Remen qırılarsa nə baş verər?

Avtomobil sürərkən hər şey qaydasında gedir, yol sakitdir, mühərrik normal işləyir. Birdən-birə avtomobil dayanır və mühərrik sönür. Heç bir xəbərdarlıq işığı yanmır. Paneldə xüsusi göstərici görünmür. Sürücü nə baş verdiyini anlamadan yolda qalır. Start verməyə çalışır, amma mühərrik reaksiya vermir. Bu vəziyyət bir çox hallarda remenin qırılması ilə bağlı olur. Remen qırıldıqda mühərrikin daxili mexanizmi işləməz hala gəlir və avtomobil hərəkət edə bilmir.
Remen mühərrikin ən vacib hissələrindən biridir. O, krank mili ilə paylayıcı mili arasında əlaqə yaradır. Bu iki detalın eyni vaxtda, uyğun şəkildə işləməsini təmin edir. Mühərrikdə porşenlər yuxarı-aşağı hərəkət edir, klapanlar isə açılıb bağlanır. Bu proseslərin hamısı dəqiq zamanlama ilə həyata keçirilməlidir. Əgər bu uyğunluq pozularsa, mühərrik normal işləyə bilməz. Remen bu sinxronluğu qoruyan əsas detal hesab olunur. O olmasa, mühərrikdə qarışıqlıq yaranar, yanma prosesi pozular və avtomobil gücünü itirər. Buna görə də remen sıradan çıxanda problem tək bir detal ilə məhdudlaşmır, bütün mühərrik sistemi risk altına düşür. Remenin sağlam vəziyyətdə olması avtomobilin stabil və problemsiz işləməsi üçün əhəmiyyətm kəsb edir.
Mühərrik işlədiyi zaman porşenlər silindr daxilində yuxarı və aşağı hərəkət edir. Klapanlar açılıb bağlanaraq yanacaq qarışığının silindrə daxil olmasını və yanmadan sonra qazların çıxmasını təmin edir. Bu proseslərin hamısı dəqiq ardıcıllıqla baş verməlidir. Əgər porşen yuxarı qalxanda klapan açıq qalarsa, mexaniki zədə yaranar. Buna görə də zamanlama mexanizmi çox həssas sistemdir. Remen bu mexanizmin düzgün işləməsinə nəzarət edir. O, krank mili ilə paylayıcı milin eyni ritmdə hərəkət etməsini təmin edir. Bu uyğunluq pozularsa, mühərrikdə ciddi problemlər baş verə bilər. Zamanlama mexanizmi düzgün işlədikdə mühərrik sakit, stabil və güclü şəkildə fəaliyyət göstərir.
Bu məqalədə, oxucu remen qırılmasının mühərrik üçün nə qədər təhlükəli olduğunu və vaxtında dəyişməyin nə üçün vacib olduğunu anlayacaq.

Remen qırılarsa nə baş verər?

Remen qırıldığı anda mühərrikin içində balans tamamilə pozulur. Krank mili fırlanmağa davam edir, amma paylayıcı mil dayanır. Bu isə porşenlə klapanların artıq uyğun vaxtda hərəkət etməməsi deməkdir. Yəni mexanizmdə ciddi uyğunsuzluq yaranır. Nəticədə mühərrik daxilində metal hissələr bir-biri ilə düzgün olmayan anda təmas edir. Bu vəziyyət çox vaxt ağır mexaniki zədələrlə nəticələnir. Remenin qırılması bəzən saniyələr içində mühərriki sıradan çıxara bilər. Avtomobil hərəkət zamanı birdən dayanır və sürücü heç bir xəbərdarlıq olmadan problemlə üzləşir. Bu, yolda təhlükəli vəziyyət yarada, qəza riskini artıra bilər. Ona görə də remen qırılması adi texniki nasazlıq deyil, ciddi təhlükə siqnalıdır.

