Euro 4, 5 və 6 arasında olan ekoloji standartların fərqləri nədən ibarətdir?

Avtomobil sürürük, həyatımızda ondan asılıyıq, amma çox vaxt onun ətraf mühitə necə təsir etdiyini düşünmürük. Maşın bizi bir yerdən başqa yerə aparır. Amma hər dəfə mühərriki işə salanda atmosferə müxtəlif zərərli qazlar buraxılır. Bu qazlar havanı çirkləndirir, insan sağlamlığına və təbiətə mənfi təsir göstərir.
Euro standartlarının əsas məqsədi avtomobillərin buraxdığı zərərli maddələrin miqdarını azaltmaqdır. Hər yeni standart əvvəlkindən daha sərt qaydalar tətbiq edir. Nəticədə istehsalçılar mühərrik texnologiyalarını yeniləməyə, daha təmiz işləyən avtomobillər hazırlamağa məcbur qalırlar. Bu proses həm ekoloji baxımdan, həm də insan sağlamlığı üçün çox önəmlidir.
Zaman keçdikcə texnologiya inkişaf etdi və daha təmiz mühərriklər istehsal etmək mümkün oldu. Bunun nəticəsində Euro 2, Euro 3, daha sonra isə Euro 4, Euro 5 və Euro 6 standartları tətbiq olundu. Hər yeni standart əvvəlkindən daha sərt qaydalarla fərqlənir.
Bu proses təkcə yeni avtomobillərə yox, həm də ehtiyat hissələri bazarına təsir göstərdi. Çünki yeni standartlara uyğun mühərriklər üçün fərqli texniki hissələr tələb olunur. Bu da servis xidmətlərində və ehtiyat bazarında dəyişikliklərə səbəb oldu.
Bu məqalədə, bu məqalədən Euro 4, 5 və 6 standartlarının fərqlərini, hansı daha ekoloji olduğunu və avtomobil seçərkən nəyə diqqət etməli olduqlarını öyrənəcəksiniz.

Euro 4 standartı nədir?

Euro 4 standartı 2005-ci ildən etibarən tətbiq olunmağa başlayıb. Avtomobillərin ətraf mühitə təsirini azaltmaq məqsədi daşıyır. Bu mərhələdə əsas hədəf avtomobillərin egzoz qazları vasitəsilə havaya buraxdığı zərərli maddələrin miqdarını məhdudlaşdırmaq olub. Xüsusilə karbonmonoksid, azot oksidləri və digər toksik qazlar üçün konkret limitlər müəyyən edilib. Bu limitlər sayəsində avtomobillər əvvəlki standartlarla müqayisədə daha təmiz işləməyə başlayıb. Euro 4 standartının tətbiqi ilə istehsalçılar mühərrik texnologiyalarını yeniləməyə məcbur qalıb. Yanma prosesini daha səmərəli hala gətiriblər. Bu da həm ekoloji baxımdan, həm də sürücülər üçün daha stabil avtomobil istifadəsi deməkdir. Euro 4 dövründə avtomobil bazarında ciddi dəyişikliklər baş verib. Daha müasir modellər ön plana çıxmağa başlayıb. Bu standart həm benzin, həm də dizel mühərriklər üçün ayrı-ayrı qaydalar müəyyən etdiyi üçün hər iki növ nəqliyyat vasitəsində əhəmiyyətli yeniliklərə səbəb olub.

Euro 4 texniki tələbləri

Euro 4 standartında benzin və dizel mühərriklər üçün fərqli texniki tələblər mövcuddur. Benzin mühərriklərində karbonmonoksid və hidrokarbonların miqdarı ciddi şəkildə azaldılıb. Dizel mühərriklərində isə əsas diqqət azot oksidlərinin və bərk hissəciklərin məhdudlaşdırılmasına yönəlib. Bu məqsədlə mühərrik idarəetmə sistemləri təkmilləşdirilib. Yanacağın püskürmə prosesi daha dəqiq hala gətirilib. Katalitik konvertorların keyfiyyəti artırılıb və onların təsir gücü yüksəldilib.
Texniki baxımdan avtomobillərdə daha həssas sensorlar quraşdırılıb. Mühərrikin işləmə göstəriciləri davamlı nəzarətdə saxlanılıb. Yanacağın yanma prosesi optimallaşdırılıb. Bu da havaya buraxılan zərərli qazların miqdarını minimum səviyyəyə endirməyə kömək edib. Xüsusilə dizel mühərriklərində yanma kamerasının quruluşu dəyişdirilib. Daha təmiz işləmə prinsipi tətbiq olunub. Bütün bu texniki yeniliklər nəticəsində Euro 4 standartına uyğun avtomobillər əvvəlki modellərlə müqayisədə daha ekoloji və stabil işləyən nəqliyyat vasitələrinə çevrilib.

