Gizli antifriz itkisini necə tapmaq olar?

Antifriz itkisi hər zaman açıq şəkildə görünmür. Bu da problemi vaxtında aşkar etməyi çətinləşdirir. Bəzən sürücü avtomobilini saxlayır, altına baxır, heç bir yaşlıq, damcı və ya iz görmür. Radiator sağlam görünür, şlanqlarda açıq sızma yoxdur, mühərrik bölməsi qurudur.
Amma buna baxmayaraq genişləndirici qabda antifriz səviyyəsi tədricən aşağı düşür. Sürücü bu vəziyyəti əvvəlcə ciddi qəbul etmir və sadəcə antifriz əlavə etməklə kifayətlənir. Lakin bu, problemin həlli deyil, yalnız müvəqqəti tədbirdir. Əsl səbəb aradan qaldırılmadıqca antifriz yenə azalacaq.
Bu cür gizli itkilər mühərrik üçün ciddi təhlükə yaradır. Çünki antifriz mühərrikin soyudulmasında əsas rol oynayır. Səviyyə aşağı düşdükcə soyutma sistemi öz funksiyasını tam yerinə yetirə bilmir. Nəticədə mühərrik normadan artıq qızır. Daxili hissələr zədələnir və uzun müddət bu vəziyyət davam edərsə, mühərrikdə geri dönüşü çətin olan nasazlıqlar yaranır. Buna görə də antifriz itkisinə laqeyd yanaşmaq olmaz və ilk əlamətlərdən etibarən səbəbi araşdırmaq lazımdır.
Antifriz avtomobilin soyutma sistemində dövr edən xüsusi mayedir. Onun əsas vəzifəsi mühərriki optimal temperaturda saxlamaqdır. Mühərrik işlədikcə yüksək temperatur yaranır. Bu istilik vaxtında azaldılmasa, mühərrikin hissələri zədələnə bilər. Antifriz bu istiliyi öz üzərinə götürür və radiator vasitəsilə çölə ötürür. Antifriz donmaya qarşı qoruyucu xüsusiyyətə malikdir. Soyuq havalarda su kimi donmur və sistemin içində buz əmələ gəlməsinin qarşısını alır. Antifriz tərkibində olan maddələr hesabına metal hissələri paslanmadan qoruyur. Bu da mühərrikin uzun müddət problemsiz işləməsinə kömək edir.
Bu məqalədə, gizli antifriz itkisini necə müəyyən etmək və düzgün həll yollarını tətbiq etməyi öyrənəcəksiniz.

Gizli antifriz itkisi nə deməkdir?

Gizli antifriz itkisi o zaman baş verir ki, avtomobilin soyutma sistemində antifriz səviyyəsi azalır. Lakin maşının altında, mühərrik bölməsində və ya yerə axan hər hansı maye izi görünmür. Sürücü baxır, hər yer qurudur. Amma genişləndirici qabda səviyyə tədricən aşağı düşür. Bu hal çox vaxt sürücünü çaşdırır. Çünki açıq sızma olmadığı üçün problemin haradan qaynaqlandığını anlamaq çətinləşir. Əslində isə antifriz ya çox kiçik sızma nöqtələrindən çıxaraq dərhal buxarlanır, ya da mühərrikin daxili hissələrinə keçərək orada yanır və ya digər mayelərlə qarışır. Bu tip itki təhlükəlidir, sürücü problemi gec aşkar edir. Bu müddət ərzində mühərrik kifayət qədər soyudulmur. Nəticədə mühərrikdə həddindən artıq qızma, daxili hissələrin zədələnməsi və bahalı təmir riskləri yaranır. Gizli itki uzun müddət davam edərsə, mühərrikin ömrü xeyli qısala bilər. Ona görə də antifriz səviyyəsinin səbəbsiz azalması heç vaxt normal hal kimi qəbul edilməməlidir.

Açıq və gizli itki arasındakı fərq

Açıq antifriz itkisi zamanı problem çox asan aşkar olunur. Maşının altına baxanda yaş ləkələr görünür. Mühərrik bölməsində yaşlıq hiss olunur, radiatorun və ya şlanqların ətrafında damcılar müşahidə edilir. Bu halda sürücü dərhal anlayır ki, haradasa sızma var və problemi tez tapmaq olur. Gizli itkidə isə vəziyyət tam fərqlidir. Heç bir yerdə maye izi yoxdur, maşının altı qurudur, radiator və borular vizual olaraq sağlam görünür. Amma buna baxmayaraq antifriz səviyyəsi azalır. Bu zaman sürücü çaşqın qalır və bəzən problemi əhəmiyyətsiz hesab edir. Əslində isə gizli itki daha təhlükəlidir. Çünki səbəbi tapmaq çətindir və problem uzun müddət davam edə bilər. Açıq itkidə sürücü tez reaksiya verir, gizli itkidə isə çox vaxt gecikir. Nəticədə mühərrik ciddi zərər görür.

