idarəetmə sabitliyi ilə yadda qalır.
Səhv düşüncələr və miflər
Avtomobil seçimi zamanı insanların çoxu qulaqdan-qulağa yayılan fikirlərə güvənir. Bunu dəyişməz həqiqət kimi qəbul edir. Halbuki avtomobil dünyasında hər deyilən doğru olmur. Xüsusilə eyni modelin fərqli illəri ilə bağlı formalaşan fikirlərin böyük hissəsi ümumiləşdirməyə əsaslanır. Bir sürücünün yaşadığı problem hamı üçün keçərli olmaya bilər. Bir ilin problemli olması o modelin bütün avtomobillərinin zəif olduğu anlamına gəlmir. Bəzi hallarda sadəcə yanlış istifadə, baxımsızlıq və ya əvvəlki sahibin səhvləri avtomobilin reputasiyasını zədələyir. Bu miflər düzgün araşdırma aparılmadıqda alıcını səhv qərarlara sürükləyir. Yaxşı vəziyyətdə olan avtomobillərin gözdən qaçmasına səbəb olur.
Yeni il həmişə daha yaxşıdırmı
Avtomobil bazarında ən geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biri də yeni istehsal ilinin avtomatik olaraq daha yaxşı olmasıdır. Reallıq isə bir qədər fərqlidir. Bəzən yeni il buraxılışlarında tətbiq edilən texniki yeniliklər tam oturuşmamış olur. Bu da əlavə problemlər yaradır. Əvvəlki illərdə buraxılmış və artıq zəif nöqtələri məlum olan versiyalar daha etibarlı hesab edilə bilər. İstehsalçı zamanla problemləri tanıyır və müəyyən dövrdə daha balanslı nəticə ortaya qoyur. Köhnə il bəzən daha sabit, daha az xərc tələb edən və sürücü üçün daha rahat seçim ola bilər. İl təkbaşına keyfiyyət göstəricisi deyil, sadəcə məlumat mənbəyidir.
Seçim edərkən nəyə diqqət etməli
Avtomobil seçimi yalnız istehsal ili üzərindən aparıldıqda riskli nəticələr verə bilər. Əsas diqqət avtomobilin real vəziyyətinə yönəlməlidir. Texniki baxımdan sağlam olan, düzgün qulluq edilmiş və tarixçəsi aydın avtomobil, kağız üzərində daha yeni görünən amma baxımsız qalmış bir variantdan qat-qat üstündür. İl sadəcə başlanğıc nöqtəsidir. Amma qərarı formalaşdıran əsas amil avtomobilin necə istifadə olunduğu və hansı şəraitdə saxlanıldığıdır. Düzgün yanaşma avtomobili bütöv şəkildə qiymətləndirməkdir.
Praktik yoxlama siyahısı
Avtomobil almadan əvvəl texniki baxışdan keçirmək, mühərrik və transmissiyanın vəziyyətini yoxlatdırmaq mühüm addımdır. Test sürüşü zamanı səs-küy, titrəmə və gecikmələrə diqqət yetirmək lazımdır. Bundan əlavə, avtomobilin keçmişi, əvvəlki sahibləri və baxım qeydləri də mühüm məlumat verir. Bu sadə yoxlama addımları eyni modelin hansı ilinin sizin üçün daha uyğun olduğunu anlamağa kömək edi. Sonradan yaşana biləcək sürprizlərin qarşısını alır.
