Avtomobildə ən tez aşınan ehtiyat hissələri
Avtomobil istismarı zamanı bəzi ehtiyat hissələri digərlərinə nisbətən daha tez aşınır və bu, tamamilə normal bir prosesdir. Sürüş, yol şəraiti və iqlim amilləri avtomobil hissələrinin davamlılığına birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə hərəkətdə olan və yükə məruz qalan hissələr zamanla funksionallığını itirməyə başlayır. Bir çox sürücü bu aşınma prosesini gec fərq etdiyi üçün daha ciddi texniki problemlərlə qarşılaşır. Vaxtında dəyişdirilməyən ehtiyat hissələri avtomobilin digər sistemlərinə də zərər verə bilər. Bu isə həm təhlükəsizlik risklərini artırır, həm də təmir xərclərini yüksəldir. Mühərrik, əyləc və asqı sistemindəki hissələr bu baxımdan xüsusi diqqət tələb edir. Aşınma əlamətlərini düzgün tanımaq avtomobilin uzunömürlü istifadəsi üçün vacibdir. Müntəzəm texniki baxım və düzgün sürmə vərdişləri ehtiyat hissələrinin ömrünü uzatmağa kömək edir. Bu yazıda avtomobildə ən tez aşınan ehtiyat hissələri və onların vaxtında dəyişdirilməsinin əhəmiyyəti ətraflı şəkildə izah ediləcək.
Avtomobildə ehtiyat hissələrinin tez aşınmasının əsas səbəbləri
Avtomobildə ehtiyat hissələrinin tez aşınmasının əsas səbəbləri bir neçə amilin birgə təsiri ilə formalaşır. İlk növbədə yol şəraiti bu prosesdə mühüm rol oynayır, çünki çuxurlu yollar asqı və sükan sisteminə əlavə yük yaradır. İqlim şəraiti də aşınmanı sürətləndirən faktorlardandır, xüsusilə yüksək temperatur, rütubət və kəskin hava dəyişiklikləri materialların davamlılığını azaldır. Sürmə tərzi ehtiyat hissələrinin ömrünə birbaşa təsir göstərir və aqressiv sürüş hissələrin daha tez sıradan çıxmasına səbəb olur. Tez-tez ani əyləclər və sürətli sürətlənmələr əyləc və mühərrik sistemini daha çox yükləyir. Keyfiyyətsiz və ya uyğun olmayan ehtiyat hissələrinin istifadəsi aşınma müddətini xeyli qısaldır. Vaxtında aparılmayan texniki baxım da hissələrin gizli nasazlıqlarının böyüməsinə şərait yaradır. Yağ və filtrlərin gec dəyişdirilməsi mühərrik daxilində sürtünməni artırır. Avtomobilin daşıdığı yükün normadan artıq olması asqı elementlərinə əlavə təzyiq göstərir. Şəhər daxilində sıx tıxaclarda hərəkət etmək də hissələrin daha tez köhnəlməsinə səbəb olur. Bütün bu amillərin birlikdə təsiri ehtiyat hissələrinin istismar müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Mühərrik sistemində tez aşınan hissələr
Mühərrik sistemi avtomobilin ən çox yüklənən və fasiləsiz çalışan hissələrindən biridir. Bu səbəbdən mühərrik daxilindəki bəzi ehtiyat hissələri digərlərinə nisbətən daha tez aşınır. Mühərrik yağı sürtünməni azaltsa da, vaxtında dəyişdirilmədikdə qoruyucu funksiyasını itirir. Yağ filtri çirkləndikcə mühərrik daxilində çöküntülərin yaranmasına səbəb olur. Hava filtri toz və çirki kifayət qədər süzmədikdə yanma prosesi pozulur. Şamlar zamanla alışma keyfiyyətini itirərək mühərrikin qeyri-stabil işləməsinə yol açır. Kəmərlər və gərginlik mexanizmləri daimi hərəkət nəticəsində elastikliyini azaldır. Bu hissələrin qırılması mühərrikdə ciddi nasazlıqlara səbəb ola bilər. Mühərrikin həddindən artıq qızması aşınma prosesini daha da sürətləndirir. Keyfiyyətsiz yanacaq istifadə edilməsi də mühərrik hissələrinin ömrünü qısaldır. Şəhər daxilində qısa məsafələrdə sürüş mühərrikin tam rejimdə işləməsinə imkan vermir. Nəticədə mühərrik sistemindəki hissələr daha tez köhnəlir.