Euro 4-ün üstünlükləri

Euro 4 standartının ən böyük üstünlüyü ətraf mühitə buraxılan zərərli qazların miqdarının azalmasıdır. Bu, şəhər havasının daha təmiz olmasına müsbət təsir göstərir. İnsan sağlamlığı baxımından da bu standartın rolu böyükdür. Çünki tənəffüs yollarına zərər verən maddələrin azalması müxtəlif xəstəliklərin qarşısının alınmasına kömək edir.
Euro 4 standartına uyğun avtomobillərdə mühərrikin işləmə sabitliyi artıb. Yanma prosesi daha səmərəli olduğu üçün avtomobilin performansı daha stabil olur. Yanacaq sərfiyyatı əvvəlki modellərlə müqayisədə nisbətən azalıb. Bu da sürücülər üçün maddi baxımdan üstünlük yaradır. Avtomobil istehsalçıları bu standartı yerinə yetirmək üçün mühərrik texnologiyalarını yenilədiyindən, bazara çıxan modellər daha müasir və etibarlı olub.
Euro 4 standartı həm də avtomobil bazarında keyfiyyətli modellərin artmasına səbəb olub. Sürücülər daha az səs-küy yaradan, daha az tüstü çıxaran nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməyə başlayıblar. Bu da ümumi sürüş komfortunu artırıb.

Euro 4-ün çatışmazlıqları

Bütün üstünlüklərinə baxmayaraq, Euro 4 standartı hazırkı tələblərlə müqayisədə artıq köhnəlmiş hesab olunur. Bu standart üzrə icazə verilən emissiya limitləri müasir ekoloji tələblərə uyğun gəlmir. Bu səbəbdən Euro 4 avtomobillər Euro 5 və Euro 6 modelləri ilə müqayisədə daha çox zərərli qaz buraxır.
Digər bir çatışmazlıq isə ondan ibarətdir ki, bu standartda istifadə olunan texnologiyalar artıq köhnə nəsil hesab olunur. Yeni avtomobillərdə tətbiq edilən müasir filtrasiya və təmizləmə sistemləri Euro 4 modellərində mövcud deyil. Bu isə həm ekoloji baxımdan, həm də gələcək məhdudiyyətlər baxımından problem yarada bilər.
Bir çox ölkələrdə artıq Euro 4 standartına uyğun avtomobillərin böyük şəhərlərdə istifadəsinə məhdudiyyətlər tətbiq edilir. Bu da belə avtomobillərin bazar dəyərinin azalmasına səbəb olur. Sürücülər üçün servis və ehtiyat hissələri məsələsində də çətinliklər yarana bilər, çünki texnologiya köhnəldikcə uyğun hissələrin tapılması çətinləşir.

Euro 5 standartı nədir?

Euro 5 standartı 2009-cu ildən etibarən tətbiq olunmağa başlayıb. Əvvəlki mərhələ ilə müqayisədə daha sərt ekoloji tələblər müəyyən edib. Bu standartın əsas məqsədi avtomobillərin havaya buraxdığı zərərli maddələrin miqdarını daha da azaltmaq olub. Dizel mühərrikli avtomobillərdə his hissəcikləri və tüstü ilə bağlı ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Bu dəyişikliklər nəticəsində istehsalçılar mühərrik sistemlərini yenidən qurmağa, yanma prosesini daha təmiz və səmərəli hala gətirməyə məcbur qalıblar.
Euro 5 standartının tətbiqi ilə avtomobil bazarında əhəmiyyətli dəyişikliklər baş verib. Yeni istehsal olunan nəqliyyat vasitələri daha az tüstü çıxaran, daha stabil işləyən və ətraf mühitə daha az zərər verən modellərlə əvəz olunmağa başlayıb. Bu standart həm benzin, həm də dizel mühərriklərinə şamil olunur və hər iki növ üçün fərqli emissiya limitləri müəyyən edilib. Nəticədə şəhər havasının çirklənmə səviyyəsinin azalmasına müsbət təsir göstərilib və insan sağlamlığı baxımından daha təhlükəsiz mühit formalaşmağa başlayıb.