Mühərrikin ani dayanması

Remen qırılan kimi mühərrik dərhal sönür. Avtomobilin hərəkətdə olub-olmamasından asılı olmayaraq, bir anda güc itir və dayanır. Sükan ağırlaşa bilər, əyləc sistemi əvvəlki kimi reaksiya verməyə bilər. Bu isə sürücü üçün stresli və riskli vəziyyətdir. Start vermək istəyəndə mühərrik ya ümumiyyətlə işə düşmür, ya da çox zəif reaksiya göstərir. Sürücü nə baş verdiyini anlamadan yolda qalır. Əksər hallarda problem məhz remenin qırılması ilə bağlı olur. Bu vəziyyətdə avtomobili zorla işə salmağa çalışmaq vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Çünki daxildə artıq mexaniki zədələr yaranmış ola bilər. Belə halda ən doğru qərar avtomobili dayandırmaq və ustaya müraciət etməkdir.

Porşen və klapan toqquşması

Remen qırıldıqdan sonra porşenlər hərəkət etməyə davam edir, amma klapanlar artıq düzgün vaxtda açılıb-bağlanmır. Nəticədə porşen yuxarı qalxdığı anda klapan açıq qala bilər. Bu zaman iki metal hissə bir-birinə çırpılır. Bu toqquşma çox güclü olur və ciddi zədələr yaradır. Klapanlar əyilə, porşenlərin üst hissəsi zədələnə bilər. Bəzən hətta silindr başlığında çatlar əmələ gələ bilər. Bu zədələr mühərrikin normal işləməsini mümkünsüz edir. Belə vəziyyətdə artıq sadəcə remeni dəyişməklə problem həll olunmur. Mühərrikin sökülməsi və daxili hissələrin təmir olunması tələb olunur. Bu isə həm vaxt aparır, həm də yüksək xərc deməkdir.

Mexaniki zədələr

Porşen və klapan toqquşması nəticəsində yaranan zədələr çox ağır olur. Klapanlar əyildiyi üçün artıq silindri tam bağlaya bilmir və kompressiya itir. Bu isə mühərrikin gücünün azalmasına və düzgün işləməməsinə səbəb olur. Porşenlərin üzərində çatlar, əyilmələr və hətta deşiklər yarana bilər. Silindr başlığında deformasiya baş verə bilər ki, bu da əlavə problemlər doğurur. Bəzən paylayıcı mil və digər mexaniki hissələr də zədələnir. Bu cür zədələr artıq böyük təmir tələb edir. Mühərrikin demək olar ki, yarısı sökülməli olur. Usta bütün hissələri yoxlayır, sıradan çıxan detalları dəyişir. Bu proses həm bahalı, həm də uzun çəkən təmirdir. Ona görə də remenin vaxtında dəyişdirilməsi bu cür ağır problemlərin qarşısını almaq üçün çox vacibdir.

Klapanların əyilməsi təhlükəsi

Remen qırıldıqdan sonra yaranan ən ciddi problemlərdən biri klapanların əyilməsidir. Bu vəziyyət artıq sadə və ucuz təmir mərhələsindən çıxır. Böyük xərclərə və uzun müddətli texniki işlərə səbəb olur. Klapanlar mühərrikin daxilində yanacaq qarışığının silindrə daxil olmasını və yanmadan sonra qazların çıxmasını təmin edən əsas hissələrdir. Əgər bu hissələr əyilərsə, artıq öz funksiyasını normal yerinə yetirə bilməz. Bu zaman mühərrik gücünü itirir, titrəmə yaranır və avtomobil stabil işləməz hala gəlir. Klapanların əyilməsi həm mühərrikin performansını azaldır, həm də digər hissələrin sıradan çıxmasına zəmin yaradır. Çünki problem yalnız bir detal ilə bitmir, zəncirvari şəkildə başqa hissələr də zərər görə bilər. Klapan əyilməsi avtomobil sahibləri üçün ən qorxulu ssenarilərdən biri hesab olunur. Təmir prosesi uzun çəkir, mühərrik sökülü. Detallı yoxlama aparılır və bir çox ehtiyat hissəsinin dəyişdirilməsi tələb olunur.

