Yaydan qışa keçid zamanı təkərləri nə vaxt dəyişmək lazımdır?

Avtomobilin təhlükəsizliyi üçün təkərlərin vaxtında dəyişdirilməsi ən vacib qaydalardan biridir. Yaydan qışa keçid zamanı sürücülərin ən çox verdiyi sual məhz təkərlərin nə vaxt dəyişdirilməli olduğudur. Çünki yay təkərləri isti havaya uyğun istehsal olunur və soyuq temperaturda öz elastikliyini itirir. Bu isə yol tutumunun azalmasına və qəza riskinin artmasına səbəb ola bilər. Qış təkərləri isə xüsusi dizaynı və rezin tərkibi ilə soyuq havada daha yaxşı nəticə göstərir. Təkərlərin vaxtında dəyişdirilməsi yalnız təhlükəsizlik üçün deyil, həm də yanacaq sərfiyyatına və avtomobilin texniki vəziyyətinə təsir edir. Bəzi sürücülər bu dəyişikliyi gecikdirir və nəticədə həm təkərlərin, həm də digər hissələrin ömrünü azaldır. Mütəxəssislər +7°C qaydasına əsaslanmağı tövsiyə edirlər, yəni temperatur bu həddən aşağı düşəndə yay təkərləri artıq təhlükəli sayılır. Dəyişdirilmə vaxtını düzgün seçmək həm sürüş komfortunu, həm də yol təhlükəsizliyini artırır.

Yay və qış təkərlərinin fərqləri

Yay və qış təkərləri arasında nəzərəçarpacaq fərqlər mövcuddur. Bu fərqlər əsasən təkərlərin materialında, naxış dizaynında və temperatur şəraitinə uyğunluğunda özünü göstərir. Hər iki təkər növü xüsusi mövsümi şərtlərə görə istehsal olunur. Ona görə də onları qarışıq şəkildə istifadə etmək həm təhlükəsizlik, həm də avtomobilin performansı baxımından risklidir. Bu səbəbdən, sürücülər yay və qış təkərlərinin əsas fərqlərini bilməli və seçim edərkən buna uyğun hərəkət etməlidirlər.

Məsamə və material fərqləri

Qış təkərləri xüsusi yumşaq rezin qarışığından hazırlanır ki, soyuq havada elastikliyini itirməsin. Yay təkərləri isə daha sərt materiallardan istehsal edilir və isti havada yol tutumunu maksimum səviyyədə saxlayır. Qış təkərlərinin rezini çoxsaylı mikroməsamələrə malikdir, bu da qarda və buzda sürüşməni minimuma endirir. Yay təkərlərinin isə daha hamar quruluşu var, bu da isti havada yanacağa qənaət və daha az aşınma deməkdir. Qış təkərlərinin materialı sürtünməni artırmaq üçün xüsusi kimyəvi əlavələrlə zənginləşdirilir. Yay təkərlərində isə bu əlavələr minimum səviyyədədir, çünki yüksək temperaturda rezin onsuz da optimal elastiklik təmin edir. Material fərqləri səbəbindən hər iki təkər yalnız öz mövsümündə ideal nəticə verir. Buna görə də təkərləri vaxtında dəyişmək mühüm təhlükəsizlik qaydası sayılır.

Tutum və yol ilə təmas qabiliyyəti

Yay təkərləri quru və isti asfaltda güclü təmas təmin edir. Onların protektor dizaynı suyu tez boşaltmağa və akvaplaninq riskini azaltmağa yönəlib. Qış təkərləri isə dərin və çoxsaylı naxış kanalları ilə qarda və buzda yüksək tutum təmin edir. Bu kanallar suyu, qar və çirk qarışığını tez kənarlaşdıraraq təkərin yola möhkəm oturmasına şərait yaradır. Yay təkərləri qarda və buzda çox sürüşkən olur, buna görə də təhlükəli şəraitdə onların istifadəsi qəza riskini artırır. Qış təkərləri isə isti havada həddindən artıq yumşalır və yolda yapışma qabiliyyəti zəifləyir. Hər iki təkər növünün fərqli protektor strukturu var ki, bu da onları mövsümə uyğunlaşdırır. Buna görə də yola yapışma qabiliyyəti baxımından təkərləri mövsümə uyğun seçmək vacibdir.