Euro 5 texniki tələbləri

Euro 5 standartının ən əsas texniki yeniliyi hissəcik filtrlərinin məcburi tətbiq olunmasıdır. Bu filtrlər egzoz qazlarında olan bərk hissəcikləri tutaraq havaya çıxmasının qarşısını alır. Nəticədə dizel avtomobillərindən çıxan qara tüstü xeyli dərəcədə azalır.
Bundan əlavə, mühərriklərin idarəetmə sistemləri təkmilləşdirilib, yanacaq püskürtmə prosesi daha dəqiq və nəzarətli hala gətirilib. Sensorlar vasitəsilə mühərrikin fəaliyyəti davamlı olaraq izlənilir. Optimal işləmə rejimi qorunur. Katalitik konvertorların effektivliyi artırılıb. Onların təmizləmə qabiliyyəti yüksəldilib.
Texniki baxımdan avtomobillərdə daha güclü filtrasiya sistemləri quraşdırılıb. Eqzoz qazlarının tərkibi ciddi nəzarət altına alınıb. Bu tələblər nəticəsində Euro 5 standartına uyğun avtomobillər əvvəlki modellərlə müqayisədə daha təmiz və stabil işləyən nəqliyyat vasitələrinə çevrilib.

Euro 5-in üstünlükləri

Euro 5 standartının əsas üstünlüklərindən biri havanın çirklənmə səviyyəsinin azalmasıdır. Zərərli qazların və tüstünün miqdarının azalması insan sağlamlığı üçün müsbət təsir yaradır. Xüsusilə tənəffüs yolu xəstəliklərinin yaranma riskinin azalmasına kömək edir.
Bu standart sayəsində avtomobillərin mühərrik işi daha stabil və etibarlı olur. Yanma prosesi daha səmərəli qurulduğu üçün mühərrik daha sakit və problemsiz işləyir. Yanacaq sərfiyyatı əvvəlki modellərlə müqayisədə nisbətən azalır. Bu da sürücülər üçün maddi baxımdan üstünlük yaradır.
Euro 5 standartına uyğun avtomobillər həm də bazarda daha dəyərli hesab olunur. Çünki bu modellər ekoloji tələblərə cavab verdiyi üçün gələcəkdə tətbiq oluna biləcək məhdudiyyətlərdən daha az təsirlənir. Bu isə avtomobilin uzunmüddətli istifadəsi və satış zamanı daha sərfəli qiymət əldə etmək imkanı yaradır.

Euro 5-in çatışmazlıqları

Euro 5 standartının əsas çatışmazlığı hissəcik filtrləri ilə bağlıdır. Bu filtrlər zamanla dolur və mütəmadi təmizləmə və ya dəyişdirilmə tələb edir. Bu isə əlavə servis xərcləri deməkdir. Xüsusilə qısa məsafəli istifadə zamanı filtrin daha tez tutulması müşahidə olunur.
Digər bir mənfi cəhət isə texniki baxım prosesinin əvvəlki modellərlə müqayisədə daha diqqətli aparılmalı olmasıdır. Mühərrikin düzgün işləməsi üçün keyfiyyətli yanacaq istifadə olunmalı və vaxtında texniki xidmət göstərilməlidir. Əks halda sistemlərdə nasazlıqlar yarana bilər.
Hissəcik filtri ilə bağlı problemlər avtomobilin gücündə azalma, yanacaq sərfiyyatında artım kimi hallara səbəb ola bilər. Bu da sürücülər üçün əlavə narahatlıq yaradır. Nəticə olaraq, Euro 5 standartı ekoloji baxımdan müsbət addım olsa da, texniki xidmət baxımından müəyyən məsuliyyət və xərc tələb edir.

Euro 6 standartı nədir?