Klapan əyilməsi nə deməkdir

Klapan normal halda tam düz vəziyyətdə bağlanmalı və silindri tam kip saxlamalıdır. Bu, yanma prosesinin düzgün getməsi üçün vacib şərtdir. Klapan əyildikdə isə artıq silindr boşluğunu tam bağlaya bilmir. Nəticədə sızma yaranır və kompressiya azalır. Kompressiya itkisi mühərrikin gücünün azalmasına, yanacağın tam yanmamasına və avtomobilin zəif işləməsinə səbəb olur. Sürücü qaz verdikdə avtomobil gec reaksiya verə bilər. Dartma azalır və mühərrik qeyri-stabil işləyir. Bəzi hallarda avtomobil ümumiyyətlə işə düşmür. Klapan əyilməsi tək bir klapanla məhdudlaşmaya bilər. Bir neçə klapan eyni anda zədələnə bilər. Bu isə problemi daha da ağırlaşdırır. Belə vəziyyətdə mühərrikin üst qapağı açılır. Klapanlar çıxarılır və yeniləri ilə əvəz olunur. Bu proses həm vaxt aparır, həm də əlavə xərc yaradır.

Hansı mühərriklərdə risk daha yüksəkdir?

Bəzi mühərriklərdə klapanların əyilmə riski daha yüksək olur. Xüsusilə interferens tipli mühərriklər bu baxımdan təhlükəlidir. Bu tip mühərriklərdə porşenlə klapan arasında məsafə çox azdır. Normal şəraitdə bu hissələr bir-birinə toxunmur. Amma remen qırıldıqda zamanlama pozulur və toqquşma baş verir. Bu zaman klapanların əyilməsi qaçılmaz olur. Bu cür mühərriklərdə remenin vaxtında dəyişdirilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır. Çünki gecikmə birbaşa ciddi mexaniki zədələrlə nəticələnir. Digər tip mühərriklərdə isə porşenlə klapan arasında boşluq daha çox olur. Bəzi hallarda remen qırılsa belə ciddi zədə baş verməyə bilər. Amma bu, riskin tam olmadığı anlamına gəlmir. Hər bir halda remen qırılması təhlükəli vəziyyətdir və mühərrik üçün ciddi risk yaradır.

Remen qırılmasının əsas səbəbləri

Remenin qırılmasının bir neçə əsas səbəbi var. Bunların böyük əksəriyyəti sürücünün diqqətsizliyi ilə bağlıdır. Ən çox rast gəlinən səbəb vaxtında dəyişdirilməməsidir. Bir çox sürücü remenin nə qədər vacib detal olduğunu dərk etmir və dəyişmə intervalına əməl etmir. Kefiyyətsiz ehtiyat hissələri risk yaradır. Ucuz məhsullar tez sıradan çıxır və gözlənilmədən qırılır. Digər səbəb isə mühərrikdə yağ sızması və kənar təsirlərdir. Bu faktorlar remenin materialını zəiflədir və onun ömrünü qısaldır. Bütün bu səbəblər bir araya gəldikdə, remenin qırılması qaçılmaz olur. Ona görə də sürücülər bu detallara xüsusi diqqət yetirməlidir.

Vaxtında dəyişdirilməməsi

İstehsalçılar adətən remenin 60-100 min kilometr arası dəyişdirilməsini tövsiyə edirlər. Bu interval avtomobilin modelinə və mühərrikin quruluşuna görə dəyişə bilər. Amma bir çox sürücü bu göstəricilərə ciddi yanaşmır və remeni dəyişdirməyi gecikdirir. Nəticədə köhnəlmiş, çatlamış və zəifləmiş remen bir anda qırıla bilər. Remen gözlə görünən şəkildə həmişə sıradan çıxmır. Bəzən xarici görünüşü normal olsa belə daxili lifləri zəifləyir. Yalnız vizual baxış kifayət etmir. Müəyyən kilometrdən sonra dəyişdirilməlidir. Vaxtında dəyişdirilən remen böyük xərclərin qarşısını alır və mühərrikin uzunömürlü işləməsini təmin edir.

Keyfiyyətsiz ehtiyat hissələri

Ucuz və keyfiyyətsiz remenlər qısa müddət ərzində sıradan çıxır. Belə məhsullar adətən zəif materialdan hazırlanır. Yüksək temperatur, gərginlik qarşısında dayanıqlı olmur. Sürücü ilk baxışda qənaət etdiyini düşünsə də, sonradan böyük xərc ilə üzləşir. Çünki keyfiyyətsiz remen qırıldıqda yalnız özü deyil, digər mexaniki hissələr də zədələnir. Bu isə təmir xərclərini bir neçə dəfə artırır. Orijinal və ya keyfiyyətli markalara üstünlük vermək uzun müddətli baxım üçün daha sərfəlidir. Çünki bu cür hissələr daha davamlı olur və təhlükəsizlik baxımından etibarlıdır.