Temperatur dəyişikliklərinə uyğunlaşma

Yay təkərləri +7°C-dən yuxarı temperatur üçün nəzərdə tutulub. Bu həddin altında onların rezin quruluşu sərtləşir və elastikliyini itirir. Qış təkərləri isə soyuq şəraitdə elastik qalır və yola daha yaxşı yapışır. Temperatur dəyişikliklərinə uyğunlaşma onların kimyəvi tərkibindən və naxış dizaynından asılıdır. Yay təkərləri yüksək temperaturda sürətli qızmaya qarşı dayanıqlıdır. Qış təkərləri isə soyuqda sərtləşmir və bu, onların buz üzərində daha təhlükəsiz olmasını təmin edir. Temperatur uyğunlaşması həmçinin təkərlərin ömrünə də təsir edir, yəni yanlış mövsümdə istifadə olunan təkərlər daha tez aşınır. Buna görə də hava şəraitinə uyğun təkər seçimi avtomobilin uzunömürlülüyünü və sürüş təhlükəsizliyini artırır.

Təkərlərin dəyişdirilməsi üçün ən uyğun temperatur aralığı

Təkərlərin dəyişdirilməsi üçün düzgün vaxtı seçmək həm təhlükəsizlik, həm də qənaət baxımından vacibdir. Mütəxəssislər bu qərarı temperatur göstəricilərinə əsaslanaraq verməyi məsləhət görürlər. Çünki təkərin hazırlanma materialı müəyyən istilik aralığında ən yaxşı performans göstərir. Ən çox istifadə olunan qayda isə +7°C həddidir. Bu hədd avtomobil sürücüləri üçün əsas göstərici hesab olunur.

+7°C qaydası nədir?

+7°C qaydası sürücülərə təkər dəyişdirmə vaxtını müəyyənləşdirmək üçün sadə meyardır. Əgər orta temperatur bu həddin altına düşürsə, deməli, yay təkərləri artıq təhlükəli olur. Çünki onlar sərtləşərək yola yapışma qabiliyyətini itirir. Qış təkərləri isə məhz bu həddən aşağı temperatur üçün hazırlanıb. Bu səbəbdən +7°C qaydası həm texniki, həm də təhlükəsizlik baxımından mühüm göstəricidir. Sürücülər adətən gecikdirmə səbəbindən qəfil hava dəyişikliklərində çətin vəziyyətə düşürlər. Ona görə də temperaturu müntəzəm izləmək və uyğun anda təkər dəyişmək vacibdir. Bu qayda həmçinin təkərlərin ömrünü uzatmağın da ən asan yoludur.

Soyuq havada yay təkərlərinin riskləri

Soyuq havada yay təkərləri elastikliyini itirərək sərtləşir. Bu da yol tutumunun zəifləməsinə və əyləc məsafəsinin uzanmasına səbəb olur. Nəticədə sürüş riski artır və qəza ehtimalı yüksəlir. Soyuq şəraitdə yay təkərləri qara buz və ya nəmli asfalt üzərində çox təhlükəlidir. Protektor dizaynı da qış yollarına uyğun olmadığından su və qar kütləsini lazımi qədər boşalda bilmir. Bu səbəbdən akvaplaninq riski artır. Həmçinin yanacaq sərfiyyatı da artır, çünki sərt rezin daha çox müqavimət yaradır. Bu riskləri nəzərə alaraq yay təkərlərinin qış şəraitində istifadəsi təhlükəsizlik baxımından doğru deyil.

Qış təkərlərinin vaxtında taxılmamasının fəsadları

Qış təkərlərinin vaxtında taxılmaması sürücülərin təhlükəsizliyinə ciddi zərər vura bilər. İlk olaraq, əyləc məsafəsi yay təkərlərinə nisbətən xeyli uzanır. Bu isə qəzalara səbəb ola biləcək əsas faktorlardan biridir. Qış təkərlərinin protektor quruluşu qarda və buzda daha yaxşı idarəetmə təmin edir. Əgər dəyişdirmə gecikdirilərsə, avtomobil sürüşkən yollarda sabitliyini itirir. Bundan başqa, yay təkərlərinin qışda istifadəsi onların daha tez aşınmasına gətirib çıxarır. Bu həm maddi, həm də texniki baxımdan əlavə yük yaradır. Sonda isə avtomobilin ümumi təhlükəsizlik göstəriciləri aşağı düşür. Ona görə qış təkərlərinin vaxtında taxılması zəruri şərtdir.

Təkərləri dəyişdirməyi gecikdirməyin təhlükələri

Təkərlərin vaxtında dəyişdirilməməsi həm avtomobilin texniki vəziyyətinə, həm də sürücülərin təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir. Mövsümə uyğun olmayan təkərlər yol tutumunu xeyli zəiflədir. Bu isə qəza riskinin artmasına və sürüş komfortunun azalmasına səbəb olur. Gecikdirilən dəyişiklik həmçinin əlavə yanacaq sərfiyyatı yaradır. Buna görə sürücülər bu prosesi vaxtında həyata keçirməlidirlər.