Əyləc sistemində ən tez aşınan ehtiyat hissələri hanıslardır
Əyləc sistemitəhlükəsizlik baxımından avtomobilin ən vacib sistemlərindən biridir. Bu sistemdə yerləşən hissələr sürtünmə prinsipi ilə işlədiyi üçün tez aşınmaya məruz qalır. Əyləc qəlibləri istifadə zamanı ən sürətlə köhnələn hissələr sırasındadır. Əyləc diskləri zamanla incəlir və səthində deformasiyalar yaranır. Tez-tez ani əyləclər aşınma sürətini xeyli artırır. Əyləc sistemi mayesi öz xüsusiyyətlərini itirdikdə sistemin effektivliyi azalır. Şlanqlar uzun müddət istifadə edildikdə sərtləşə və çat verə bilər. Aşınmış əyləc hissələri səs-küy və titrəmə ilə özünü büruzə verir. Bu cür əlamətlər vaxtında müdaxilə edilmədikdə daha böyük risklər yaradır. Keyfiyyətsiz ehtiyat hissələri əyləc məsafəsini uzada bilər. Dağlıq və sıx şəhər şəraitində sürüş əyləc sisteminə əlavə yük yaradır. Buna görə də əyləc hissələrinin mütəmadi yoxlanılması vacibdir.
Asqı və sükan sistemində tez köhnələn hissələr
Asqı və sükan sistemi avtomobilin yol səthi ilə birbaşa əlaqədə olan əsas mexanizmlərdən ibarətdir. Bu səbəbdən yol şəraiti həmin sistemlərin aşınma sürətinə birbaşa təsir göstərir. Çuxurlu yollar amortizatorların daha tez sıradan çıxmasına səbəb olur. Yaylar uzunmüddətli yüklənmə nəticəsində elastikliyini itirir və avtomobilin balansı pozulur. Sükan ucluqları daimi hərəkət və vibrasiya səbəbindən zamanla boşluq yarada bilər. Şar birləşmələrinin aşınması sükanın dəqiqliyini azaldır və idarəetməni çətinləşdirir. Stabilizator rezinləri köhnəldikcə hərəkət zamanı səs-küy meydana çıxır. Asqı sistemində yaranan nasazlıqlar təkərlərin qeyri-bərabər aşınmasına yol açır. Avtomobilin normadan artıq yüklənməsi bu hissələrə əlavə təzyiq göstərərək köhnəlməni sürətləndirir. Aqressiv və sürətli sürmə tərzi aşınma prosesini daha da intensivləşdirir. Aşınmış asqı və sükan hissələri sürüş zamanı komfortu və stabilliyi azaldır. Buna görə də bu sistemlərin mütəmadi texniki baxımdan yoxlanılması vacib hesab olunur.