Yağ sızması və kənar təsirlər

Mühərrikdə yağ sızması remen üçün ciddi təhlükə yaradır. Yağ remenin üzərinə düşdükdə onun materialı yumşalır və möhkəmliyini itirir. Nəticədə remen daha tez köhnəlir və qırılma riski artır. Toz, kir və digər çirklər də remenin səthinə yapışaraq onun işinə mənfi təsir göstərir. Gərginlik roliklərinin nasazlığı da remenin düzgün işləməməsinə səbəb ola bilər. Bu cür problemlər vaxtında aradan qaldırılmasa, remenin ömrü xeyli qısalır. Ona görə də mühərrikdə hər hansı sızma və ya qəribə səs müşahidə edildikdə dərhal ustaya müraciət etmək vacibdir. Bu, gələcəkdə daha böyük problemlərin qarşısını almağa kömək edər.

Remen qırılmasının əlamətləri

Remenin qırılması adətən birdən-birə baş versə də, bir çox hallarda öncədən xəbər verən əlamətlər olur. Sürücülərin çoxu bu siqnalları vaxtında fərq etmir və ya ciddi qəbul etmir. Halbuki mühərrik özündə yaranan problemi müxtəlif yollarla göstərir. Əgər avtomobildə əvvəllər olmayan səslər eşidilməyə başlayıbsa, titrəmə artıbsa və mühərrikin işi qeyri-sabit hala düşübsə, bu artıq diqqət tələb edən vəziyyətdir. Remen köhnəldikcə elastikliyini itirir, səthində çatlar əmələ gəlir. Bu da işləmə zamanı səslərə səbəb olur. Bu mərhələdə vaxtında müdaxilə olunarsa, böyük problemlərin qarşısını almaq mümkündür. Lakin sürücü bu əlamətləri görməzdən gələrsə, nəticə çox ağır ola bilər. Remen qırıldıqda artıq gec olur və mühərrikdə ciddi zədələr yaranır. Ona görə də hər bir dəyişiklik diqqətlə izlənilməlidir.

Səs-küy və titrəmə

Mühərrikdən gələn qəribə səslər çox vaxt ilk xəbərdarlıq əlamətidir. Bu səslər vıyıltı, cırıltı və ya davamlı uğultu şəklində ola bilər. Remen köhnəldikdə və ya gərginlik düzgün olmadıqda belə səslər yaranır. Avtomobilin titrəməsi də müşahidə oluna bilər. Sükan və kuzov əvvəlkindən daha çox silkələnirsə, bu da mexaniki problemin göstəricisidir. Sürücü bəzən bunu yolun vəziyyəti ilə əlaqələndirir. Əslində səbəb mühərrikdə ola bilər. Səs və titrəmə artdıqca, remenin qırılma ehtimalı da yüksəlir. Bu mərhələdə ustaya müraciət etmək ən düzgün qərardır. Çünki vaxtında yoxlama aparılsa, sadəcə remenin dəyişdirilməsi ilə məsələ həll oluna bilər. Əks halda isə xərclər dəfələrlə arta bilər.

Avtomobilin birdən dayanması

Remen qırılmasının ən təhlükəli əlaməti avtomobilin qəfil dayanmasıdır. Bu vəziyyət xüsusilə hərəkət zamanı baş verdikdə çox risklidir. Avtomobil bir anda gücünü itirir. Sürət azalır və mühərrik sönür. Sürücü sükanı çevirməkdə və əyləci sıxmaqda çətinlik çəkə bilər. Bu isə yolda qəza riskini artırır. Avtomobil dayandıqdan sonra start vermək istədikdə mühərrik ya işə düşmür, ya da çox zəif reaksiya verir. Bu zaman artıq böyük ehtimalla remen qırılmış olur. Belə vəziyyətdə avtomobili zorla işə salmağa çalışmaq düzgün deyil. Çünki daxildə mexaniki zədələr yarana bilər və vəziyyət daha da ağırlaşar. Ən yaxşısı avtomobili dayandırıb texniki yardım çağırmaqdır.