Antifrizin gizli şəkildə itməsinin əsas səbəbləri

Antifrizin gizli şəkildə itməsinin bir neçə əsas səbəbi olur. Bu problemlər adətən birbaşa gözlə görünməyən hissələrdə baş verdiyi üçün sürücü tərəfindən dərhal aşkar edilmir. Soyutma sistemində çoxlu detallar var. Onların hər biri potensial risk mənbəyidir. Bəzi hallarda hissələrdə çox xırda çatlar yaranır, bəzi hallarda isə contalar öz funksiyasını itirir. Nəticədə antifriz ya mühərrik üzərində buxarlanır, ya da daxili hissələrə sızır. Bu səbəbləri düzgün tanımaq problemi tez tapmağa və vaxtında həll etməyə kömək edir.

Radiator çatları

Radiator avtomobilin soyutma sisteminin əsas hissələrindən biridir və daim yüksək temperatur və təzyiq altında işləyir. Zaman keçdikcə material yorulur, xüsusilə plastik və alüminium hissələrdə xırda çatlar yaranır. Bu çatlar çox vaxt gözlə görünmür. Antifriz bu mikro çatlar vasitəsilə çölə çıxır, lakin isti mühərrik üzərinə düşdüyü üçün dərhal buxarlanır və yerə damcılamır. Sürücü maşının altında heç nə görmür, amma səviyyə azalmağa davam edir. Radiatorun bu cür zədələnməsi adətən köhnə avtomobillərdə və keyfiyyətsiz antifriz istifadə edilən hallarda daha çox müşahidə olunur.

Şlanq və borulardakı mikro deşiklər

Soyutma sistemində çoxlu rezin şlanqlar və metal borular mövcuddur. Bu hissələr zamanla sərtləşir, elastikliyini itirir və üzərində xırda çatlar əmələ gəlir. Bəzi hallarda bu çatlar iynə ucu qədər olur və normal baxışla görünmür. Antifriz bu deşiklərdən çölə çıxır, amma mühərrikin isti səthi üzərinə düşdüyü üçün dərhal buxarlanır. Bu səbəbdən sürücü sızmanı hiss etmir. Şlanqların köhnəlməsi xüsusilə uzun müddət dəyişdirilməyən avtomobillərdə tez-tez rast gəlinən problemdir.

Termostat korpusu sızması

Termostat mühərrikin temperaturunu tənzimləyən vacib hissədir və antifriz birbaşa bu hissənin içindən keçir. Termostatın yerləşdiyi korpus adətən plastik və ya metal olur. Zamanla burada çatlar əmələ gələ bilər və ya conta öz sıxlığını itirə bilər. Mühərrik qızanda təzyiq artır və antifriz bu nöqtədən çölə çıxır. Lakin mühərrik isti olduğu üçün maye dərhal buxarlanır. Mühərrik soyuduqda isə sızma dayanır və iz qalmır. Bu da problemi aşkar etməyi çətinləşdirir.

Silindr başlığı problemi

Silindr başlığı contası mühərrikin ən vacib hissələrindən biridir. Bu conta sıradan çıxarsa, antifriz birbaşa yanma kamerasına keçə bilər. Bu zaman antifriz yanacaqla birlikdə yanır və eqzozdan ağ tüstü şəklində çıxır. Sürücü bəzən bunu adi tüstü kimi qəbul edir və ciddi problemdir. Antifriz mühərrikin içinə keçdikdə yağla qarışa bilər. Yağın keyfiyyətini azaldar və daxili hissələrə zərər verər. Bu problem vaxtında həll edilməzsə, mühərrikdə böyük zədələr yarana bilər.

Qızdırıcı radiatorun sızması

Salon üçün nəzərdə tutulmuş radiator da antifrizlə işləyir. Bu hissə panelin altında yerləşdiyi üçün sürücü birbaşa görə bilmir. Əgər burada sızma yaranarsa, ayaqaltı sahədə nəmlik hiss olunur və maşının içində şirin qoxu yayılır. Bəzi hallarda şüşələr içəridən buğlana bilər. Bu tip sızma çox vaxt sürücü tərəfindən fərq edilmir və uzun müddət davam edir. Nəticədə antifriz səviyyəsi tədricən azalır və mühərrik lazımi qədər soyudulmur.

Gizli antifriz itkisini necə müəyyən etmək olar?