Elektrik və elektron sistemlərdə aşınmaya məruz qalan hissələr
Müasir avtomobillərdə elektrik və elektron sistemlər avtomobilin düzgün və stabil işləməsində əsas rol oynayır. Bu sistemlərdə yerləşən komponentlər həm mexaniki yüklənməyə, həm də temperatur dəyişikliklərinə davamlı olmalıdır. Akkumulyator istifadə müddəti artdıqca enerji saxlama qabiliyyətini tədricən itirir. Generator fasiləsiz işlədiyi üçün aşınmaya daha tez məruz qalır. Starter mühərriki tez-tez işə salınma zamanı əlavə yüklənmə ilə qarşılaşır və zamanla zəifləyir. Sensorlar toz, çirk və istilik dəyişikliklərinə qarşı olduqca həssasdır. Elektrik naqillərində yaranan oksidləşmə cərəyan ötürülməsini zəiflədir. Rütubət elektron blokların sıradan çıxma riskini artırır. Elektrik sistemində yaranan nasazlıqlar avtomobilin ümumi funksionallığına mənfi təsir göstərir. Gərginliyin qeyri-sabit olması digər sistemlərin düzgün işləməsinə mane ola bilər. Aşağı keyfiyyətli ehtiyat hissələri elektron problemlərin daha tez-tez yaranmasına səbəb olur. Bu səbəbdən elektrik və elektron sistemlərin mütəmadi olaraq yoxlanılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Təkər və şin qrupunda tez aşınan hissələr
Təkər və şinlər avtomobilin yol səthi ilə birbaşa əlaqədə olan ən vacib hissələrindən hesab olunur. Bu da onların digər komponentlərə nisbətən daha sürətli aşınmasına səbəb olur. Şinlərin köhnəlmə səviyyəsi əsasən sürücünün idarəetmə tərzi ilə bağlıdır. Aqressiv sürüş və tez-tez sürətlənmə şinlərin ömrünü azaldır. Balansı düzgün qurulmamış təkərlər qeyri-bərabər şəkildə aşınır. Təkər təzyiqinin normadan kənarda olması rezinin daha tez sıradan çıxmasına yol açır. Təkər rulmanları fasiləsiz fırlanma səbəbindən zamanla boşluq yaradır. Bu boşluqlar hərəkət zamanı səs-küy və titrəmə ilə özünü göstərir. Yolun keyfiyyəti təkərlərin istismar müddətinə birbaşa təsir edir. Kəskin manevrlər şinlərin kənar hissələrinin daha tez aşınmasına səbəb olur. Asqı sistemində yaranan nasazlıqlar təkər qrupuna əlavə gərginlik yaradır. Buna görə təkər və şinlərin vəziyyəti mütəmadi nəzarətdə saxlanılmalıdır.
Avtomobil salonunda tez aşınan detallar
Avtomobil salonunda yerləşən detallar intensiv istifadə səbəbindən tez aşınmağa meyilli olur. Sükan çarxı sürücü ilə ən çox təmasda olan hissələrdən biri olduğu üçün zamanla üzlüyü köhnəlir və estetik görünüşünü itirir. Oturacaqların mexanizmləri davamlı hərəkət nəticəsində zəifləyir və rahatlıq səviyyəsi azalır. Uzunmüddətli istifadədə oturacaq üzlüklərində cırıqlar və deformasiyalar yarana bilər. Pedallar daim basıldığı üçün sürtünməyə məruz qalır və tez köhnəlir. Mufta pedalı xüsusilə şəhər şəraitində sürüş zamanı daha sürətli aşınır. Salon daxilindəki düymələr və idarəetmə panelləri vaxt keçdikcə əvvəlki həssaslığını itirə bilər. Kondisioner və multimedia düymələri tez-tez istifadə olunduğu üçün sıradan çıxma riski daşıyır. Qapı tutacaqları da davamlı açılıb-bağlanma nəticəsində aşınmaya məruz qalır. Bu cür köhnəlmələr salonun funksionallığına mənfi təsir göstərir. Nəticədə avtomobilin daxili komfortu və istifadə rahatlığı azalır. Buna görə salon detallarının qorunması və vaxtında yenilənməsi vacib hesab olunur.
Aşınan ehtiyat hissələrini vaxtında dəyişməməyin fəsadları
Aşınan ehtiyat hissələrinin vaxtında dəyişdirilməməsi avtomobil üçün ciddi problemlər yarada bilər. İlk növbədə bu hal təhlükəsizlik risklərini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Xüsusilə əyləc və sükan sistemindəki nasazlıqlar qəza ehtimalını yüksəldir. Köhnəlmiş hissələr digər sağlam komponentlərə əlavə yük salır. Bu da zəncirvari şəkildə yeni nasazlıqların yaranmasına səbəb olur. Vaxtında dəyişdirilməyən hissələr avtomobilin yanacaq sərfiyyatını artırır. Mühərrik sistemində aşınma performansın azalmasına gətirib çıxarır. Sürüş zamanı yaranan səs-küy və titrəmə sürücü komfortunu azaldır. Uzun müddət gözardı edilən nasazlıqlar daha bahalı təmir işlərinə yol açır. Avtomobilin ümumi istismar müddəti bu səbəbdən qısalır. Texniki baxımdan zəif vəziyyətdə olan avtomobil ikinci əl bazarında dəyər itirir. Buna görə aşınan ehtiyat hissələrinin vaxtında dəyişdirilməsi həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan vacibdir.