Qırılma sonrası mümkün zərərlər

Remen qırıldıqdan sonra yaranan zərərlər mühərrikin tipindən və qırılma anındakı vəziyyətdən asılıdır. Bəzən yalnız remen və bir neçə köməkçi detal dəyişdirilməklə problem aradan qalxır. Amma çox hallarda mühərrik ciddi zədələnir və sökülməsi tələb olunur. Bu zaman usta bütün daxili hissələri yoxlayır. Hansı detallarda problem olduğunu müəyyən edir. Klapanlar, porşenlər, silindr başlığı və digər mexaniki hissələr zədələnmiş ola bilər. Bu cür təmir həm uzun çəkir, həm də xərclidir. Sürücü bir neçə gün, bəzən hətta həftələrlə avtomobilsiz qala bilər. Ona görə də remenin qırılmasını yüngül problem kimi qiymətləndirmək olmaz. Bu, mühərrikin gələcəyini risk altına alan ciddi nasazlıqdır.

Silindr başlığının zədələnməsi

Remen qırıldıqdan sonra porşen və klapan toqquşması silindr başlığına da zərər verə bilər. Bu hissədə çatlar, əyilmələr və deformasiyalar yarana bilər. Silindr başlığı mühərrikin ən vacib hissələrindən biridir və onun sıradan çıxması böyük problem deməkdir. Bu hissə zədələndikdə artıq yalnız detalları dəyişməklə kifayətlənmək olmur. Bəzən silindr başlığının tam təmiri və ya dəyişdirilməsi tələb olunur. Bu isə həm yüksək xərc, həm də uzun müddətli iş deməkdir. Silindr başlığında yaranan problem soyutma sisteminə də təsir edə bilər. Mühərrikin tez qızmasına səbəb ola bilər. Bu da əlavə risk yaradır və vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.

Porşenlərin sıradan çıxması

Porşenlər remen qırıldıqdan sonra ən çox zədələnən hissələrdən biridir. Toqquşma zamanı porşenin üst hissəsində çatlar yarana, hətta deşik əmələ gələ bilər. Bəzi hallarda porşen əyilir və artıq silindr daxilində düzgün hərəkət edə bilmir. Bu isə mühərrikin tam gücünü itirməsinə səbəb olur. Porşen zədələndikdə adətən dəyişdirilməsi tələb olunur. Bu proses mühərrikin sökülməsini və yenidən yığılmasını tələb edir. Nəticədə təmir həm uzun çəkir, həm də baha başa gəlir. Porşen problemi vaxtında həll olunmazsa, digər hissələr də zərər görə bilər və vəziyyət daha da ağırlaşar. Buna görə də remen qırıldıqdan sonra avtomobili işlətməyə davam etmək qətiyyən məsləhət görülmür.

Təmir prosesi necə aparılır?

Remen qırıldıqdan sonra təmir prosesi mərhələli şəkildə həyata keçirilir və bu iş tələsik görülməməlidir. İlk olaraq avtomobil ustaya aparılır və mühərrik söndürülmüş vəziyyətdə yoxlanılır. Usta əvvəlcə vizual baxış keçirir. Sonra isə mühərrikin daxili vəziyyətini anlamaq üçün daha detallı yoxlamalara başlayır. Çünki remen qırıldıqdan sonra zərərin miqyası hər avtomobildə fərqli ola bilər. Bəzən yalnız bir neçə detal zədələnir. Bəzən isə mühərrikin əsas hissələri sıradan çıxır. Buna görə də təmirə başlamazdan əvvəl dəqiq diaqnoz qoyulmalıdır. Əks halda lazımsız hissələr dəyişdirilə bilər. Bu da əlavə xərc yaradar. Düzgün aparılan yoxlama həm vaxt itkisinin qarşısını alır, həm də sürücünün büdcəsini qoruyur. Təmir prosesində ustanın təcrübəsi və diqqəti çox önəmlidir. Çünki kiçik bir səhv gələcəkdə daha böyük problemlərə səbəb ola bilər.