Gizli antifriz itkisini müəyyən etmək üçün sürücünün diqqətli olması vacibdir. Çünki bu problem özünü açıq şəkildə göstərmir və çox vaxt təsadüfən aşkar edilir. Əsas məqsəd antifriz səviyyəsində baş verən dəyişiklikləri vaxtında görmək və avtomobildə yaranan qeyri-adi hallara diqqət yetirməkdir. Səviyyənin səbəbsiz azalması, mühərrikin tez-tez qızması, salon daxilində fərqli qoxuların yaranması kimi hallar gizli itkinin əsas xəbərçiləridir. Bu əlamətlər tək-tək görünə bilər və sürücü onları başqa problemlərlə səhv sala bilər. Amma bir neçə əlamət eyni vaxtda müşahidə olunursa, artıq soyutma sistemində problem olduğu dəqiqdir. Belə hallarda vaxt itirmədən yoxlama aparmaq və problemin mənbəyini tapmaq lazımdır. Erkən müdaxilə mühərriki ciddi zədələrdən qoruyur. Sonradan yaranacaq yüksək xərclərin qarşısını alır.

Antifriz səviyyəsini mütəmadi yoxlama

Antifriz səviyyəsinə mütəmadi baxmaq gizli itkinin ən sadə və effektiv aşkarlama üsuludur. Genişləndirici qabın üzərində minimum və maksimum göstəricilər olur. Səviyyə bu göstəricilər arasında olmalıdır. Əgər bir müddət sonra səviyyənin aşağı düşdüyünü görürsənsə və əlavə etdiyin antifriz qısa zamanda yenə azalırsa, deməli sistemdə problem var. Maşını düz yerdə saxlayıb mühərrik soyuduqdan sonra yoxlama aparmaq daha düzgün nəticə verir. Səviyyəni yalnız bir dəfə yoxlamaq kifayət etmir. Müəyyən aralıqlarla baxmaq lazımdır ki, azalma dinamikasını müşahidə edəsən. Əgər səviyyə stabil qalırsa, problem yoxdur. Amma azalma davam edirsə, gizli sızma ehtimalı yüksəkdir.

Yağ çubuğunu yoxlama

Yağ çubuğunu yoxlamaq da gizli antifriz itkisini aşkar etməyin vacib yollarından biridir. Mühərrik yağı normalda şəffaf və ya tünd rəngdə olur. Əgər yağ çubuğunu çıxaranda üzərində ağ rəngə çalan, südlü görünüşlü köpük görürsənsə, bu, antifrizlə yağın qarışdığını göstərir. Bu vəziyyət adətən silindr başlığı contası problemli olduqda baş verir. Antifriz yağ sisteminə daxil olur və yağın öz funksiyasını yerinə yetirməsinə mane olur. Bu isə mühərrikin daxili hissələri üçün ciddi təhlükə yaradır. Belə hal müşahidə olunarsa, avtomobili istifadə etməyə davam etmək tövsiyə edilmir. Çünki yağlar öz qoruyucu xüsusiyyətini itirir. Mühərrik sürətlə sıradan çıxa bilər. Bu əlamət gizli itkinin ən təhlükəli göstəricilərindən biridir.

Eqzoz tüstüsünə diqqət

Eqzozdan çıxan tüstünün rəngi də gizli antifriz itkisi haqqında məlumat verə bilər. Normal halda eqzozdan çıxan tüstü şəffaf olur və tez itir. Əgər eqzozdan davamlı şəkildə ağ tüstü çıxırsa və bu tüstü qalın olarsa, problem ola bilər. Xüsusilə mühərrik qızandan sonra bu tüstü azalmalı olduğu halda davam edirsə, diqqətli olmaq lazımdır. Ağ tüstü ilə yanaşı suya bənzər qoxu hiss olunursa, bu, antifrizin yanma kamerasına düşdüyünü göstərə bilər. Bu vəziyyət çox vaxt silindr başlığı contası ilə bağlı problemə işarə edir. Belə halda antifriz yanacaqla birlikdə yanır və eqzozdan çıxır. Səviyyə isə bu səbəbdən azalır. Bu əlamət də ciddi texniki problem sayılır və təcili yoxlama tələb edir.