Əyləc məsafəsinin uzanması

Yay təkərləri soyuq havada sərtləşdiyinə görə yol səthinə möhkəm yapışmır. Bu isə əyləc məsafəsinin normadan xeyli uzanmasına gətirib çıxarır. İstər şəhər içində, istərsə də magistral yollarda bu faktor təhlükəli nəticələr doğura bilər. Məsələn, qəfil dayanma lazım olduqda avtomobil vaxtında dayana bilmir. Qış təkərləri isə soyuq şəraitdə elastik qalaraq əyləc məsafəsini minimuma endirir. Bu fərq bəzən qəza ilə sağlamlıq arasında olan məsafəni müəyyənləşdirir. Gecikdirilən dəyişiklik nəticəsində sürücülər özlərini və digər yol hərəkəti iştirakçılarını təhlükəyə atmış olurlar. Buna görə əyləc məsafəsi faktoru xüsusi önəm daşıyır.

Yolda sürüşmə riski

Mövsümə uyğun olmayan təkərlər yolda sürüşmə ehtimalını artırır. Yay təkərləri qarda, buzda və nəmli yollarda lazımi dərəcədə yol tutumu təmin etmir. Protektor dizaynı belə şərait üçün nəzərdə tutulmadığından sürüşmə qaçılmaz olur. Bu isə xüsusilə döngələrdə və əyləcləmə zamanı təhlükəlidir. Qış təkərləri isə xüsusi naxışları ilə yolda daha möhkəm dayanma təmin edir. Əgər dəyişiklik gecikdirilərsə, sürücülər hər an idarəetməni itirə bilərlər. Bu, qəzalara və ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Nəticədə təhlükəsizlik baxımından təkərlərin vaxtında dəyişdirilməsi mütləqdir.

Yanacaq sərfiyyatına təsiri

Uyğun olmayan təkərlərin istifadəsi yanacaq sərfiyyatını da artırır. Yay təkərləri soyuq havada sərtləşərək daha çox yol müqaviməti yaradır. Bu isə mühərrikin əlavə güc sərf etməsinə səbəb olur. Nəticədə yanacaq istehlakı artır və sürücülər əlavə xərcə düşürlər. Qış təkərləri isə soyuq şəraitdə optimal elastiklik saxlayaraq müqaviməti minimuma endirir. Bu, yanacaq səmərəliliyini qorumağa kömək edir. Əlavə olaraq, düzgün təkər seçimi avtomobilin digər hissələrinin də yükünü azaldır. Deməli, vaxtında dəyişdirilməmiş təkərlər həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan mənfi nəticələr doğurur.

Təkər dəyişdirmə zamanı nələrə diqqət etmək lazımdır?

Təkər dəyişdirilməsi sadəcə mövsüm dəyişikliyi ilə bağlı bir prosedur deyil, həm də avtomobilin ümumi təhlükəsizliyinə təsir edən mühüm amildir. Bu prosesi həyata keçirərkən diqqət edilməli bir sıra texniki detallara diqqət yetirilməlidir. Çünki yalnız yeni təkər taxmaqla iş bitmir, əlavə yoxlamalar da vacibdir. Protektor dərinliyi, balans vəziyyəti və disklərin möhkəmliyi əsas göstəricilər sırasındadır. Bunlara əməl etməklə sürücülər həm təhlükəsiz, həm də komfortlu sürüş əldə edirlər.

Protektor dərinliyinin yoxlanması

Protektor dərinliyi təkərin yola yapışma qabiliyyətini müəyyən edən ən vacib göstəricilərdən biridir. Qış təkərlərində bu dərinliyin minimum 4 mm olması tövsiyə olunur. Yay təkərlərində isə 1,6 mm-dən aşağı düşməməlidir. Əks halda, təkərin suyu və çirk qarışığını boşaltma qabiliyyəti zəifləyir. Protektor dərinliyi azaldıqda sürüşmə riski artır və əyləc məsafəsi uzanır. Bu səbəbdən təkər dəyişdirmə zamanı protektor mütləq yoxlanmalıdır. Əgər dərinlik normadan aşağıdırsa, təkəri dəyişmək qaçılmaz olur. Beləliklə, düzgün protektor dərinliyi yol təhlükəsizliyini təmin edən əsas faktorlardandır.