Euro 6 standartı 2014-cü ildən etibarən tətbiq olunur və bu günə qədər qəbul edilmiş ən sərt ekoloji qaydalardan biri hesab edilir. Bu standartın əsas məqsədi avtomobillərin havaya buraxdığı azot oksidlərinin miqdarını maksimum səviyyədə azaltmaqdır. Azot oksidləri insan sağlamlığı üçün çox təhlükəli maddələr sayılır və tənəffüs yolları xəstəliklərinin yaranmasında böyük rol oynayır. Məhz buna görə Euro 6 mərhələsində bu qazların miqdarına ciddi nəzarət tətbiq edilib.
Euro 6 standartı avtomobil istehsalçılarını daha müasir və təkmil texnologiyalardan istifadə etməyə məcbur edib. Bu mərhələdə artıq sadəcə mühərrikin yanma prosesini yaxşılaşdırmaq kifayət etmir. Əlavə təmizləmə sistemlərinin quraşdırılması tələb olunur. Nəticədə bazara çıxan avtomobillər əvvəlki standartlarla müqayisədə ətraf mühitə xeyli az zərər verir. Bu standart xüsusilə dizel mühərrikli avtomobillərdə böyük dəyişikliklərə səbəb olub.
Euro 6 sayəsində şəhərlərdə hava keyfiyyəti nisbətən yaxşılaşmağa başlayıb. Zərərli qazların azalması insanların sağlamlığına müsbət təsir göstərir və gələcək nəsillər üçün daha təmiz mühitin qorunmasına imkan yaradır. Euro 6 standartı müasir avtomobil sənayesində çox önəmli mərhələ hesab olunur.

Euro 6 texniki tələbləri

Euro 6 standartında tətbiq olunan əsas texniki yeniliklərdən biri SCR sistemlərinin istifadəsidir. Bu sistemlər azot oksidlərini zərərsiz maddələrə çevirmək üçün xüsusi kimyəvi prosesdən istifadə edir. Bunun üçün AdBlue adlı xüsusi maye tətbiq olunur. AdBlue eqzoz sisteminə vurularaq zərərli qazların parçalanmasına kömək edir.
Bu standartda mühərriklərin idarəetmə sistemləri daha da təkmilləşdirilib. Sensorlar vasitəsilə eqzoz qazlarının tərkibi davamlı olaraq ölçülür və sistem avtomatik olaraq uyğun tənzimləmələr aparır. Yanacaq püskürtmə prosesi daha dəqiq hala gətirilib ki, yanma zamanı daha az zərərli maddə yaransın.
Katalitik konvertorların effektivliyi artırılıb və onların təmizləmə qabiliyyəti əvvəlki modellərlə müqayisədə xeyli gücləndirilib. Bütün bu texniki yeniliklər nəticəsində Euro 6 standartına uyğun avtomobillər ətraf mühit üçün daha təhlükəsiz hala gətirilib.

Euro 6-nın üstünlükləri

Euro 6 standartının ən böyük üstünlüyü havaya buraxılan zərərli qazların minimum səviyyəyə endirilməsidir. Bu, şəhər havasının daha təmiz olmasına kömək edir. İnsan sağlamlığı üçün daha təhlükəsiz mühit yaradır. Xüsusilə astma və digər tənəffüs yolu xəstəliklərinin yaranma riskinin azalmasına müsbət təsir göstərir.
Bu standart sayəsində avtomobillərdə istifadə olunan texnologiyalar daha müasir və etibarlı olur. Mühərriklərin işləmə sabitliyi artır, performans daha optimallaşdırılmış şəkildə təmin edilir. Yanma prosesi daha səmərəli qurulduğu üçün yanacaq sərfiyyatı da nisbətən balanslı olur.
Euro 6 standartına uyğun avtomobillər bazarda daha yüksək dəyərə malik olur. Çünki bu modellər gələcəkdə tətbiq oluna biləcək ekoloji məhdudiyyətlərə daha uyğun sayılır. Bu da avtomobilin uzunmüddətli istifadəsi və satış zamanı daha sərfəli qiymət əldə etmək imkanı yaradır.

Euro 6-nın çatışmazlıqları

Euro 6 standartının əsas çatışmazlıqlarından biri servis xərclərinin əvvəlki modellərlə müqayisədə daha yüksək olmasıdır. Avtomobildə istifadə olunan əlavə sistemlər daha diqqətli texniki baxım tələb edir. SCR sistemi və digər komponentlərin düzgün işləməsi üçün mütəmadi nəzarət vacibdir.
AdBlue mayesinin davamlı olaraq əlavə olunması sürücülər üçün əlavə məsuliyyət yaradır. Bu maye bitdikdə avtomobilin normal işləməsi çətinləşə bilər. AdBlue səviyyəsinə vaxtında nəzarət edilmədikdə xəbərdarlıq siqnalları aktivləşir. Avtomobilin gücü məhdudlaşdırıla bilər. Sistemlərdə yaranan nasazlıqların təmiri daha baha başa gələ bilər. Çünki bu texnologiyalar daha mürəkkəb quruluşa malikdir və xüsusi avadanlıq tələb edir. Euro 6 standartının ekoloji üstünlükləri bu xərcləri əsaslandıran amillərdən biri hesab olunur.