Salon içində şirin qoxu

Avtomobil salonunda hiss olunan şirin qoxu da gizli antifriz itkisinə işarə edə bilər. Bu qoxu adətən qızdırıcı radiatorun sızması zamanı yaranır. Salon radiatoru panelin altında yerləşdiyi üçün sızma birbaşa gözlə görünmür. Amma antifriz salonun içinə yayıldığı üçün xüsusi bir qoxu əmələ gətirir. Bəzi hallarda ayaqaltı hissədə nəmlik hiss olunur və şüşələr içəridən buğlana bilər. Sürücülər bəzən bu qoxunu əhəmiyyətsiz hesab edir və diqqət yetirmir. Halbuki bu, soyutma sistemində problem olduğunu açıq şəkildə göstərir. Uzun müddət bu vəziyyət davam edərsə, antifriz səviyyəsi xeyli azalır. Mühərrik lazımi qədər soyudulmur.

Antifriz itkisi mühərrikə hansı zərərləri verir?

Antifriz itkisini kiçik problem kimi qəbul etmək böyük səhvdir. Çünki antifriz mühərrikin sağlam işləməsi üçün əsas mayelərdən biridir. Onun əsas vəzifəsi mühərriki optimal temperaturda saxlamaqdır. Antifriz azaldıqda soyutma sistemi öz funksiyasını tam yerinə yetirə bilmir. Bu isə mühərrikin daxilində temperaturun normadan artıq yüksəlməsinə səbəb olur. Nəticədə mühərrikin hissələri daha tez aşınır, contalar sıradan çıxır və metal detallarda deformasiya yaranır. Antifriz itkisi uzun müddət davam edərsə, mühərrikin ömrü xeyli qısalır. Sürücü bunu dərhal hiss etməyə bilər, amma zamanla maşının performansı zəifləyir, yanacaq sərfiyyatı artır və müxtəlif texniki problemlər ortaya çıxır. Bu səbəbdən antifriz itkisinə ciddi yanaşmaq və problemi vaxtında aradan qaldırmaq lazımdır.

Həddindən artıq qızma

Antifriz azalanda mühərrikin soyudulması zəifləyir. Nəticədə motor normadan artıq qızmağa başlayır. Bu hal xüsusilə uzun yol gedərkən, tıxaclarda və ya isti havalarda daha tez üzə çıxır. Mühərrik qızdıqca daxili hissələr genişlənir və bu, onların bir-birinə sürtünməsinə səbəb olur. Bu sürtünmə detalların tez aşınmasına gətirib çıxarır. Həddindən artıq qızma davam edərsə, silindr başlığı əyilə bilər, conta yanar və mühərrik yağı öz xüsusiyyətlərini itirər. Bəzi hallarda mühərrik tamamilə sıradan çıxa bilər və bu, çox bahalı təmir deməkdir. Bu səbəbdən temperatur göstəricisinə daim nəzarət etmək və normadan kənar dəyişiklikləri vaxtında görmək çox vacibdir.

Mühərrik içi paslanma

Antifriz yalnız soyutma funksiyası daşımır, eyni zamanda mühərrikin daxili hissələrini pasdan qoruyur. Keyfiyyətsiz antifriz istifadə edildikdə və ya səviyyə azaldıqda bu qoruyucu xüsusiyyət zəifləyir. Nəticədə metal hissələr rütubətlə təmasda qalır və zamanla paslanma prosesi başlayır. Paslanma mühərrikin daxili kanallarını daraldır, su dövranını zəiflədir və istiliyin düzgün paylanmasına mane olur. Bu isə yenidən qızma problemlərinə səbəb olur. Eyni zamanda paslanan hissələr daha tez sıradan çıxır və dəyişdirilməli olur. Bu da sürücü üçün əlavə xərc deməkdir. Antifrizin vaxtında dəyişdirilməməsi və səviyyəsinin aşağı düşməsi mühərrikin daxili quruluşuna ciddi zərər verir və avtomobilin ümumi etibarlılığını azaldır.

Antifriz itkisini necə aradan qaldırmaq olar?

Antifriz itkisini aradan qaldırmaq üçün ilk növbədə problemin dəqiq mənbəyi tapılmalıdır. Səbəb müəyyən edilmədən yalnız antifriz əlavə etmək müvəqqəti həll sayılır. Problem qısa müddət sonra yenidən ortaya çıxır. Əgər sızma radiator, şlanq, termostat korpusu və ya digər hissələrdədirsə, bu hissələr yoxlanmalı və zədələnmiş detallar təmir edilməli və ya dəyişdirilməlidir. Bəzi hallarda xırda çatlar xüsusi maddələrlə müvəqqəti bağlana bilər. Lakin bu üsul uzunmüddətli həll hesab olunmur. Ən düzgün yol problemi tam aradan qaldırmaqdır. Əgər silindr başlığı contasında problem varsa, bu artıq ciddi təmir tələb edir və mütəxəssis müdaxiləsi vacibdir. Problemi aradan qaldırdıqdan sonra sistem düzgün şəkildə havalandırılmalı və antifriz səviyyəsi normaya gətirilməlidir. Əks halda sistemdə hava qala bilər və bu da yenidən qızma problemlərinə səbəb olar. Ona görə də təmir işləri peşəkar şəkildə aparılmalıdır.