Disk və balans vəziyyəti

Təkər dəyişdirilərkən yalnız təkərin deyil, disklərin də vəziyyəti yoxlanmalıdır. Əyilmiş və ya zədələnmiş disk avtomobilin idarəetməsini çətinləşdirir. Balans vəziyyəti düzgün qurulmadıqda isə avtomobil hərəkət zamanı titrəməyə başlayır. Bu həm sürüş rahatlığını azaldır, həm də digər hissələrin tez aşınmasına səbəb olur. Balanssızlıq həmçinin sükanın sabitliyinə mənfi təsir göstərir. Təkər balansı xüsusi cihazlarla yoxlanmalı və lazım gəldikdə düzəldilməlidir. Bu proses həm təhlükəsizlik, həm də uzunmüddətli istismar üçün vacibdir. Ona görə balans və disk vəziyyəti hər dəyişdirmədə diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir.

Təhlükəsizlik üçün servis seçimi

Təkər dəyişdirilməsini peşəkar servisdə etmək ən doğru yanaşmadır. Çünki peşəkar ustalar həm texniki qaydalara riayət edir, həm də əlavə yoxlamaları həyata keçirirlər. Ev şəraitində edilən dəyişikliklər isə çox vaxt təhlükəli ola bilər. Servisdə xüsusi avadanlıqlarla həm protektor, həm balans, həm də disk vəziyyəti yoxlanılır. Bundan başqa, təkərin düzgün hava təzyiqi də ölçülür və tənzimlənir. Peşəkar servis həm vaxt, həm də etibarlılıq baxımından sürücüyə üstünlük qazandırır. Həmçinin keyfiyyətli xidmət göstərən servis təkərlərin ömrünü də uzadır. Buna görə də hər dəyişdirmədə etibarlı servis seçmək vacib şərtdir.

Alternativ həllər

Dörd fəsil təkərlər mövsümi dəyişikliklərdə alternativ həll yolu kimi qəbul edilir. Bu təkərlər həm yayda, həm də qışda müəyyən qədər istifadə rahatlığı təmin edir. Onların əsas üstünlüyü sürücüləri ildə iki dəfə təkər dəyişdirmək zərurətindən azad etməsidir. Lakin bu təkərlər hər mövsümdə ideal nəticə vermir, daha çox orta iqlim şəraitinə uyğundur. Buna görə seçim edərkən yaşadığınız bölgənin hava xüsusiyyətlərini nəzərə almaq vacibdir.

Dörd fəsil təkərlərin üstünlükləri

Dörd fəsil təkərlər həm yay, həm də qış şəraitində balanslı performans göstərmək üçün hazırlanır. Onların protektor dizaynı müxtəlif hava şəraitinə uyğunlaşdırılmışdır. Bu təkərlərlə sürücülər əlavə təkər dəsti saxlamaq məcburiyyətində qalmırlar. Beləliklə, həm maliyyə, həm də vaxt baxımından qənaət əldə olunur. Dörd fəsil təkərlər yüngül qış şəraitində kifayət qədər yol tutumu təmin edə bilir. Onlar həm də isti havalarda yay təkərlərinə yaxın nəticələr göstərirlər. Xüsusilə şəhər daxilində və mülayim iqlimdə yaşayan sürücülər üçün əlverişlidir. Bu səbəbdən bir çox sürücü onları praktik həll kimi seçir.

Hansı şəraitdə istifadə etmək olar?

Dörd fəsil təkərlər mülayim iqlim bölgələri üçün daha uyğundur. Əgər qışda qar və buz çox müşahidə olunmursa, bu təkərlər təhlükəsiz istifadə edilə bilər. Havanın çox dəyişkən olmadığı şəhər və ətraf ərazilərdə yaxşı nəticə göstərirlər. Onlar həm nəmli, həm də quru yollarda balanslı performans təqdim edir. Yay aylarında isə asfalt üzərində kifayət qədər sabitlik təmin edirlər. Əsasən sürət həddi yüksək olmayan sürücülər üçün daha münasibdir. Çünki ekstremal şəraitdə qış və ya yay təkərlərinin verdiyi performansı vermirlər. Buna görə istifadə mühitini düzgün dəyərləndirmək lazımdır.

Məhdudiyyətləri və çatışmazlıqları

Dörd fəsil təkərlər hər mövsüm üçün tam ideal sayılmır. Çox sərt qış iqlimində onların yol tutumu qış təkərləri qədər güclü olmur. Eyni zamanda yay aylarında yüksək temperaturda sürətli aşınma göstərə bilirlər. Bu səbəbdən intensiv istifadə zamanı ömürləri mövsümi təkərlərə nisbətən daha qısadır. Qarlı və buzlu yollarda sürüşmə riski qış təkərlərinə görə daha çoxdur. Sürət həddi yüksək magistral yollarda onların performansı zəifləyə bilər. Buna görə dörd fəsil təkərlər yalnız orta səviyyəli iqlimlər üçün ideal seçim sayılır. Çatışmazlıqları nəzərə alınmadan istifadə edilməsi təhlükəsizlik baxımından risk yarada bilər.