Diaqnostika mərhələsi

Diaqnostika mərhələsi təmirin ən vacib hissəsidir. Bu mərhələdə usta mühərrikin real vəziyyətini müəyyən edir. İlk olaraq kompressiya ölçülür. Kompressiya aşağıdırsa, bu artıq daxildə klapan və ya porşen problemi olduğuna işarədir. Daha sonra silindr başlığı açılır və klapanların vəziyyəti yoxlanılır. Əyilmiş, çatlamış və ya zədələnmiş hissələr müəyyən edilir. Usta porşenlərin üst hissəsinə də baxır, hər hansı zədə olub-olmadığını yoxlayır. Paylayıcı mil və digər mexaniki hissələr də nəzarətdən keçirilir. Bu mərhələdə tələsmək olmaz. Çünki gözə görünməyən kiçik çatlar belə sonradan böyük problem yarada bilər. Dəqiq aparılan diaqnostika düzgün təmir planının qurulmasına kömək edir. Bu da həm vaxt, həm də maddi baxımdan sürücü üçün daha sərfəli olur.

Təmir və ehtiyat hissələrinin dəyişimi

Diaqnostikadan sonra zədələnmiş hissələr müəyyən edilir və təmir mərhələsinə başlanılır. Ən çox dəyişdirilən hissələr klapanlar olur. Əyilmiş və ya sıradan çıxmış klapanlar yeniləri ilə əvəz olunur. Mütləq şəkildə yeni remen quraşdırılır. Çünki köhnə remendən istifadə etmək təhlükəlidir. Gərginlik rolikləri və digər köməkçi hissələr də dəyişdirilir. Bu detallar da köhnəlibsə, yeni remenin ömrü qısa ola bilər. Bəzi hallarda porşenlərin dəyişdirilməsi də tələb olunur. Əgər silindr başlığı zədələnibsə, onun təmiri və ya tam dəyişdirilməsi aparılır. Bütün bu işlər dəqiqliklə görülməlidir. Hər bir detal yerinə düzgün şəkildə quraşdırılmalıdır. Əks halda mühərrik yenidən problem yarada bilər. Təmir bitdikdən sonra avtomobil test olunur və mühərrikin normal işlədiyinə əmin olunur.

Remenin vaxtında dəyişdirilməsinin önəmi

Remenin vaxtında dəyişdirilməsi mühərrikin sağlamlığı üçün çox vacibdir. Bir çox sürücü bu detalı əhəmiyyətsiz hesab edir. Ancaq reallıq tam fərqlidir. Remen qırıldıqda yaranan zərərlər çox böyük ola bilər. Halbuki vaxtında dəyişdirilən remen bu riskləri minimuma endirir. İstehsalçının göstərdiyi intervala əməl etmək mühərrikin uzunömürlü işləməsinə kömək edir. Bu, həm təhlükəsizlik , həm də maddi baxımdan çox önəmlidir. Çünki remenin dəyişdirilməsi nisbətən ucuz başa gəlir. Amma qırıldıqdan sonra yaranan təmir xərcləri çox yüksək olur. Buna görə də sürücülər bu məsələyə ciddi yanaşmalıdır. Vaxtında dəyişdirilən remen mühərrikin stabil işləməsini təmin edir. Gözlənilməz problemlərin qarşısını alır.

Profilaktik baxımın faydaları

Profilaktik baxım avtomobilin uzun müddət problemsiz işləməsi üçün vacibdir. Bu baxım zamanı remen, roliklər və digər mexaniki hissələr yoxlanılır. Əgər hər hansı aşınma və ya zəifləmə müşahidə olunarsa, vaxtında dəyişdirilir. Bu yanaşma böyük xərclərin qarşısını alır. Çünki problem böyümədən həll olunur. Profilaktik baxım həm sürücünün təhlükəsizliyini artırır, həm də avtomobilin performansını qoruyur. Mühərrikin gözlənilməz şəkildə dayanma riski azalır. Sürücü yolda qalmaq təhlükəsindən xilas olur. Buna görə də avtomobilə mütəmadi texniki baxış etdirmək çox vacibdir. Bu, gələcəkdə həm vaxt, həm də pul itkisinin qarşısını alır və sürücüyə rahatlıq verir.