Detalların dəyişdirilməsi

Antifriz itkisinə səbəb olan detalların dəyişdirilməsi ən effektiv və etibarlı həll yoludur. Radiator üzərində çatlar varsa, onu bərpa etmək əvəzinə yenisi ilə əvəz etmək daha məqsədəuyğundur. Köhnəlmiş şlanqlar sərtləşdiyi üçün tez-tez çatlayır və sızma yaradır. Bu şlanqlar dəyişdirilməzsə problem təkrar-təkrar üzə çıxacaq. Contalar öz elastikliyini itirdikdə artıq sızmanı saxlaya bilmir. Bu halda conta mütləq dəyişdirilməlidir. Termostat korpusu və ya digər plastik hissələrdə çatlar varsa, onların da yenilənməsi vacibdir. Detallar dəyişdirilərkən keyfiyyətli ehtiyat hissələrindən istifadə etmək tövsiyə olunur. Çünki ucuz və keyfiyyətsiz hissələr qısa müddətdə yenidən problem yarada bilər. Dəyişdirmə prosesi düzgün aparılmazsa, sistemdə yenidən sızma riski qalır.

Keyfiyyətli antifriz seçimi

Antifriz seçimi də çox vacibdir. Ucuz və keyfiyyətsiz antifrizlər tərkibində kifayət qədər qoruyucu maddələr daşımır. Bu isə sistemdə paslanma, çöküntü və sızma riskini artırır. Keyfiyyətli antifriz mühərriki daha yaxşı qoruyur, temperaturu stabil saxlayır. Metal hissələrin korroziyadan zədələnməsinin qarşısını alır. Avtomobilin istehsalçısının tövsiyə etdiyi antifriz növündən istifadə etmək ən düzgün seçimdir. Rənginə görə deyil, texniki xüsusiyyətlərinə görə antifriz seçilməlidir. Düzgün seçilməmiş antifriz soyutma sisteminə zərər verə və contaların vaxtından əvvəl sıradan çıxmasına səbəb ola bilər. Ona görə də antifriz alarkən etibarlı markalara üstünlük vermək lazımdır.

Profilaktik tədbirlər

Antifriz itkisi ilə bağlı problemlərin qarşısını almağın ən yaxşı yolu vaxtında baxım və nəzarətdir. Sürücü avtomobilin texniki vəziyyətinə mütəmadi diqqət yetirməlidir. Soyutma sistemi ümumi baxım zamanı yoxlanmalı, şlanqların vəziyyəti, radiatorun təmizliyi və contaların möhkəmliyi nəzarətdə saxlanmalıdır. Bu tədbirlər sayəsində xırda problemlər vaxtında aşkar olunur və böyümədən aradan qaldırılır. Profilaktik yanaşma mühərrikin uzunömürlü olmasına kömək edir və gözlənilməz xərclərin qarşısını alır.

Müntəzəm baxım

Soyutma sistemi müəyyən aralıqlarla yoxlanmalıdır. Antifriz səviyyəsi, rəngi və ümumi vəziyyəti nəzarətdə saxlanmalıdır. Əgər antifriz rəngini dəyişibsə və ya çirkli görünürsə, dəyişdirilməsi tövsiyə olunur. Radiator qapağı, şlanqlar və birləşmə nöqtələri diqqətlə yoxlanmalıdır. Hər hansı yumşalma, sərtləşmə və ya çat müşahidə olunarsa, dərhal müdaxilə edilməlidir. Müntəzəm texniki baxım avtomobilin ümumi vəziyyətini yaxşı saxlayır və böyük nasazlıqların qarşısını alır.

Orijinal ehtiyat hissələri

Ehtiyat hissələri seçilərkən keyfiyyət əsas meyar olmalıdır. Saxta və keyfiyyətsiz hissələr qısa müddətdə sıradan çıxır və əlavə problemlər yaradır. Orijinal və etibarlı istehsalçıların məhsulları daha uzunömürlü olur və sistemlə tam uyğun işləyir. Bu cür hissələr düzgün quraşdırıldıqda sızma riskini minimuma endirir. Ucuz hissələr ilk baxışda sərfəli görünə bilər. La kin sonradan yaratdığı problemlər daha böyük xərclərə səbəb olur. Buna görə də avtomobil üçün hissə alarkən keyfiyyətə üstünlük vermək lazımdır.