Hansı standart daha ekolojidir?

Ekoloji baxımdan ən üstün standart şübhəsiz ki, Euro 6 hesab olunur. Bu standart digər mərhələlərlə müqayisədə avtomobillərin havaya buraxdığı zərərli qazların miqdarını maksimum dərəcədə azaldır. Xüsusilə azot oksidləri kimi insan sağlamlığı üçün təhlükəli olan maddələr ciddi nəzarət altına alınır. Euro 6 standartına uyğun avtomobillərdə istifadə edilən müasir texnologiyalar sayəsində eqzoz qazları xüsusi sistemlərdən keçirilir. Havaya buraxılmadan əvvəl təmizlənir.
Bu da o deməkdir ki, şəhərlərdə hava keyfiyyəti yaxşılaşırə Tənəffüs yolu xəstəliklərinin yaranma riski azalır və ümumi ekoloji balans qorunur. Uşaqlar, yaşlılar və həssas qruplar üçün daha sağlam mühit formalaşır. Euro 6 standartı yalnız indiki vaxt üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də təmiz hava təmin etməyə yönəlib.
Əgər məqsəd təbiəti qorumaq, şəhərlərdə havanın çirklənməsinin qarşısını almaq və daha sağlam həyat şəraiti yaratmaqdırsa, bu zaman ən doğru seçim Euro 6 standartıdır. Bu standart müasir ekoloji tələblərə tam cavab verir. Avtomobil sənayesində ən irəli mərhələ hesab olunur.

Azərbaycanda hansı standartlar istifadə olunur?

Azərbaycanda hazırda əsasən Euro 4 və Euro 5 standartına uyğun avtomobillər geniş yayılıb. Xüsusilə bir neçə il əvvəl ölkəyə gətirilən nəqliyyat vasitələrinin böyük hissəsi bu standartlara uyğun olub. Bu avtomobillər bazarda daha çoxdur. İnsanlar tərəfindən aktiv istifadə edilir.
Son illərdə isə ölkəyə idxal olunan avtomobillərdə müəyyən dəyişikliklər müşahidə olunur. Yeni gətirilən modellərdə getdikcə Euro 6 standartına uyğun nəqliyyat vasitələrinin sayı artır. Bu da ölkədə ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər. Dövlət tərəfindən tətbiq olunan qaydalar və idxal şərtləri də bu prosesə təsir göstərir.
Şəhərlərdə hava çirkliliyinin azaldılması məqsədilə gələcəkdə daha yüksək ekoloji standartlara uyğun avtomobillərin istifadəsinin təşviq olunacağı gözlənilir. Euro 6 standartının Azərbaycanda da getdikcə daha çox yayılması ehtimalı yüksəkdir. Bu, həm ətraf mühit, həm də insan sağlamlığı üçün müsbət dəyişikliklər vəd edir.

Avtomobil alarkən hansı Euro standartını seçməliyik?

Avtomobil alarkən seçim edərkən təkcə qiymətə və dizayna deyil, həm də ekoloji göstəricilərə diqqət yetirmək çox vacibdir. İmkan varsa, Euro 6 standartına uyğun avtomobil seçmək ən ağıllı qərar hesab olunur. Bu seçim gələcəkdə yarana biləcək ekoloji məhdudiyyətlərdən qorunmağa kömək edir.
Euro 6 standartlı avtomobillər daha təmiz işlədiyi üçün həm ətraf mühitə, həm də insan sağlamlığına daha az zərər verir. Bu avtomobillər bazarda daha dəyərli sayılır və sonradan satılarkən daha yaxşı qiymətə alıcı tapmaq mümkündür.
Gələcək illərdə köhnə standartlı avtomobillərə müxtəlif məhdudiyyətlərin tətbiq olunacağı ehtimalı var. İndidən daha yüksək standartlı nəqliyyat vasitəsinə üstünlük vermək uzunmüddətli baxımdan daha sərfəli seçimdir. Yanacaq sərfiyyatı, texniki imkanlar və ekoloji təhlükəsizlik baxımından Euro 6 ən uyğun variant hesab olunur.